Reportage

Op het ijs knikken wildvreemden elkaar toe alsof ze een geheim delen

Schaatsers donderdag op de Oostvaardersplassen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Schaatsers donderdag op de Oostvaardersplassen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Op veel plekken in Nederland deelden toerschaatsers en krabbelaars voor het eerst natuurijs op meertjes en ondiepe vaarten. Soms moesten gemeenten al toegangswegen afsluiten wegens te grote drukte. Meestal hoefde dat niet. ‘Ik ga hier vandaag genieten. Eindelijk iets dat wel mag.’

De woeste Oostvaardersplassen in de Flevopolder, zoals bekend het Serengeti van Nederland, zijn doorgaans verboden voor mensen. Behalve als er ijs ligt; dan mag je gaan en glijden waar je wilt. Bijkomend voordeel: de ondiepe Keersluisplas naast het bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer ligt vaak als eerste van alle grote wateren in het land dicht. Dus daar beleefden honderden toerschaatsers en krabbelaars - vaak tot hun eigen ongeloof - een perfecte winterdag met maagdelijk ijs.

‘Het is hier zo fijn’, zegt psychotherapeut Philip Jonkers (61) die voor vandaag zijn patiënten heeft afgezegd. Zijn toer-klapschaatsen, stretchbroek met staartbeenbeschermer, ijspriemen om de nek en helm met Weissensee-sticker, verraden zijn liefde voor het ijs. Vriendin Petri Schimmel (62) - haar blote voeten in handgemaakte Vikingschaatsen - doet niet voor hem onder. ‘Ik heb vanochtend al even geplonst in een wak. Om fit te blijven!’

Boterham in de sneeuw

Verderop eten klimwandbouwer Elias en chef Fleur een boterham in de sneeuw. De dertigers met ijshockey- en kunstschaatsen vinden het ijs verrassend goed. Zij: ‘Soms kraakt het even, dat is wel een beetje eng.’ Hij: ‘Onze dochter mag eindelijk weer naar de opvang. Dus we nemen het ervan.’

Boswachter Jody Bennink kijkt tevreden naar de honderden bezoekers die afstand houden en doorgaans in paren het ijs opgaan. ‘We stimuleren het niet, maar we houden het ook niet tegen.’

Staatsbosbeheer heeft hekken opengezet langs de dijk, om te voorkomen dat bezoekers gaan klimmen. ‘We begrijpen dat mensen nu behoefte hebben de natuur in te gaan. Als ze maar niet door het riet gaan klunen en vogels verstoren.’

In heel Nederland werd donderdag op plassen en vaarten geschaatst, ondanks bezorgde waarschuwingen van ijsmeesters. Op sommige plekken, zoals het Overijsselse Dwarsgracht of rondom de Loosdrechtse en Ankeveense plassen sloten burgemeesters de toegangswegen af omdat het te druk werd. Op veel plekken zakten schaatsers door het ijs.

Uitgelaten

Op de Keersluisplas volgen de schaatsers de rietkragen langs de oever. Het ijs is soms spiegelglad, soms bobbelig en soms besneeuwd. De sfeer is vrolijk, uitgelaten zelfs, wildvreemden knikken elkaar toe alsof ze een geheim delen.

Volgens Google Maps ligt er naast de Keersluisplas een plas zonder naam - verbonden door een blauw streepje op de kaart. Met een groepje vijftigers uit Haarlem ga ik op zoek en na wat geploeter bereiken we een maagdelijk meertje, waar in de zomer aalscholvers op verdronken bomen hun vleugels drogen en de zeearend met gestrekte klauwen vis vangt.

Toch wel een beetje spannend. We zien vossen-, maar geen mensensporen. Zal het ijs ons houden? In mijn borstzak zitten twee schroevendraaiers aan een touwtje (de priemen waren uitverkocht) en in mijn rugzak zitten droge kleren in een vuilniszak. Voorwaarts dus, op hoop van zegen, en het ijs blijkt dik genoeg. Alleen op de wereld schaatsen we langs eilandjes vol dode bomen en oevers vol riet. Af en toe passeren we dropijs, een donkere, spiegelgladde ijsvoer waar geen sneeuw op is gewaaid. Dan maken de Haarlemmers joelend een extra rondje: gewoon voor de lol. Hun baan als internist of toezichthouder bij De Nederlandsche Bank zijn ze even vergeten.

Terug bij het bezoekerscentrum blijken de Weisensee-veteranen in hun lycrapakken plaats te hebben gemaakt voor tieners in donsjassen op ijshockey- of kunstschaatsen. De anderhalvemeterregel lijkt vergeten. ‘Dit is even een geluksmomentje’, zegt de 23-jarige Sanne uit Lelystad die shotjes Jägermeister uitdeelt aan haar vrienden. Zij volgde een opleiding luchtvaartdienstverlening, maar werkt nu volle bak in de banketbakkerij van haar ouders. ‘Maar ik ga hier vandaag genieten. Eindelijk iets dat wel mag.’

Lees ook

‘We schaatsen op z’n Zweeds, dan kun je heel verantwoord en veilig het natuurijs op’
Volkskrant-redacteur, schaatsfanaat en deelnemer aan de Elfstedentocht van 2012 Tjerk Gualthérie van Weezel is dezer dagen niet van het ijs af te slaan. Donderdag sjeesde hij over het Veluwemeer. ‘Dit is de ultieme manier van natuurbeleving.’

‘Wij zijn niet verantwoordelijk voor al die domme schaatsers die toch de natuur in gaan’
De verwachting is dat Nederland komend weekeinde massaal richting het ijs trekt. Niet zonder enig risico, volgens de schaatsbond. Rieks Poelman, voorzitter van de sectie Natuurijs bij de KNSB, is duidelijk in zijn waarschuwing: mijd het ijs op open water.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden