Reportage D66-congres in Breda

Op het najaarscongres van D66 heerst na een scherpe aftrap vooral begrip: ‘Keuzes horen erbij’

Rob Jetten tijdens het programma onderdeel ‘Koken met Rob’. Beeld Arie Kievit

Staat D66 in Nederland nog wel bekend als dé onderwijspartij? De vraag wordt zaterdag in Breda niet gesteld door een teleurgestelde leraar of oppositiepoliticus, maar door D66’s eigen jongeren. ‘Waar is de passie voor onze idealen?’, vraagt Annabel Broer, voorzitter van de Jonge Democraten, het publiek op de rode zetels van het Chassé Theater. ‘D66 lijkt een partij in slaapstand.’

Het was een scherpe aftrap van het najaarscongres van D66. Een congres luttele dagen na de onderwijsstaking, toen de leraren hun werk massaal neerlegden uit onvrede over het groeiende lerarentekort. Structureel meer geld is nodig, maakten zij het kabinet woensdag duidelijk – een kabinet met daarin ook D66, de zelfbenoemde onderwijspartij.

Naar schatting 1.750 leden waren naar Breda afgereisd voor de partijdag, een aantal dat het theater in zijn voegen deed kraken. Enkele zalen zaten zo vol dat medewerkers zich voor de deur moesten opstellen om de toestroom in te dammen. Smeken had geen zin, merkte een vrouwelijk lid op weg naar een sessie over de gezondheidszorg. ‘Ze staan al in het gangpad.’

Beeld Arie Kievit

Alom begrip

De warme belangstelling van de eigen achterban is een steun in de rug van D66, dat het lang niet altijd  makkelijk heeft in de regering. In de peilingen staat de partij op zo’n twaalf Tweede Kamerzetels, een ruim verlies in vergelijking met de negentien van nu. Na een zeer moeizaam begin vielen een aantal aanpassingen van het regeerakkoord D66’s kant op, met meer klimaatmaatregelen en een kinderpardon. En nu is daar het lerarentekort, een kwestie die D66 in het hart raakt.

Op het congres klinkt veel begrip voor de houding van de partij. Er moeten nu eenmaal harde keuzes worden gemaakt, zegt raadslid Annette Pietersen (50) uit Nieuwkoop, terwijl ze met haar dochter naar een Q&A met onderwijsminister Ingrid van Engelshoven luistert. ‘Natuurlijk blijft het lerarentekort een probleem. Maar in de zorg komen ze net zo goed mensen tekort.’

Niet alles valt op te lossen met extra geld, zegt Muriëlle Springer (41) uit Uithoorn, een voormalig leraar die Van Engelshoven net heeft verteld over haar plannen voor het starten van een nieuwe school. ‘Het aanzien van het onderwijsvak moet omhoog, en dat bereik je niet met alleen meer salaris. De grote administratieve druk vind ik erger.’

Het begrip blijkt ook bij het officiële gedeelte van het congres. Eén voor één stemmen de leden voorstellen weg die de Tweede Kamerfractie zouden dwingen tot serieuze koerswijzigingen. Geen terugkeer naar de basisbeurs, geen verandering in de betaling van de lerarensalarissen. Slechts de eis dat D66 ‘zich inzet’ voor een verlaging van de maximumsnelheid naar 90 kilometer per uur was het noteren waard.

Beeld Arie Kievit

Levenservaring

Zo zijn D66’ers, zal Jetten het in zijn speech aan het einde van de middag zeggen. Redelijke mensen. Volgens de jonge fractieleider is de huidige coalitie ‘gekluisterd aan het heden’, doordat vorige kabinetten niet genoeg hebben geïnvesteerd in het onderwijs. ‘Onder aanvoering van D66 trekken we de laatste jaren langzaam het been bij.’

Over het lijsttrekkerschap bij de volgende verkiezingen geen woord. Vragen daarover beantwoordt Jetten steevast met omtrekkende bewegingen. Intussen kunnen de leden in Breda wel met zijn kartonnen tweelingbroer op de foto en wordt er in de centrale hal een half uur uitgetrokken voor ‘Koken met Rob’, waarin Jetten met zijn rug naar het publiek een gerecht met courgette en avocado klaarmaakt.

‘Niet heel boeiend’, concluderen Wimke Kroeskamp en Rina Moeksis uit Leidschendam. 82 jaar oud, lid sinds ’67 en daarmee het geheugen van het congres. Over de slechte peilingen maken de twee zich weinig zorgen: dat hoort erbij als middenpartij D66 meeregeert.

Jetten is in zijn rol gegroeid, zeggen ze terwijl die op de achtergrond zijn potje klaarmaakt. Maar hij ontbeert wat ze zelf in overvloed bezitten: levenservaring. Nee, dan Sigrid Kaag. Als iemand in de voetsporen van Els Borst kan treden, denken ze, is het de gelouterde D66-minister voor Buitenlandse Handel wel. ‘En wat zou het mooi zijn: een vrouwelijke premier.’

Zelf zinspeelt Kaag erop in haar eigen speech op het congres, dat ze samen met Jetten afsluit. ‘Democraten, zullen wij laten zien hoe het eruitziet als een moeder premier is?’ Luid is het applaus, tot Kaag op een foto achter zich wijst. Daar staat Maria Liberia-Peters, de eerste vrouwelijke premier van Nederland – op de Antillen. Een grapje, maar het gejoel voor Kaag galmt in Breda lang na.

Interview Rob Jetten

Rob Jetten vindt zichzelf geschikt als nieuwe partijleider van D66, maar cruciale maanden naderen. De reputatie van D66 als onderwijspartij staat onder druk en in de peilingen blijft de opleving beperkt. ‘Je krijgt niet altijd de hoofdprijs.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden