'Op gebrek aan concrete besluiten kun je niet bouwen'

Natuurlijk moeten het tweede Schiphol, de Tweede Maasvlakte en een kustlocatie er komen, vindt oud-CDA-politicus E. Brinkman. De voorzitter van het Algemeen Verbond Bouwbedrijf maant de overheid nu eindelijk besluiten te nemen over miljardeninvesteringen in de infrastructuur, en daar ook werk van te maken....

THOM MEENS

Van onze verslaggever

Thom Meens

DEN HAAG

Voorzitter E. Brinkman van het Algemeen Verbond Bouwbedrijf AVBB tekent zijn Nederland. 'Neem drie beslissingen. Ten eerste: ga aan de slag met het ondergrondse transportsysteem voor bloemen tussen de veiling in Aalsmeer en Schiphol. Dat moet er komen, want we willen bloemen verkopen. Die investering komt niet van de grond omdat er onduidelijkheid is over Schiphol. Ik durf de stelling aan dat veel investeringen uitblijven omdat de overheid op zich laat wachten.'

Brinkman steekt twee vingers op en doceert voort. 'Waarom bouwen we niet langs de natuurlijke karavaanroutes, de corridors van Amsterdam en Rotterdam naar het zuiden en oosten? Waarom een kunstmatige discussie voeren over het openhouden van het Groene Hart? Symboolpolitiek! Dat hart is - helaas, ik woon er - allang niet meer groen. Maar als je wilt dat het niet nog verder dichtslibt, moet je wel de zee ingaan. En wegscheren wat fout is gegaan in het verleden. Dus moet je de Brasem, de Kaag en de Reeuwijkse plassen herinrichten.'

Op de derde plaats wenst Brinkman dat de overheid eerlijke keuzes maakt. 'Je moet geen stad willen bouwen die niemand wenst. Per jaar moeten er aan de rand van het Groene Hart evenveel huizen bij komen als er in een stad als Gouda staan. Daar is geen ruimte voor, tenzij je de kassen in de Bollenstreek afbreekt, maar dat is een veel te grote desinvestering.

'De bouw heeft met de overheid ook afspraken gemaakt over nieuwe woningbouw. Maar het is niet genoeg omdat we ook groen willen en water. Dat kan niet allemaal op het land. We hebben dus de zee nodig. Een minister van Ruimtelijke Ordening die dat niet inziet, komt zichzelf tegen. Of haar opvolger.'

De bouwers van het AVBB willen klaarheid van de politiek. Zij vinden dat deze kabinetsperiode besluiten moeten worden genomen over de Tweede Maasvlakte, woningbouw voor de kust van Zuid-Holland, de uitbreiding van Schiphol en versterking van de transportassen in het land.

'Het is goed dat minister-president Kok een actieve visie heeft op ruimtelijke ontwikkeling. Een premier moet voor de muziek uit lopen. Maar het is wat bleekjes als die plannen slechts uitmonden in een agenda voor de kabinetsformateur. De coördinatie kan veel dwingender. Anders sterven alle plannen in schoonheid. Wij zullen de vlag pas uitsteken als Kok verder gaat dan het opstellen van de agenda.'

De CDA'er verbaast zich over het gemak waarmee in Nederland over ruimtelijk beleid wordt beslist. 'Het is raar dat we jarenlang in conclaaf gaan over de WAO, en dat een ingrijpende afweging over de vrije ruimte zo snel wordt afgehandeld. Maar na zo'n besluit gebeurt er jaren niets. Ik noem dat wegduiken. X-kabinetten terug is een besluit genomen over de Betuweroute, er is nog steeds geen spade de grond in. Wie A zegt, moet ook B kunnen zeggen.'

Voor een deel komt de vertraging door de lange procedures in ons land, stelt het AVBB. 'Nut-en-noodzaakdiscussies, planologische kernbeslissingen en tracébesluiten: je kunt het geen mens aandoen dat hij tien jaar in onzekerheid zit of er een spoorlijn langs zijn huis komt. Zo kan een maatschappij niet functioneren. Dat procedurewoud moet gekapt.

'De burger heeft er ook belang bij dat hij één keer inspraak heeft en één keer in beroep kan gaan. Dan heb je twee jaar nodig voor inspraak en vijf jaar voor de uitvoering van een project. Nu duurt het vaak twintig jaar. Een nut-en-noodzaakdiscussie als nu over Schiphol, dat kan toch niet. Aan het eind weet je nog niet waar je aan toe bent, want er komt geen concreet besluit uit. Daar kan niemand op bouwen.'

Brinkman zegt dat het kabinet schrikt van de eigen ambities. 'Neem de honderdtien miljard gulden extra voor de infrastructuur. Het kabinet begint te twijfelen aan het realiteitsgehalte van dat bedrag. Zoveel geld kan vermoedelijk geen enkel kabinet in de overheidskas vinden. Ik zou willen dat in deze kabinetsperiode de vijf miljard die er per jaar zijn voor infrastructuur, worden verhoogd met anderhalf miljard. Bij de formatie moet de volgende stap worden gezet, samen met particuliere exploitanten.'

De bouwvoorzitter bepleit een omslag in het denken. 'We moeten meer durven investeren in de lange termijn in plaats van altijd bezig te zijn met koopkrachtreparatie voor het volgende jaar. Voor bijstandsmoeders en ouderen maak ik een uitzondering, maar daar gaat de bouw niet over.

'Hoezo praat ik voor eigen parochie? Dat is een misverstand. Wij bouwen niet voor onszelf. Wij bouwen bedrijven, woningen en infrastructuur voor anderen. Als dat mogelijk is. Kijk naar de uitbreidingsplannen voor de steden, de Vinex-locaties. Alles loopt vast. Het bouwen strandt omdat er geen openbaar vervoer is of omdat de milieuvergunningen ontbreken. Kabinet en gemeenten scheppen wel de planologische ruimte, maar bieden niet de mogelijkheid die uit te voeren.

'De overheid moet de richting aangeven en de uitvoering aan anderen overlaten. Het beleid is te veel opgesplitst. Er zijn afdelingen die zich bezighouden met verkeer, met groene ruimte en met wonen. Dan halen ze eerst het werk uit de woonwijken en vervolgens ook de recreatie. Vind je het gek dat het gevolg is dat de mobiliteit toeneemt?

'Al dat tekentafelwerk bij de overheid. Voor alles moet je naar een ander loket. Er is in de markt meer dan genoeg vindingrijkheid. Er zijn plannen voor combinaties van ondergrondse opslag en transport - neem het bollentransport tussen Aalsmeer en Schiphol -, maar de overheden hebben zoiets van: de grond is van ons.'

Voor het AVBB is extra ruimte in de vorm van aanleg van een tweede Schiphol, de kustlocatie en de Tweede Maasvlakte onontkoombaar. Op het vasteland kan die ruimte niet worden gevonden.

'Natuurlijk moet die Maasvlakte. Welvaart en ontwikkeling is ook een stukje geloof. Met het werk moet je het geld verdienen voor de achterblijvers. Als je welvaart wilt behouden voor grote aantallen mensen, zul je moeten investeren. Ik geloof niet in die verhalen dat je zonder economische groei ook gelukkig kunt worden. Dan ga je alles herverdelen, maar je krijgt per saldo niet minder inactieven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden