Nieuws Kinderarbeid

Op grote schaal kinderarbeid bij winning van mica, grondstof voor tal van elektronica en cosmetica

Bij de winning van mica in Madagaskar vindt op grote schaal kinderarbeid plaats. Het onbekende glansmateriaal belandt via China in vrijwel al onze elektronica en cosmetica, maar grote bedrijven zijn moeilijk aan te spreken op wanpraktijken ‘ver in de keten’.

Een tienjarig meisje werkzaam in een mijn in de regio Anosy in Madagaskar. Beeld Jan-Joseph Stok / Terre des Hommes

In de mijnen van Madagaskar werken ruim 10 duizend kinderen onder erbarmelijke omstandigheden in mijnen voor de parelglans in onze oogschaduw, verf of autolak. Dit hittebestendige, glansrijke en geleidende wondermineraal heet mica en wordt ook gebruikt in laptops, mobiele telefoons, auto’s en vrijwel alle huishoudelijke apparaten.

Mica, kortom, zit net als palmolie ongeveer overal in. Maar de consument heeft amper weet van het bestaan van dit belangrijke grondstofje, laat staan van de mate van kinderarbeid en uitbuiting die met de winning ervan gepaard gaat. Vandaar dat de kinderrechtenorganisatie Terre des Hommes zondag de noodklok luidt in een alarmerend rapport dat is opgesteld in samenwerking met Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen ( SOMO).

De onderzoekers zeggen nog nooit zoveel kinderarbeid in mijnen te zijn tegengekomen als in het zuiden van Madagaskar. Twee jaar eerder sloeg de organisatie al alarm over kindarbeid bij mica-winning in India. In Madagaskar troffen onderzoeken complete families aan die zich bezig houden met het uithakken en bewerken van het mineraal. ‘Ze werken lange aaneengesloten dagen in de hitte, zonder schaduw of rustpauzen of toegang tot drinkwater’, vertelt Tirza Voss, adviseur private sector bij Terre des Hommes. De kinderen worden bovendien blootgesteld aan het gevaar van instorting van de mijnen en het inademen van fijnstof.

Beeld de Volkskrant infograpics

Grote bedrijven zeggen zich bewust te zijn van de risico’s op mensenrechtenschendingen bij mica-mijnbouw. Na aanleiding van de misstanden in India is in 2017 het Responsible Mica Initiative (RMI) opgezet, dat door veel grote multinationals is ondertekend, waaronder L’Oreal, Chanel en Philips. Doel van het initiatief is om beter arbeidsomstandigheden en economische alternatieven te creëren en ouders te stimuleren hun kinderen naar school te sturen in plaats van naar de mijnen.

Philips zegt het initiatief ondertekend te hebben om een voorbeeld te stellen maar streeft er bovenal naar alternatieven te vinden voor het gebruik van mica. ‘In onze strijkijzers gebruiken we nu een synthetische stof’, zegt woordvoerder Steve Klink. Andere grote Nederlandse multinationals zoals AkzoNobel en Unilever, die veel mica in hun producten gebruiken, hebben het initiatief nog niet ondertekend. Unilever zegt zich wel bewust te zijn van de ‘sociale kwesties’ en er op toe te zien dat kinderarbeid in de hele toevoerketen wordt uitgebannen.

Beeld de Volkskrant infograpics

Uitbuiting

De Mica-winning in Madagaskar is in de afgelopen tien jaar vertienvoudigd tot bijna 35 duizend ton in 2017, waarmee het nu de derde producent ter wereld is. In de sector die een marktwaarde van 6,5 miljoen dollar vertegenwoordigt, werken 22 duizend mensen waarvan minstens de helft tussen de vijf en 17 jaar oud is. Hoewel de vraag wereldwijd toeneemt, heeft de prijs met 4 eurocent per kilo de bodem bereikt. Voor Terre des Hommes het bewijs dat er ‘sprake is van uitbuiting’.

Uit het onderzoek blijkt dat bijna 90 procent van de zogeheten sheet of plaatmica, die handmatig van de steen wordt afgepeld, naar China gaat. Daar wordt het verwerkt in onderdelen die vooral in de westerse elektronica en auto en vliegtuigindustrie worden gebruikt. Volgens Voss van Terre des Hommes staat de aanpak van mensenrechtenschendingen in deze sector nog in de kinderschoenen. ‘Veel bedrijven beseffen nauwelijks welke grondstoffen er in diverse onderdelen zitten. Het feit dat de keten via China loopt maakt het er niet transparanter op.’

Uit de Corporate Human Rights Benchmark, een initiatief van investeerders dat de 200 grootste voedselmultinationals jaarlijks langs de meetlat leg en afgelopen vrijdag verscheen, blijkt dat slechts 20 procent van de bedrijven voldoende toezicht houdt op het naleven van de VN-richtlijnen voor mensenrechten. ‘Bedrijven kunnen op hun hoofdkantoren allemaal mooie beloftes doen maar het is praktijk heel moeilijk te controleren wat er van terechtkomt aan de andere kant van de keten waar de mensenrechtenschendingen plaatsvinden. In de ict en de industrie is de situatie nog veel slechter’, denkt Jacqueline Duiker van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) die de benchmark ondersteunt.

Uw smartphone richt nogal wat schade aan: kan dat niet eerlijker en duurzamer?

De smartphone die u na een paar jaar gebruik achteloos in een la laat verdwijnen, komt onder nogal problematische omstandigheden tot stand. Kan dat niet eerlijker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden