Op elke gewenste temperatuur

Hoe houd je een beker koffie in de auto lekker heet en cola juist koud? Ans Hekkenberg vond de oplossing en knutselde haar eigen bekerhouder. llustratie Bier en Brood

Beeld Bier & Brood

Nog vervelender dan in de file staan, is in de file staan met koude koffie. Hoe kun je de spits doorkomen met een kop koffie die wel lekker warm blijft? Je kunt van huis gaan met een thermos-beker, maar daar plakken nadelen aan. Als je bij het tankstation koffie haalt, moet je die overgieten. Geknoei gegarandeerd. Het zou handiger zijn als je het kopje van het tankstation in een verwarmde bekerhouder kunt laten zakken. Na een keer ellenlang op de A2 te hebben gestaan met koffie waar zelfs een ijsbeer niet warm voor zou lopen, besloot ik aan de slag te gaan.

1. Koffie warm houden

Ik maakte een aantal koffiebekers buit bij een tankstation en nam ze mee naar de Action. Daar kocht ik voor een paar cent een harde beker waar de tankstationkopjes precies inpassen. Nu een manier vinden om de houder te verwarmen. Dat bleek simpeler dan ik dacht: bij elektronicawinkels kun je zelfklevende verwarmingsfolie kopen die werkt op 12 volt, precies de spanning die de sigarettenaansteker van een auto levert. De verwarmingsfolie plakte ik aan de binnenkant van de beker. De draden van de folie sloot ik aan op een opengebroken verloopstekker voor de sigarettenaansteker.

De bekerhouder werkte perfect. De binnenkant van het kopje werd bijna 70 graden Celsius, meer dan genoeg om koffie op temperatuur te houden.

Benodigdheden

• Beker
• Verwarmingsfolie
• Peltier-element
• Verloopstekker
• Koellichaam
• Koelpasta

2. IJskoude drankjes

Met mijn simpele creatie zou ik de winter wel doorkomen. Maar een mens moet ook vooruit denken. Straks, in de zomer, zou ik balen van mijn bloedhete koffie. Het zou mooi zijn als mijn bekerhouder dan ook kan koelen om me te voorzien van frisse drankjes. Voor dit doeleinde kocht ik in de elektronicawinkel een Peltier-elementje. Als je op dit vierkante plaatje een spanning zet, warmt een zijde op terwijl andere kant juist ijskoud wordt. Die koude zijde vormt mijn koelsysteem.

Door de bodem uit de bekerhouder te zagen, kon ik het Peltier-element zo plaatsen dat het direct de binnenkant van de houder koelt. Tijdens een korte test bleek dit systeem hopeloos: zodra de ene zijde van de Peltier echt heet wordt, verspreidt die hitte zich ook naar de koele kant. We moeten de warmte dus afvoeren. In computerkasten gebeurt dat met koellichamen: aluminium blokken met rechtopstaande koelvinnen. Deze zorgen ervoor dat warmte over een groot oppervlakte uit kan stralen, en dus uit het systeem verdwijnt.

Op weg naar de computerwinkel dus. De jongen achter de balie vraagt verward wat ik wil koelen - een laptop of een pc? Hij kijkt nog een stuk verbaasder als ik antwoord dat ik een beker cola wil koelen met een Peltier-element. Gelukkig is hij de beroerdste niet, en duikt hij het magazijn in. Even later komt hij terug met een aantal koellichamen die duidelijk bij de slooponderdelen lagen. De vraag wat ze kosten wuift hij weg. Mijn bedankje ('Tof, ze zullen binnenkort in de Volkskrant staan!') lijkt hij niet echt te geloven. Wel dus. Nog bedankt, aardige jongen van Tanichi Computers.

Ik plak het Peltier-element op het koellichaam met wat warmtegeleidende pasta (ook te koop bij de elektronicazaak). Een aluminiumplaatje houdt het koelelement op zijn plek. De bodemloze bekerhouder plaats ik er bovenop en lijm ik vast.

Even testen. Mijn bekerhouder wordt inderdaad koud. Ik kan zelfs koelen tot een paar graden onder nul, genoeg om een drankje ijskoud te houden.

In de Maakbare Wereld bouwen vier handige knutselaars elke week een apparaat dat het leven veraangenaamt. Met huis-, tuin- en keukenspulletjes, en een stap voor stap uitleg. Deze week: Ans Hekkenberg, fysicus, all-round nerd en @GirlForScience. Volgende week isoleert Rolf Hut Italiaans ijs.

Ans Hekkenberg.Beeld Io Cooman

3. Montage in de auto

Het grote koellichaam maakt het nu wel lastig dit gevaarte in mijn auto te plaatsen. De verwarmende beker zakte prima in de ronde bekerhouder van mijn auto, maar het vierkante blok lukt dit niet. Daarom bevestig ik een tweede beker aan de onderzijde. Ik zaag hem op maat zodat hij wel mooi in de auto past, en de boel goed op zijn plek houdt. Het resultaat is een gedrocht dat geen schoonheidsprijs zal winnen, maar koelen en verwarmen - dat kan hij wel!

4. Schakelaar

Om te kunnen schakelen tussen de koel- of verwarmfunctie heb ik een schakelaar met drie standen (verwarmen, koelen en uit) op de zijkant van mijn creatie geplakt. De draden van het Peltier-element zet ik op stand-1, de plus en min van mijn sigarettenaansteker-verloopstekker op stand-2, en de draden van de verwarmingsfolie op stand-3. De draadjes moffel ik weg in de onderste beker.

Een nadeel: het blijkt toch lastig om de warmte gedurende een langere tijd goed af te voeren, dus neemt de temperatuur van de bekerhouder langzaam maar zeker wat toe. Wil je dus echt gegarandeerd zijn van de allerkoudste drankjes tijdens een lange reis? Dan raad ik aan een ventilatortje onder het koelelement te plaatsen voor extra warmteafvoer. Sceptici die zich vervolgens afvragen wat dat onooglijke knutselwerk in je auto doet, kun je vast tevredenstellen met een koude cola of warme koffie.

Beeld Bier & Brood
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden