Op het vergeten olieveld van Boryslav staan de jaknikkers er werkloos bij

BORYSLAV - Nee, gezellig kan je het Cultuur- en Rustpark van Boryslav niet noemen. Er slingert zwervuil rond, de speeltuigen staan er verroest bij en naar een bank waarop nog hout zit, is het even zoeken.


Enfin, het is een park zoals je er wel meer vindt in Oekraïne. Of toch niet? Want tussen de bomen van het park duiken hier en daar jaknikkers op, hamervormige kranen die gebruikt worden om naar aardolie te boren.


Je verwacht ze niet meteen in het midden van een stadspark. Maar in Boryslav, een provinciestad in het uiterste westen van Oekraïne, horen ze erbij. Al sinds de negentiende eeuw wordt hier naar aardolie geboord.


Het zwarte goud lag er dan ook nagenoeg voor het oprapen. In 1909, toen het westen van Oekraïne nog deel uitmaakte van Oostenrijk, was Boryslav goed voor 5 procent van de wereldproductie. De annexatie van Galicië door Polen kon het succes niet afremmen. Het Poolse Bakoe werd Boryslav na de Eerste Wereldoorlog genoemd, wat nauwelijks overdreven was. De stad telde toen bijna evenveel jaknikkers als inwoners, twintigduizend om precies te zijn, elk met een eigen naam. Hun eigenaars hadden de gewoonte ze te noemen naar hun vrouw, dochters of, waarom niet, minnaressen. Aan de historische foto's te zien in het museumpje van Ukrnaft, de Oekraïense olie- en gasproducent, moet Boryslav toen een rijke stad zijn geweest. Vandaag de dag valt daar nog weinig van te merken. Het centrum maakt een troosteloze indruk. In de hoofdstraat zitten zoveel putten dat snelheidsbeperkingen overbodig zijn.


Volgens beheerder Oleg Mikoelitsj begon de neergang van Boyslav na de Tweede Wereldoorlog, met de inlijving van het westen van Oekraïne door de Sovjet-Unie. De jaknikkers kregen een nummer in plaats van een naam en het aan de oliewinning verbonden gas werd richting Moskou in plaats van Warschau gestuurd.


Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie ging het van kwaad tot erger. De machthebbers in Kiev vonden het goedkoper om gas te importeren dan in eigen productie te investeren. Het heeft ertoe geleid dat zelfs in het buitengewoon gasrijke Dasjava, een stadje in de buurt, het gas uit Rusland komt. 'Dat komt ervan als je land door oligarchen wordt bestuurd', zucht Mikoelitsj, zoals vrijwel iedereen in Boryslav een fervent aanhanger van de nieuwe - anti-Russische - regering in Kiev.


Ook Boryslav betaalde de prijs voor de kortzichtigheid van de vorige regeringen. Door gebrek aan investeringen is het aantal jaknikkers er teruggelopen van twintigduizend tot tweeduizend, waarvan er op de dag van vandaag amper 450 actief zijn. Die produceren jaarlijks 100 duizend ton aardolie en 40 miljoen kubieke meter gas, een schijntje vergeleken met de Oekraïense behoeften. Andere velden doen het beter, maar dan nog blijft de voormalige Sovjet-republiek voor bijna tweederde van zijn verbruik afhankelijk van Gazprom.


Voor Oekraïne voorspelt dat weinig goeds. Dat Moskou er niet voor terugschrikt zijn dominante positie te misbruiken, beseffen ze maar al te goed in de voormalige Sovjet-republiek. Zowel in 2006 als in 2009 draaide Moskou de gaskraan dicht. Sindsdien is het voor de Russen nog gemakkelijker geworden om hun buurland onder druk te zetten. Door de bouw van de Nord Stream op de bodem van de Oostzee is Oekraïne grotendeels uitgeschakeld als doorvoerland voor de rest van Europa. Die toestand maakt het volgens Mikoelitsj dubbel zo jammer dat de eigen mogelijkheden niet ten volle worden benut. Hij is ervan overtuigd dat zijn land over voldoende gas beschikt om in zijn eigen behoeften te voorzien, zeker nu Oekraïne over grote reserves schaliegas blijkt te beschikken. Enfin, de toekomst oogt rooskleurig.


In het park van Boryslav is van die optimistische geluiden voorlopig weinig te merken. De jaknikkers staan er werkloos bij. Bij gebrek aan beter boren de in het park aanwezige arbeiders dan maar wat anders aan. Met een hamer hebben ze twee buisjes in de stam van een dikke berk geslagen. Traag druppelt het lichtzoete sap in de klaarstaande flessen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden