Op magistrale wijze hamert elektropionier Wolfgan Voigt zijn boodschap erin

Dekmantel Festival

Elektropionier Wolfgang Voigt is terug. En hoe. Op magistrale wijze hamert hij zijn boodschap erin. Onder zijn alias Gas trad hij op tijdens het zeer gevarieerde Dekmantel Festival in Amsterdam.

Dekmantel zaterdag in het Amsterdamse bos Foto Bart Heemskerk

Een tafeltje op stahoogte met daarop een laptop, een klein keyboard en twee oude, analoge gitaareffecten. Meer heeft de Duitser Wolfgang Voigt niet nodig voor een verpletterende show in het Amsterdamse Muziekgebouw. Een optreden dat zowel geruststellend als angstaanjagend is, en waar je als toeschouwer na afloop nog dagen mee in de weer kunt zijn.

Wolfgang Voigt (Keulen, 1961) is de oprichter van het vooraanstaande Duitse dancelabel Kompakt en een pionier van de vooruitstrevende elektronische muziek van de jaren negentig. Onder het alias Gas blies Voigt de de ambientmuziek - de zachtmoedig bubbelende omgevingsgeluiden die in de jaren zeventig werden voortgebracht door Brian Eno en bijvoorbeeld Harold Budd - nieuw leven in, door de ruisende elektronische klanken op te pompen met zwaar bonkende vierkwartsmaten uit de drumcomputer. De platen van Gas werden ware verzamelobjecten, en dit jaar dook Voigts pseudoniem ineens na een lange stilte weer op. Er verscheen een schitterende nieuwe plaat getiteld Narkopop, en nu is het fenomeen dus zomaar weer in concertzalen van formaat te aanschouwen. En in Amsterdam dus, als onderdeel van het Dekmantel Festival.

Voigt achtte onze tijd van aardse ellende kennelijk rijp voor zijn boodschap. Want die hééft hij, zoveel wordt tijdens het spektakel in het Muziekgebouw wel duidelijk. Voigt laat zijn muziek dienen als soundtrack bij een filmprojectie, over de volle breedte van het podium in de grote zaal. Met monochrome beelden van majestueuze Duitse bossen en vreemd gefilterd licht dat poogt door het dikke bladerdak te breken. De geluiden die Voigt uit zijn computer en effectpedalen trekt zijn zagend en metalig: een ook al zo ondoordringbaar woud van brommende elektronica dat steeds voller wordt en uiteindelijk als een compleet elektronisch symfonieorkest door de zaal dendert.

Het effect van die immer uitdijende geluidsgolven op het gehoor is bijzonder. Stel je je open en laat je de diepe dreun door heel je lichaam stromen, dan ontdek je in de klankenstroom steeds meer harmonieën. Het resonerende geluid krijgt door de echo-effecten van de feedback een peilloze diepte, waarin je als nietige luisteraar compleet kopje onder kunt gaan. Je hebt de neiging om de ogen te sluiten en je over te geven, maar het is toch beter naar dat reusachtige scherm te blijven kijken.

Wolgang Voist als Gas Foto Caroline Hayeur

Indrukwekkend

Want bij die traag verglijdende, haast Wagneriaanse beelden van statige oerbossen klinkt Voigts geluidsmassa nog indrukwekkender. Zeker als in het sinister pulserende geluid van heel ver ineens die donkere, strenge bassdrum komt aanzetten, in de cadans van een dodenmars. De natuurbeelden krijgen hierdoor iets onuitsprekelijk dreigends. Alsof de natuur, hoe mooi ook, zich uiteindelijk tegen de mens keert. Zo verschuift langzaam de sfeer, van comfortabel naar zorgwekkend. Net zoals je in het echte leven zalig genietend in een fijn groen bos kunt staan, maar ineens ook totaal in paniek kunt raken als je de weg niet meer weet en de duisternis intreedt. Dan wordt het sprookje een nachtmerrie.

Het is alsof Voigt ons op onze plaats in het universum wil wijzen. Het menselijk handelen heeft een kolossale invloed op de planeet, maar uiteindelijk zal de planeet ons overleven. Als de mens verdwijnt, hetgeen ons onvermijdelijke lot lijkt, zal de natuur weer oprukken en de restanten van onze beschavingen overwoekeren. Een bitter maar tegelijk troostend idee, dat er door Voigt op magistrale wijze wordt ingehamerd.

Als na ruim een uur de laatste echo's zijn weggestorven en op het scherm het kleinste streepje licht uit het nachtelijke Teutoonse woud is verdwenen, ligt het publiek platgeslagen op de vloer van het Muziekgebouw. Met het kippevel op de armen. En flink wat denkwerk in het verschiet.

Een internationale trekpleister

Het Amsterdamse festival Dekmantel, dat is voortgekomen uit clubavonden in het uitgaansleven en een platenlabel met diezelfde naam, is in een paar jaar uitgegroeid tot een soort klein Amsterdam Dance Event. Het festival duurde dit jaar vijf dagen. De locaties varieerden van het Muziekgebouw en het Bimhuis tot het filminstituut Eye, de clubs Shelter en Radion en het podium Tolhuistuin. Daarna vierde Dekmantel nog een driedaags buitenfestival in het Amsterdamse Bos.

De programmering is al net zo breed uitgewaaierd. Op de openingsdag van het festival speelde de minimalmeester Steve Reich en op donderdag werden vooral in het Muziekgebouw de diepe wortelen van de dance en dus de elektronische muziek onderzocht; van ambient tot jazz, wereldmuziek en postpunk. Het festival is een internationale trekpleister, wat is te merken aan het vooral buitenlandse publiek. Dekmantel is ook zelf de grens overgegaan. Er werden al Dekmantel-festivals georganiseerd in São Paolo en Kroatië, en die edities krijgen een vervolg. Van 24 tot en met 28 augustus wordt Dekmantel Selectors gehouden in de Kroatische plaats Tisno.

Gas, 3/8 in het Muziekgebouw, als onderdeel van het Dekmantel-festival. In november treedt Voigt opnieuw op als Gas, bij het Utrechtse festival Le Guess Who. De plaat Narkopop van Gas is verschenen bij het label Kompakt/ News.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.