BELLEN METWETENSCHAPSREDACTEUR MAARTEN KEULEMANS

‘Op papier is Nederland goed voorbereid op een virusuitbraak’

Gisteravond werd de eerste besmetting met covid-19, ook wel coronavirus genoemd, geconstateerd in het Duitse Noordrijn-Westfalen. Het virus werd niet eerder zo dicht bij de Nederlandse grens vastgesteld. We bellen met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans over een mogelijke uitbraak in Nederland.

De eerste coronapatiënt uit Noordrijn-Westfalen arriveert bij het academisch ziekenhuis van Düsseldorf. Beeld Guido Kirchner/dpa

Is het slechts een kwestie van tijd voordat er een besmetting in Nederland wordt aangetroffen?

‘Ja, dat denk ik wel. We dachten enkele weken geleden al dat dit op den duur een onvermijdelijk scenario zou zijn, maar het duurde langer voordat het zo dichtbij kwam. In de Verenigde Staten hebben de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) inmiddels ook al vastgesteld dat de vraag niet is of, maar wanneer het virus voet aan de grond zet in Amerika.

‘Dat heeft er ook mee te maken dat covid-19 in feite het ‘perfecte’ virus is. Het is aan de ene kant besmettelijk, maar aan de andere kant word je er in eerste instantie niet heel ziek van. De verschijnselen zijn mild: je wordt rillerig, koortsig, moet niezen, et cetera. Bij sars waren de symptomen zo hevig, dat je een patiënt meteen kon vinden en isoleren. Hierbij is dat anders, het lijkt in eerste instantie op griep. We hebben straks misschien niet alleen een griepseizoen, maar ook een covid-seizoen.’

 Kan een groot feest als carnaval een rol spelen bij het verspreiden van het virus?

‘Covid-19 is niet zo besmettelijk als bijvoorbeeld mazelen, in de zin dat het zich door de lucht verspreidt. Om besmet te raken met dit virus, moet je echt in de nabijheid zijn van iemand die het virus heeft, of bijvoorbeeld met de handen bepaalde voorwerpen heeft aangeraakt. Het virus overleeft enkele uren buiten het lichaam, dus dat kan bijvoorbeeld op deurknoppen. Of het gaat via slijmdruppels die worden uitgehoest.

‘Je hebt wel ‘superverspreiders’, zoals een Zuid-Koreaanse vrouw die bijna 300 mensen heeft besmet. Dit is een combinatie van factoren, zoals contact met veel mensen – zij was heel actief binnen een kerkgemeenschap – en biologische factoren. Sommige mensen verspreiden sneller een virus; hoe dat precies zit, daar is de wetenschap nog niet over uit.’

Is Nederland goed voorbereid op een uitbraak van covid-19?

‘Ja, in theorie wel. Onlangs kwam Nederland nog als een van de beste landen uit de bus als het gaat om epidemiebestrijding. Wij zijn nu eenmaal een overlegland: er zijn veel structuren en protocollen om hiermee om te gaan. We kunnen mogelijke patiënten goed opvangen, we hebben ziekenhuizen met quarantaine-afdelingen. Op papier zijn we dus goed voorbereid.

‘Maar de dingen kunnen altijd anders lopen. Wanneer er veel hulpverleners ziek worden, komt het systeem onder druk te staan. Wat dat betreft is het eenvoudiger om de schade van een uitbraak te beperken als het druppelsgewijs het land binnenkomt. Wanneer het ineens als een grote golf komt, zoals in Wuhan, is dat moeilijker.’

Hoe zien die structuren en protocollen eruit? Wat gaat men doen?

‘Het hele systeem is erop gericht om een uitbraak te voorkomen. De eerste stap is dus patiënten isoleren, zorg verlenen en in kaart brengen waar ze zijn geweest en met wie zij in contact zijn geweest. Ik vergelijk het weleens met een bosbrand: dat begint met een vonkje, dat moet je zien te doven. 

‘Voor een situatie waarin een uitbraak Nederland boven het hoofd groeit, hebben we het Outbreak Management Team. Die kunnen concluderen: de situatie is onhoudbaar, nu gaan we niet meer isoleren, maar alleen de schade beperken. Dit doen ze door patiënten zo goed mogelijk te behandelen en voorlichting te geven om te voorkomen dat het virus zich sneller verspreidt.’

Kunnen er scenario’s plaatsvinden als in China, of dichterbij, Italië, waar plaatsen langzaam veranderen in spooksteden?

‘In Nederland is dat niet heel denkbaar. Wij hebben geen beleid dat gericht is op het in quarantaine plaatsen van dorpen en steden. Maar hoe het zit met het sluiten van bijvoorbeeld scholen, weet ik niet. Ik ga zo naar het RIVM om daarover te praten. Zij zijn hier heel intensief mee bezig. Ik vraag me af hoe ze dit precies willen gaan aanpakken en ben ook wel benieuwd hoe hun warroom eruit ziet. En: komen ze nog aan slapen toe?’

In Milaan blijven winkels, bars en restaurants vrijwel leeg. Het coronavirus dreigt Italië, toch al een land waar de crisis nooit echt is opgehouden, economisch nog verder in de problemen te brengen.

Deze emeritus hoogleraar ontdekte opvallende overeenkomsten tussen een pestuitbraak in 17de eeuw en de coronacrisis nu.

Terwijl de zorgen om het nieuwe coronavirus uit China groeien, blijven experts opmerkelijk strijdvaardig. ‘Het is nog niet verloren. Maar we moeten wel alles uit de kast halen.’

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden