Column

Op kinderrechten mag je niet bezuinigen

De gemeenten hebben maar liefst 1,2 miljard bespaard op de jeugdzorg en Wmo. Knap hoor. Een aantal maanden geleden hoorden we immers nog dat de decentralisatie in de jeugdzorg, 170 gemeenten die elk op hun beurt een eigen zorg én bezuinigingsbeleid voeren, voor 18 miljoen aan extra bureaucratie had opgeleverd. De besparing kan eigenlijk maar één ding betekenen.

Een meisje maakt een puzzel in de speelkamer van een jeugdhulpcentrum.Beeld anp

'Er heeft de afgelopen tijd een kaalslag plaatsgevonden in de zorg, terwijl gemeenten eigenlijk ruim voldoende geld in kas hadden. Voor de mensen die hierdoor getroffen zijn, is dit ronduit schokkend', aldus Illya Soffer, directeur van Ieder(in), netwerk voor mensen met een beperking of een chronische ziekte. 'Veel kinderen is specialistische hulp onthouden, omdat het geld zogenaamd op was. Duizenden mensen hebben te horen gekregen, dat ze voortaan geen pgb meer krijgen. Tienduizenden mensen kregen opeens geen of veel minder huishoudelijke hulp. En ook op begeleiding en dagbesteding is fors bezuinigd.' Het argument van gemeenten, dat ze het geld nu nodig hebben als buffer en het straks echt wel in de zorg terecht laten komen, vindt Soffer onzinnig. 'Je richt eerst veel schade aan en vervolgens ga je dat met veel moeite weer herstellen. Dat werkt niet.'

Ook van andere kanten is forse kritiek. Ik beperk mij even tot de Jeugdwet. NRC berichtte dit weekend dat in Utrecht het geld voor jeugdpsychiatrie in principe op is, maar dat jeugdpsychiaters voor extra geld in aanmerking komen als ze samen met iemand van het gemeentelijke wijkteam, een verpleegkundige bijvoorbeeld, het intakegesprek doen. De gemeente zit op de stoel van de GGZ-specialist. En daardoor staan de beschikbaarheid van hulp voor kwetsbare kinderen én hun privacy onder druk. 'Wanneer een ervaren professional met een langdurige opleiding zich moet voegen naar een ambtenaar die vooral kijkt naar de kosten, komt de kwaliteit van de zorg direct in gevaar', stelde kinder -en jeugdpsychiater Wim Bisschops in een opinieartikel op Volkskrant.nl. Hij pleit terecht voor terugkeer van de jeugd-GGZ in de Zorgverzekeringswet.

De gespecialiseerde jeugdzorg klaagt daarnaast steen en been over de gemeentelijke budgetplafonds. Recent weer in Arnhem. Onder meer Leger des Heils, doorgaans geen club die we met verspilling associëren, vindt het tarief onacceptabel. Omdat zorginstellingen nu met zo veel afzonderlijke gemeenten werken, komen ze om in de papierwinkel. Weet u het nog? Jeugdzorginstelling Karakter rekende uit dat met het geld voor zeven boekhouders - 1,2 miljoen - dit jaar ook tweehonderd kinderen hadden kunnen worden behandeld die nu nog op wachtlijsten staan.

Een aantal maanden geleden al haalde ik de juichberichten uit West-Brabant aan. Die hadden 36 miljoen over. Maar een moeder van een thuiszittend autistisch kind klaagde de gemeente Breda aan voor het onthouden van zorg, die ze vóór de transitie wel kregen. In Zwolle wachten kinderen met autisme, wegens 'de strooppot is op' minstens vier maanden op zorg. De Almeerse jeugd-GGZ instelling Max Ernst kondigde al in mei een gedwongen opnamestop aan. Enzovoorts. Het zou goed zijn eens een landelijk zwartboek te maken waarin al dit gemeentelijk leed op de kaart wordt gezet. Of een top 100 slechtste zorggemeenten. Aanstonds is de zorgbehoevende dankzij de gemeentelijke willekeur nog aangewezen op een nomadisch bestaan.

Als kinderen met een acute psychiatrische zorgvraag geen adequate zorg krijgen kan dat ook schooluitval tot gevolg hebben. Hoe mooi passend onderwijs ook klinkt, de praktijk is dat een kind dat de druk op school niet meer aankan uit de leerplicht ontheven wordt en thuis mag gaan zitten. Leerbare kinderen die dan niet alleen verstoken blijven van hun recht op zorg, maar ook hun recht op onderwijs. Hun ouders, die hun hele leven moeten herinrichten om deze crisissituatie op te lossen, lopen het risico opgebrand te raken.

We kunnen er lang of kort over zijn. Kinderen acute zorg onthouden is in strijd met het VN Verdrag van de Rechten van het Kind. Ook de rechtsongelijkheid van kinderen, die in de ene gemeente wel, en in de andere gemeente geen hulp krijgen, is ontoelaatbaar. Kinderen met een beperking hebben, net als alle andere kinderen, recht op aangepaste zorg, onderwijs en training waardoor zij in staat zijn een bevredigend, volwaardig en behoorlijk leven te leiden.

Achter de jubelcijfers schrijnt het. Dat wij, een van de rijkste landen ter wereld, de rechten van de meest kwetsbaren, waaronder kinderen, niet kunnen borgen, is onze schandvlek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden