Interview

Op het randje

Hij wil films maken die mensen tot nadenken aanzetten, die niet loslaten. The Paradise Suite, zijn nieuwste, gaat in Utrecht in première en is de Nederlandse Oscarinzending voor komend jaar.

Regisseur Joost van Ginkel. Beeld Ivo van der Bunt
Regisseur Joost van Ginkel.Beeld Ivo van der Bunt

Hij maakte zijn speelfilmdebuut op zijn 40ste, met het audiovisueel verfijnde gebarentaal-liefdesdrama 170 Hz. Die film liet even op zich wachten, omdat hij een debuut vreesde dat 'wel oké' zou zijn, een zeventje. En daar zijn er al zo veel van. Dus maakte hij eerst onder meer een documentaire over Richard Krajicek, reportages voor tv-programma Man bijt hond en twee korte films.

Joost van Ginkel wijst naar ergens hoog boven zijn hoofd. 'De lat lag dáár.' Nu, vier jaar later, vertelt de filmer hoe hij voor zijn tweede film, The Paradise Suite, de moeilijkheidsgraad nog wat verder opschroefde. De mozaïekvertelling over de vervlochten levens van vijf immigranten in Amsterdam loopt over van ambitie. Een Bosnische vrouw kampt met de naweeën van de oorlog in haar vaderland, een Bulgaars meisje wordt gedwongen tot prostitutie op de Wallen, een Afrikaanse man zonder verblijfsvergunning probeert de mensen in zijn omgeving zo goed en zo kwaad als het gaat te helpen, een Servische oorlogsmisdadiger is net vader én handelt in vrouwen, en een Zweedse dirigent verwaarloost zijn zoontje tijdens zijn voorbereiding op een belangrijk optreden in het Concertgebouw.

The Paradise Suite werd onlangs aangewezen als de Nederlandse inzending voor de Oscars, ging afgelopen weekeinde in wereldpremière in Toronto en is volgende week te zien op het Nederlands Film Festival.

Van Ginkel: 'Terugkijkend is 170 Hz precies een weerslag van wat ik toen kon. Ik was en ben heel trots op die film, maar ik ben nog steeds lerende. Op driekwart van de film wordt het verhaal wat ondergeschikt. Ik voel dat ik momenteel meer te bieden heb.'

Tijdens het schrijven van The Paradise Suite schakelde hij de hulp in van Mike van Diem (Karakter, De surprise). Leren van de besten is zijn devies. 'Ik wilde op meerdere vlakken beter worden en vind Mike een ontzettend goede, klassieke filmmaker.'

Cv Joost van Ginkel

1971 Geboren in Wijk bij Duurstede, studie audiovisuele productie, Hogeschool Sittard

1997 The Wimbledon Champ Prepares (documentaire over Richard Krajicek)

2000 Man bijt hond (tv)

2003 Stof (met Bas Haring)

2008 Heerlijk Eerlijk Heertje (tv, met Raoul Heertje)

2008 Zand (korte film)

2010 Kus (korte film)

2011 170Hz (speelfilmdebuut)

2015 The Paradise Suite

Wat leerde je van Mike van Diem?

'Mike denkt groot, hij is een filmintellectueel. Als we een scène bespraken, gaf hij je binnen een minuut de vier manieren om die scène te draaien. Ik wist precies wat ik wilde, maar hij schudde de alternatieven zo uit zijn mouw. Dat scherpt de geest.'

Koos je juist zo'n ambitieuze vertelvorm om je schrijfkunst verder aan te scherpen?

'Oorspronkelijk wilde ik debuteren met The Paradise Suite, maar ik vermoedde dat ik mij eraan zou vertillen. Het was verstandig eerst een kleinere film te maken.

'Mozaïekfilms zijn vaak niet gelukte films. Dan maskeert een topacteur bijvoorbeeld dat de constructie eigenlijk mislukt is, doordat te veel toevalligheden in het scenario zijn geslopen. Crash is een goed voorbeeld. Het toeval in die film is echt too much, maar het is zo knap weggeregisseerd dat het weer goed wordt. De beste binnen deze vertelvorm is voor mij Paul Thomas Anderson: met Magnolia is hij zó vrij, straalt hij zo veel durf en zelfverzekerdheid uit.'

Joost van Ginkel. Beeld
Joost van Ginkel.Beeld

Het risico dat het echt goed misgaat, spreekt je aan?

'Ik zie graag dat er echt iets op het spel staat. Dat je ontzettend aan de bak moet om iets goed te krijgen. Als het dan lukt, wordt het direct heel goed. Anders sterf ik liever in schoonheid.

'Het wordt pas interessant als een scène het in zich heeft totale kitsch te worden en tóch werkt. De scène met de moeder en de zoon die in The Paradise Suite een fluistergesprekje voeren in bed, dicht bij elkaar, en profil gefilmd, zal door sommigen absoluut kitsch worden gevonden, maar voor mij is het waarheidsgetrouw: als ik zelf met mijn zoontje op bed lig, is het ook zo intiem. Dus als ik die intimiteit wil verbeelden, ga ik all the way. Zoeken naar die grenzen is interessant, omdat daaruit soms iets groters komt.'

Dialoog omschreef je eens als ruis. Ook in The Paradise Suite wordt gaandeweg minder gesproken. Waarom?

'Toen ik eraan begon, nam ik mij voor een Europese film te maken, op Amerikaanse wijze verteld. Nooit de camera te lang laten doordraaien, alles precies zo lang laten duren als het moet, zodat je de hele tijd wordt meegevoerd. Tijdens het schrijven schrapte ik zo veel mogelijk: bijna alle informatiedialoog was op een gegeven moment weg, tot ik enkel dialoog overhield die het gevoel tussen mensen overdraagt.'

'Ik wil ook laten zien hoe iemand jouw handelen kan veranderen door je slechts aan te kijken. Mijn personages beïnvloeden elkaar in eerste instantie via een blik. Soms zit er een dialoog achteraan, maar het gaat vooral om de manier waarop ze elkaar aankijken.'

Regisseur Joost van Ginkel in utrecht bij cafe Zeyn. Op het filmfestival komt zijn film SEE RANK The Paradise Suite uit. Beeld Ivo van der Bunt
Regisseur Joost van Ginkel in utrecht bij cafe Zeyn. Op het filmfestival komt zijn film SEE RANK The Paradise Suite uit.Beeld Ivo van der Bunt

Ontstaat die vertelwijze ook doordat er minder tijd is om alle personages te introduceren?

'Elke scène in een mozaïekfilm moet een krachtige penseelstreek zijn. In het begin zegt Raymond Thiry over Stig, de dirigent in de film: 'He's quite a character.' Je weet op dat moment nauwelijks iets over Stig, maar de kijker is intelligent, die voelt dat en bedenkt daar zijn eigen verhaal wel bij.'

Tijdens het kijken dringen zich vergelijkingen op, zoals die tussen het leed van een dirigentenzoontje dat weinig ouderliefde ontvangt en dat van een Bulgaars meisje dat gedwongen in de Amsterdamse prostitutie belandt. Maar is dat wel vergelijkbaar?

'Voor de kijker is het ene probleem wellicht groter dan het andere, maar de omvang van persoonlijk drama is niet meetbaar. Het jongetje verliest het vertrouwen in zijn vader; we moeten nog maar zien of dat te repareren valt. Het meisje verliest haar eigenwaarde, maar ze heeft wel haar moeder nog. Ik vind dat deze verhalen bij elkaar passen, zonder een oordeel over de personages te vellen.'

In een andere verhaallijn zien we een voormalige oorlogsmisdadiger die vrouwenhandelaar werd. Zijn mensen onveranderlijk?

'Binnen een bepaalde bandbreedte zijn mensen wel tot verandering in staat. Iedereen kan aan de slag met kleine, minder prettige aspecten van zijn karakter. Maar in bredere zin, en dat is geloof ik niet zo'n positief beeld, schiet de mensheid niets op. We zijn slim en ontwikkelen onze techniek voortdurend, maar onze menselijkheid blijft hetzelfde. We blijven net zo kwaadaardig of hardvochtig of teder en lief. Dat is ook waar de film over gaat: dit is wie we zijn.'

In hetzelfde Amsterdam waar meisjes op de Wallen worden uitgebuit, luistert men in het Concertgebouw naar Mozart. Moet het publiek zich daarover schuldig voelen?

'Eigenlijk wel. Mijn film gaat niet over misstanden op de Wallen, niet over de naweeën van oorlog, wel over een schuldgevoel dat we eigenlijk allemaal moeten hebben - we kijken tenslotte allemaal weg.'

Wat moeten we met die schuld?

'Help je een zwerver als je langs hem loopt? Of beter: stel je een kamer in je huis ter beschikking om onderdak te geven aan een vluchteling? Ik maak er een film over, maar is dat genoeg?

'Onlangs werd ik een geëngageerd filmmaker genoemd. Dat was aardig gezegd, maar eigenlijk is Mark Rutte geëngageerder dan ik. Hij geeft elke donderdag les op een mbo-school. Ongetwijfeld helpt het ook om kiezers te winnen, maar ik ben ervan overtuigd dat hij het vooral doet omdat hij het belangrijk vindt. Ik stem geen VVD, maar voor zo'n onbaatzuchtigheid valt echt iets te zeggen.'

The Paradise Suite gaat 24/9 in première (Louis Hartlooper Complex, 17u).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden