Op handen en voeten door genetisch defect

Vijf leden van een familie in Oost-Turkije lopen door een genetisch defect als mensapen op handen en voeten. Hun Turkse ontdekker ziet hen als een geval van ‘omgekeerde evolutie’, dat licht werpt op hoe de aapachtige voorouders van de mens rechtop zijn gaan lopen....

Het lijkt een bizar ‘broodje-aapverhaal’. Toch is de vondst in twee wetenschappelijke bladen gepubliceerd. De BBC zendt er vanavond een televisiedocumentaire over uit.

Het gaat om vijf volwassen personen uit één Koerdisch gezin (vier zussen en een broer). Vier van de vijf hebben nooit rechtop gelopen. Ze lijden aan een aangeboren afwijking van de kleine hersenen, cerebellaire ataxie. Deze kwaal leidt tot bewegings- en coördinatiestoornissen en geestelijke handicaps. De vijf zouden niet kunnen tellen en ook hun taalvermogen zou beperkt zijn.

Hun ontdekker Uner Tan (Universiteit van Cukurova, Adana) beschrijft de Koerdische familie deze maand in het kleine International Journal of Neuroscience als een missing link tussen mensaap en mens. Ze bewegen zich net zo voort als chimpansees, alleen steunen ze daarbij niet op hun knokkels maar op hun handpalmen, met de vingers omhoog.

Stefan Mundlos (Max Planck-instituut, Berlijn) herleidt de kwaal tot een recessieve mutatie op chromosoom 17. Hij speculeert in het Journal of Medical Genetics dat bij de Koerden een gen is weggevallen dat ooit een rol speelde bij de overgang van vroege mensachtigen naar rechtop lopen.

De Nijmeegse neuroloog Berry Kremer van UMC St. Radboud ziet niets in die hypothese. ‘Evolutionaire omkering naar viervoetigheid als direct gevolg van deze mutatie is onwaarschijnlijk. Het functieverlies komt primair voort uit de aantasting van de kleine hersenen. Dat is duidelijk geen omkering.’ Volgens Kremer zijn de Koerden gewoon op handen en voeten gaan lopen omdat ze niet normaal op hun benen kunnen staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden