Bellen metOnze verslaggever

Op reis langs de (dichte) EU-grenzen: ‘Het doet me denken aan mijn werk in het Midden-Oosten’

Met mondkapjes, handgel en een tent in de achterbak trekt Volkskrantverslaggever Remco Andersen langs de (gesloten) binnengrenzen van Europa. Hoe gaat dat er nu aan toe, met al die autofuiken en grenswachten?

Verslaggever Remco Andersen voor zijn auto, nog in Amsterdam.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Het is heel onwerkelijk allemaal, die dichte grenzen’, zegt Andersen. Als we hem spreken is hij in Schengen, Luxemburg. Dit is de derde halte van zijn reis, die hem nog naar Zwitserland, Zuid-Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Duitsland zal voeren.

Hoe heb je deze reis voorbereid?

‘Door me enorm te verdiepen in de regels die in elk land gelden. De lockdowns zijn natuurlijk niet in heel Europa hetzelfde. Daarover heb ik eindeloos zitten lezen. Ik moet zeggen, Buitenlandse Zaken en hun site Nederlandwereldwijd.nl waren erg behulpzaam. Ik kwam zelfs een formulier tegen dat nog recenter was dan wat er op de website van het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken staat.

‘Eigenlijk is het bizar, dat dit vooronderzoek nodig is. Het doet me denken aan mijn werk in het Midden-Oosten (Andersen was voorheen Midden Oosten-correspondent voor de Volkskrant, red.), al was het daar hartstikke gevaarlijk en was het arbitrair wat je aan de grens aantrof. 

‘In Europa mag je ervan uitgaan dat de regels duidelijkheid bieden. Hoewel: in mijn eerste verhaal met die Belgische agent zag je meteen dat er een grijs gebied is in Europa. Je zal maar net die ene grenswacht tegenkomen die de pest heeft aan de media.’

Hoeveel tijd is er in het papierwerk gaan zitten?

‘Ik heb wel twintig pagina’s aan formulieren en geloofsbrieven moeten uitprinten. Een werkgeversverklaring van de Volkskrant, brieven van Nederlandse ambassades, tig formulieren voor het binnenkomen en de interne verplaatsingen in sommige landen.

‘Waar je in België genoeg hebt aan een werkgeversverklaring, moet je in Frankrijk van tevoren aangeven van welk departement naar welk departement je rijdt. Ik was twee dagen bezig om alleen al uit zoeken wat er mogelijk was, en welke documenten ik nodig zou hebben.

‘De meeste landen maken expliciet een uitzondering voor journalisten, maar in Frankrijk stond dat beroep er niet tussen. Dus heb ik maar ‘grenswerker’ aangekruist. Ik hoop maar dat dat goed komt, Frankrijk is groot, ik rij er 1.800 kilometer doorheen deze reis.’

Hoe is het om als vrije Europeaan op dichte grenzen te stuiten?

‘Heel raar. In België was het meteen duidelijk, daar kom je op de snelweg in een fuik. Het vrachtvervoer gaat naar de ene kant, de rest naar de andere. ‘Wat komt u doen?’, vroeg een agent. Toen ik zei dat ik voor DPG Media werk, de Belgische uitgever van de Volkskrant, was het antwoord: ‘Succes met uw job, u mag doorrijden.’ 

‘In Frankrijk kwam ik bij de grens met twee auto’s op een parkeerplaats terecht, een ervan werd doorzocht. De agent was er een zoals je je een Franse agent zou voorstellen: ‘Vous allez ou?’, vroeg hij herhaaldelijk, ‘Waarheen gaat u?’ Maar ook daar mocht ik doorrijden.’

Hoe kwam je op het idee om de grenzen te gaan verkennen?

‘Bij een overleg op de krant werd de suggestie geopperd om eens uit te zoeken hoe het reizen nu is, met de lockdowns in al die Europese landen. De chef van de buitenlandredactie, Marjolein van de Water, zei toen: dan moet je iemand in de auto naar Madrid sturen.

‘Dat idee hebben we uitgebreid: ik rij ook weer terug naar Nederland. En niet naar Spanje, maar via Italië, Oostenrijk en Duitsland. Spanje zelf is echt in lockdown: wie het land in komt, moet veertien dagen in quarantaine. Dat is niet handig deze reis, maar ik ga wel kijken bij de grens tussen Frankrijk en Spanje.’

Waar ben je deze reis het meest benieuwd naar?

‘Dat was ik naar Schengen, waar ik nu ben. Schengen is niet alleen de bakermat van het verdrag van het grenzeloos reizen binnen Europa. In de gemeente wonen 4.900 mensen, van wie 400 in het dorp zelf, die zich zo trots voelen omdat ze het vrije Europa vertegenwoordigen. Daarom hakte het er ook zo in dat gewapende Duitse agenten hier de grens sloten.’

Is er een gedeelde opvatting in de landen waar je bent geweest over het sluiten van de grenzen?

‘De vraag die vaak wordt gesteld, is: verbroedert deze crisis of wakkert ze het wantrouwen aan? Dat laatste is hier in Schengen wel het geval, zeker doordat ze zo zijn opgeschrikt door het optreden van de Duitse buur. Daar is Luxemburg echt des duivels over.

‘Ik kom er steeds meer achter dat het sluiten van de grenzen echt het denken van mensen in de grensregio’s heeft beïnvloed, in ieder geval nu. Denk aan de Fransman die terug naar Frankrijk wil, omdat hij zich in België niet meer op zijn gemak voelt met die grenzen die worden gesloten. En dan ben ik nog niet eens in Zuid-Europa. Ik ben benieuwd wat ik daar tegenkom.’

Je hebt toch wel mondkapjes mee?

‘Mondkapjes, zeker. Handgel, zakdoekjes, een tent en een slaapzak. We wisten van tevoren niet wat het beleid voor elke regio qua hotels was, dus heb ik voor de zekerheid een tentje meegenomen. Al heb ik tot nu toe steeds in keurige hotels kunnen slapen, dus ik denk niet dat ik het tentje nodig heb.’

Belgische grenswacht waant zich bij Berlijnse Muur
Tussen Nederland en België worstelt de grenswacht met de regels. ‘De volksgezondheid is natuurlijk belangrijk, en de tijd zal uitwijzen welk land het bij het rechte eind had, maar al die boetes en regels hoeven van mij niet zo.’

Oprichter website voor tweede huis in Frankrijk: ‘Nederlandse klanten zijn optimistisch’
Dat Parijs mogelijk de grenzen weer opent voor Frankrijkgangers uit het buitenland, is een flinke opsteker voor Nederlanders met een tweede huis in Frankrijk – of met zo’n huis in de aanbieding.

Elk land doet het anders: zo ontworstelt de wereld zich aan de lockdown
Het kabinet maakte vorige week bekend aan welke voorwaarden we moeten voldoen om de lockdown per 1 juni verder te versoepelen. Hoe pakken andere landen de versoepelingen aan? Uit welke exitstrategieën kunnen ze kiezen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden