OP=OP

Helaas is de Nederlander verplicht rijbewijs en paspoort aan te vragen in de gemeente, waar hij of zij als inwoner staat ingeschreven....

JOOST RAMAER; PETER DE WAARD

Gemeenten

calculeren met

roze potlood

De gemeenten mogen volgens richtlijnen van het ministerie van Binnenlandse Zaken geen geld verdienen met de uitgifte van documenten. De legesinkomsten mogen hoogstens kostendekkend zijn. 'Als de gemeenten tekorten hebben, moeten zij hun toevlucht maar zoeken tot verhoging van de onroerendgoedbelasting', aldus Binnenlandse Zaken. Voor de tariefsverschillen zijn dus twee verklaringen. De ene gemeente opereert veel duurder dan de andere of - en dat is net zo waarschijnlijk - de ene gemeente calculeert met een ander potlood dan de andere.

De produktiekosten van het rijbewijs bedragen twee gulden. Daar komt nog een tientje rijksleges bij, zodat de gemeenten voor 12 gulden het roze papiertje in hun bezit hebben. Delfzijl gooit daar 14 gulden extra bovenop. Daarmee zijn volgens een gemeentewoordvoerder ook de kosten van uitgifte - de salarissen van de baliemedewerkers, de afschrijvingskosten op de pc's en stempelkussens - gedekt. 'Wij kennen dit tarief al sinds 1986. Voorlopig is het niet noodzakelijk het te verhogen', aldus een gemeentewoordvoerder.

Enschede rekent echter 78 gulden voor de uitgifte van een rijbewijs. 'Dat tarief is gebaseerd op de kostprijs, ook rekening houdend met andere diensten die burgerzaken doet', zo zegt hoofd burgerzaken B. Maas. 'Het paspoort kost bij ons 85 gulden. Daarmee zitten we ergens in de middenmoot', excuseert hij zich bijna.

Dat de gemeente Delfzijl al voor 26 gulden het rijbewijs kostendekkend weet te verstrekken, begrijpt Maas ook niet. 'Ik zal niet zeggen dat ze onder de kostprijs werken. Hoe onze kostprijsberekening precies in elkaar zit, kan ik u niet zeggen. Het hoofd Financiën is op vakantie.'

Schepje

schep

reuzeschep

Het paspoort kost de gemeenten nu zeven à acht gulden. Het nieuwe paspoort zal elf gulden kosten. Maar Binnenlandse Zaken rekent ook nog een woekerwinst. De gemeenten moeten nog eens 44 gulden aan rijksleges afdragen.

De gemeente Naaldwijk doet daar een reuzeschep bovenop. De burgers moeten 115 gulden betalen: een gemeentelijke heffing van 63 gulden. 'In januari is het tarief verhoogd. Het was 97,50 gulden. Een forse stijging', erkent een gemeentewoordvoerder.

De prijs van 115 gulden wordt gerechtvaardigd met het toverwoord service. Wie een paspoort haalt in Naaldwijk wordt als een koning behandeld. Dat is opmerkelijk nieuws voor mensen die vaak ongeduldig staan te trappelen voor het gemeenteloket.

'In Naaldwijk kun je iedere dag van half negen tot half een en van half twee tot half vier voor een nieuw paspoort terecht. 's Maandags zijn we zelfs tot acht uur 's avonds open. En het paspoort wordt onmiddellijk verstrekt.' Onmiddellijk? 'Nu, misschien een kwartiertje, maar je hoeft geen paar dagen meer te wachten.'

Spijkenisse rekent 64,50 gulden, wat betekent dat maar 12,50 gulden wordt verdiend. Is de service er veel slechter?

Dat lijkt niet het geval. Vijf dagen per week kan de Spijkenisser tussen negen uur en drie uur terecht voor een paspoort. Tijdens de zomermaanden ook op donderdagavond. Evenals in Naaldwijk wordt het paspoort onmiddellijk verstrekt. Er zit één addertje onder het gras. Het tarief van 64,50 gulden geldt alleen tussen 1 oktober en 1 april. In de zomermaanden moet 25 gulden extra worden betaald. 'Dat doen we voor de spreiding.' En nu maar weten waar en wanneer de rij het langst is.

Leeuwarden

kent alleen

reclameparadijs

Miljonairs hebben hun vermogen naar Monaco, Liechtenstein of Luxemburg gebracht. Jan met de Pet heeft zijn eigen belastingparadijs: Leeuwarden.

Tenminste dat wilde de verzekeraar FBTO, de stoere dochter van AVCB, doen geloven. FBTO adverteerde de afgelopen maanden met het zogenoemde 'FBTO Route Spaar Plan'. 'Een unieke verzekering met de hoogste belastingvrije spaaropbrengst.'

FBTO wees in de advertentie vooral op de minimale kosten. Na twintig jaar sparen is Jan met de Pet nog geen echte, maar bijna wel een halve miljonair.

In advertenties mag veel worden beweerd. Bijvoorbeeld dat het ene wasmiddel witter wast dan het andere of dat de ene koffie beter smaakt dan die van de concurrent. Maar FBTO maakte het al te bont, zo vond zelfs de Reclame Code Commissie die de verzekeraar uit Leeuwarden op 12 juli op de vingers tikte: misleidend.

Het FBTO Route Spaar Plan mag dan het beste spaarprodukt zijn uit de stal van de verzekeraar zelf, het is zeker niet het beste spaarprodukt van Nederland, zo berekende de Leiderdorpse accountant W. de Koning die de klacht bij de Reclame Code Commissie indiende.

Het FBTO Route Spaar Plan behoort tot de categorie spaarprodukten waaraan een flinterdunne overlijdensdekking is gekoppeld, zodat het een verzekering is en geen belegging. Hierdoor is het mogelijk om na minimaal vijftien jaar sparen belastingvrij een uitkering ineens van 50 duizend gulden te krijgen en na 20 jaar sparen nog eens een belastingvrije uitkering van 170 duizend. Per belastingplichtige 220 duizend, zodat een echtpaar al snel 440 duizend belastingvrij in het handje kan hebben.

Na de Brede Herwaardering heeft iedere verzekeraar zo'n produkt op de markt gebracht. Al deze produkten stellen een hoog rendement in het vooruitzicht. Het geld wordt immers niet op deposito gezet, maar in (hopelijk) hoogrenderende beleggingsfondsen gestopt.

Om 220 duizend gulden bijeen te sparen moet niettemin twintig jaar lang per maand 400 gulden worden ingelegd. In totaal, met samengestelde interest van 8 procent per jaar, ruim 229 duizend gulden.

Maar de verzekeraars doen het natuurlijk niet voor niets. Er blijft flink wat aan de strijkstok hangen. Cumulent van Robeco rekent jaarlijks 65 gulden administratiekosten. Daarnaast nog een half procent provisie. 'Over de gehele looptijd bedragen de kosten 10.186,92 gulden, zodat 218.989 gulden resteert', heeft De Koning berekend.

FBTO maakt het aanzienlijk bonter. Van de maandelijkse inleg van 400 gulden wordt bijna 13 procent aan kosten ingehouden. Het restant, 349,19 gulden, wordt belegd in een eigen FBTO-fonds waaraan geen kosten zijn verbonden. Maar over twintig jaar komen de kosten door de inhouding van 13 procent op iedere ingelegde spaargulden uit op 29.110,10 gulden, zodat net twee ton resteert. 'Dat is bijna drie keer zoveel als Cumulent', concludeerde De Koning die de in de FBTO-advertentie gebezigde termen 'hoogste spaaropbrengst', 'minimale beleggingskosten' en 'maximaal rendement' ook misleidend vond.

De Reclame Code Commissie stelde De Koning in het gelijk. FBTO heeft de advertentie inmiddels aangepast. In plaats van het hoogste rendement biedt FBTO nu 'een van de hoogste rendementen'.

'De campagne was eigenlijk toch al afgelopen', zegt marketingmedewerker H. van Maar van FBTO. 'Dat we meer kosten rekenen dan Cumulent klopt misschien, maar het is net als met koffie. Douwe Egberts is ook duurder dan Albert Heijn-koffie, maar het smaakt wel beter.'

De Koning is echter tevreden over zijn actie. 'Een en ander toont in ieder geval aan dat je als particulier niet geheel machteloos staat tegenover grote commerciële organisaties die het niet zo nauw nemen met de waarheid.'

Geld lenen?

Privacy

kwijt

Het bijna beruchte Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel haalde in 1992 een recordwinst van 433 duizend gulden. Een jaar eerder was de winst nog slechts 173 duizend. Hoe kan dat?

Het BKR, dat exact registreert wat iedere Nederlanders heeft geleend, heeft de commercie ontdekt. 'Het bureau heeft een paar slimme economen en marketingmensen aangenomen die weten hoe ze de gegevens te gelde kunnen maken', zegt mr S. Schroevers uit Amsterdam die uitgebreid onderzoek heeft gedaan.

Nadat het bureau in 1991 volledig werd geautomatiseerd, zijn allerlei nieuwe diensten opgezet. Zo kan ieder BKR-lid (de leden zijn banken, financieringsinstellingen, lease-maatschappijen, warenhuizen en credit-cardmaatschappijen) tegen betaling putten uit het BKR-bestand voor bijvoorbeeld mailing-acties. Wie geld leent bij de plaatselijke bank voor de aankoop van een televisie, loopt daardoor de kans daarna een geadresseerde folder van De Bijenkorf in de bus te krijgen. Wie bij De Bijenkorf iets betaalt met de klantenkaart - ook een vorm van krediet - loopt weer de kans een aanbieding voor een doorlopend krediet van de Rabobank te krijgen.

De BKR biedt daarnaast aan de leden ook informatie over rechtspersonen en zakelijke kredieten met persoonlijke aansprakelijkheid te koop aan. En last but not least kunnen leden zien welke andere banken in een bepaald tijdvak een cliënt hebben gecontroleerd.

'Uiteraard is het voor een onderneming prijzenswaardig nieuwe activiteiten te ontplooien', vindt Schroevers. Maar hij vraagt zich af of met de uitdijende activiteiten van de BKR de privacyregels niet worden overtreden.

'Stel dat je tweeduizend gulden wilt lenen bij de ABN Amro. De bank kan dan kijken of een concurrent je kredietwaardigheid al een keer heeft beoordeeld. Onderhandelen over een lening is toch een soort schaakspel. Alleen kent de bank nu de volgende zetten al. Dat noem ik vals spelen.'

Het BKR kent weliswaar een privacy-reglement, waarbij het bureau de zaakjes voor zichzelf goed heeft geregeld. Maar dit privacy-reglement is naar weten van Schroevers nooit goedgekeurd door de Registratiekamer die toezicht houdt op de uitvoering van de Wet Persoonsregistratie. Eenvoudig omdat daartoe nooit een verzoek is ingediend.

'Of de nieuwe activiteiten van het BKR in strijd zijn met de Wet Persoonsregistratie zou ik niet durven beweren. Wel staan ze volgens mij op gespannen voet met de EU-richtlijn bescherming persoonsgegevens', concludeert Schroevers.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden