Op een dag werd hij wakker en rende hij voor Nederland

Land van afkomst: Churandy Martina

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Atleet Churandy Martina (32): 'Toen ik wakker werd, liep ik voor Nederland.'

'Ik vind het een eer om het Nederlandse kostuum te mogen dragen.' Foto Frank Ruiter

Het is de meest gestelde vraag aan Churandy Martina: waarom stapte hij als atleet over van de Nederlandse Antillen naar Nederland?

'Mensen die het niet weten, denken dat het zo is gegaan.'

Hoe het in werkelijkheid ging: vanaf 2010 was Curaçao geen afzonderlijk land meer binnen het Koninkrijk der Nederlanden. 'Het was geen keuze die ik heb gemaakt. Ik lag te slapen, de volgende ochtend werd ik wakker en ik liep automatisch voor Nederland.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen vorig jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met Tjark Tjin-A-Tsoi, directeur-generaal van het CBS (Surinaams), en ondernemer Jamila el Mourabet (Marokkaans).

Hoe vaak is u die vraag gesteld?

'Ontelbaar. Voor mij maakte het geen verschil welk land het was. Ik wilde gewoon lopen.'

Voelde het anders om in een oranje shirt te lopen?

'Nee. Ik vind het een eer om het Nederlandse kostuum te mogen dragen, ik ben trots dat ik de eerste ben die voor dit land de 100 meter onder de 10 seconden heeft gelopen.'

Speelden ze hetzelfde volkslied na een overwinning?

'Als je me zou vragen om te kiezen: het volkslied van de Antillen vind ik mooier, dat hoorde ik als kind al. Maar je denkt toch niet dat het me iets uitmaakt welk volkslied ze spelen als ik heb gewonnen? Dan heb ik net gewonnen, dat is het mooiste gevoel van de wereld. Niemand denkt op zo'n moment: ik had liever een ander volkslied gehoord. Je bent alleen maar blij.'

Churandy Martina

(Curaçao, 1984) kwam uit op de Olympische Spelen van 2004, 2008, 2012 en 2016. Hij is Nederlands recordhouder op de 100, 200 en 4x100 meter. In 2012 werd hij Europees kampioen op de 100 en 200 meter. Met Usain Bolt is Churandy Martina de enige atleet die op drie Olympische Spelen achter elkaar de finale haalde van de 200 meter. Zondag 11 juni loopt hij de 100 meter op de FBK Games in Hengelo.

Werd door het publiek anders gereageerd nadat u voor Nederland had gelopen?

'Op Curaçao niet. In het andere deel van Nederland, in Europa, keken veel meer mensen naar mijn wedstrijden. Ze zeggen dat ik een BN'er ben, iedereen kent me. Toen ik voor de Antillen liep, keken hier alleen de mensen die echt in sport geïnteresseerd waren. Nu kijkt iedereen.'

Was u daar verbaasd over?

'Nee, waarom? Het is toch mooi dat ze mijn wedstrijd attentie geven?'

Op Curaçao was Churandy Martina als kind veel bij zijn oma. 'De moeder van mijn moeder. Mijn papa en mama moesten werken. Bij de brandweer en als laborant technician in een ziekenhuis.'

Wat wilde u later worden?

'Eerst brandweerman, later politieman. Ik zag wat mijn vader deed. Toen ik 10 was, wilde ik professioneel sporter worden, ik wist nog niet in welke sport. Ik hield van volleybal. Daarna merkte ik dat ik snel was.'

Welke taal sprak u?

'Op school Nederlands, daarbuiten Papiaments.'

Hoe is het om Nederlands te praten?

'Ik ben een perfectionist, ik wil alles goed doen. Mijn Nederlands is niet goed, de zinsopbouw is niet perfect, maar ja, het is lang geleden dat ik op school zat. Het liefst zou ik alles in het Engels zeggen, dat is makkelijker voor mij.'

Wat is de geschiedenis van uw slagzin 'Ik ben blij'?

'Het begon op mijn eerste Olympische Spelen voor Nederland, in 2012 in Londen. Ik liep goed, als mensen aan me vroegen hoe het ging, zei ik: ik ben blij. Meer was het niet. Nu zegt iedereen het tegen me, overal waar ik kom. Ik had copyright moeten aanvragen op die zin.'

Werd u in Nederland anders behandeld voordat u beroemd was?

'Nee. Over de hele wereld weet je: die discriminatie is er nog. Als ik naar een airport ga en ik mag in de priorityrij omdat ik businessclass vlieg, moet ik alles laten zien, ze onderzoeken me helemaal. De rest loopt gewoon door. Ja, ook op Schiphol gebeurt dat nog steeds. Ik maak me niet druk, die mensen doen hun werk.'

Nederland heeft twee atleten in de sprinttop. Bestaat er verschil tussen u en Dafne Schippers?

'Zij komt echt van hier, dat kan niemand veranderen. Dafne heeft een brug gekregen in Utrecht. Op Curaçao hebben al die bruggen en gebouwen de naam van een koning of een koningin. Ik ben geen koning. Het is goed zo, ik ben er niet mee bezig of zij anders is dan ik.'

Nederlands
'In de winter, met al die jassen.'

Antilliaans
'Als het mooi weer is, denk ik aan Curaçao.'

Eten
'Tutu, bonensoep met maïsmeel.'

Partner
'Ze is geboren in Venezuela, maar ze komt van Curaçao. We begrijpen elkaar goed.'

Dubbel paspoort
'Ik ken mensen met wel drie paspoorten. Als je die kunt krijgen, waarom niet?'

Had u als kind een rolmodel?

'Veel professionele honkballers komen van Curaçao. Er was niemand die deed wat ik wilde doen, ik heb het zelf moeten uitvinden. Je stelt je doelen en daar ga je voor. Ik had een coach en ik leer snel. Voor mij was tijd de beste meester, hoe zeg je dat in het Nederlands?

'Mijn voorbeeld was Michael Johnson, maar die kwam uit Amerika. Later kreeg ik een scholarship voor een universiteit in Texas, ik heb daar gewoond. In Amerika ben ik een buitenlander.

'Op de eilanden kijken wij zo naar een finale: we zien zes mensen van het Caribisch gebied en twee Amerikanen. Michael Johnson heb ik ontmoet. Ik vertelde hem dat hij mijn voorbeeld was. Hij vond het wel gaaf, dat sowieso.'