Op het kastje

Tussen de frisse schaatsmeiden op het NK allround, sommigen met rode Liga-pakken aan, reed ook Pauline van Deutekom, de fonkelende wereldkampioene van 2008. Ze kwam uit de eerste bocht. De commentatoren hielden zich stil, alsof beiden hoopten dat de ander dit pijnlijke varkentje voor zijn rekening zou nemen.


'Als Pauline van Deutekom naar de persoonlijke records van Pauline van Deutekom kijkt', zei Frank Snoeks uiteindelijk, 'zal ze zien dat die zijn gereden door een andere Pauline van Deutekom, in een andere fase van haar carrière, waarin alles lukte, en ze wereldkampioen werd in Berlijn.'


'Die hele timing zit er helemaal naast', zuchtte Martin Hersman. 'Ze heeft zich geplaatst voor de Wereldbeker. Dat zou rust moeten geven. Maar als je deze race bekijkt... Het is verkrampt. Het is niet raak.'


Er eenmaal op gewezen, kon je de kramp goed zien. De moeizame stijl, de armen die haast niet meer konden zwaaien, alleen kort, hoekig, snel.


'Het is maar één zwaluw geweest', zei Snoeks. Hersman: 'Maar wel een hele, hele mooie. Want die wereldbeker staat daar wel op haar kastje.'


Snoeks: 'Het is ook niet zo dat trainer Jac Orie haar aan de praat gekregen heeft. Zo veel jaren overtraind geweest, het zelfvertrouwen is volledig weg. Een race als deze, hoe jammer ook, helpt haar níet.'


Je kunt je tijd nuttig besteden, je kunt je tijd kennelijk ook te nuttig besteden. Als dit het resultaat is van het keiharde werken, van elke dag vroeg op om pijn te gaan verbijten, had ze er achteraf beter met de pet naar gegooid.


'Don't try hard', zei de sportpsycholoog tegen de spelers, vlak voordat FC Twente kampioen werd. 'Try easy.'


Van Deutekom is niet de enige die overtraind raakte in de TVM-ploeg van Gerard Kemkers. Er is een rijtje - Kuipers, Wüst, Smeekens. In 2010 zei Hein Vergeer: 'Die van TVM hebben veel te dikke poten.'


Het roept de vraag op wat een ideale verhouding is: hoeveel gefnuikte carrières, hoeveel overtrainde schaatsers kun je je permitteren als je elk jaar een kampioen aflevert? Wat is redelijk, wat is mooi: vijf kapotte loopbanen op elke kampioen?


Van Deutekom finishte. De ogen dof, het gezicht een beetje opgezet. Na Berlijn werd ze gehuldigd in Gouda. De burgemeester maakte haar ambassadeur van de stad. Haar lievelingsschrijver is Elie Wiesel, die over zijn Holocaustervaringen schreef. Lees Vuijsje, Pauline, lees Koch, luister een halfuur Herman Finkers voor het slapengaan.


'Het ontbreekt niet aan wilskracht', zei Snoeks. 'Het ontbreekt niet aan mentaliteit. 4.21.18 voor Van Deutekom, die ooit onder de 4 minuten bleef. Dit is afzien. Compleet kapot. Orie weet het ook niet. Dat zie je. Hij staat als een groot vraagteken aan de kant.'


Het klopte. Orie hield zijn handen in de zakken en zijn schouders hoog. Daarna legde hij een vlakke hand op borsthoogte tussen hen in, en sprak met haar. 'Ja', kon je een uitvierende Pauline zien zeggen. 'Hou maar op.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden