Op een Amsterdamse omafiets in Kabul

In Kabul krijgen verkeerd geparkeerde fietsen uit Amsterdam een tweede leven...

KABUL/AMSTERDAM Het is een bizar gezicht: een Afghaanse man met een tulband op rijdt op een Amsterdamse bakfiets door Kabul. Een paar straten verderop fietst een man in zijn shalwar kamiz – een traditioneel Afghaans gewaad – op een Hollandse tweewieler langs de moskee.

Meer dan tweeduizend fietsen uit Amsterdam – verkeerd geparkeerd op de grachten of te lang laten staan voor het Centraal Station – zijn een nieuw leven begonnen in Kabul. Een Afghaanse Nederlander vroeg en kreeg de fietsen gratis van de gemeente en verkoopt nu Hollandse topkwaliteit in de enige fietswinkel van Kabul.

Koga Miyata-racefietsen, mountainbikes met geveerde voorvork en omafietsen met terugtraprem: je kunt ze alleen krijgen bij Watan Bike op de Darul-Aman Road in hartje centrum. De tweedehandsjes uit Amsterdam zijn kwalitatief beter dan de Chinese modellen die op de bazaar worden aangeboden. En iets goedkoper.

Daarom patrouilleert de lokale politiechef van district zeven op een fiets uit Nederland. Wellicht ooit illegaal vastgemaakt aan een lantaarnpaal op de Dam. Vooral opgeknapte Gazelles en Batavussen zijn populair onder Kabuli wegens hun stevigheid. In de on-Afghaans nette showroom staan de modellen keurig op een rijtje, met een prijskaartje aan het zadel.

[Zie verder pagina 4, kolom 3]

De Britten leerden de Afghanen fietsen
[Vervolg van pagina 1]

Klant Mohammad, met lange baard en tulband, kijkt goedkeurend naar een Amsterdamse rode bakfiets. Het zou een goede vervanging zijn voor de grote handkar waarmee hij zijn spullen naar de markt brengt. ‘De handkarren zijn te groot en worden vaak tegengehouden bij controleposten.’

In Amsterdam staan deze week weer 400 fietsen klaar voor verscheping. ‘Ze hebben dit keer goede fietsen klaargezet’, vindt initiatiefnemer Nizamudin Ghiasy (70). De Afghaanse Nederlander werkte jarenlang bij de archeologische dienst van Delft. Na zijn pensionering wilde de geoloog iets positiefs doen voor zijn geboorteland.

‘Toen ik jong was in Kabul was het normaal om naar school te fietsen’, zegt Ghiasy. ‘Ook voor meisjes.’ De Afghanen hebben volgens hem het fietsen geleerd van de Britten die goede rijwielen leverden uit India. ‘Nu willen Kabuli zo snel mogelijk een pickup.’

Dat komt onder meer, doordat de Chinese fietsen die Afghanistan bereiken voortdurend kapot gaan, stelt Ghiasy. ‘De wegen zijn zó slecht.’ Nederlandse modellen zijn volgens Ghiasy lichter en sterker.

Binnenkort wordt een vijfde container gevuld met fietsen voor Afghanistan. In een hoekje van het Fietsdepot in de Amsterdamse haven, een roestige zee van duizenden fietsen die wachten op hun eigenaar, staat een zending klaar. Een dames-Peugeot met twintig versnellingen, een Oranje fiets met Teigetje-toeter, een zilveren beachcruiser met witte banden. Maar ook: gebarsten gelzadels, roestige velgen en kapotte remkabels.

‘We geven niet de beste fietsen weg’, zegt Fietsdepot-manager Paul Rijnders. ‘Maar zeker ook niet de slechtste.’ Volgens hem worden jaarlijks meer dan 40 duizend fietsen ‘weggeknipt’ uit Amsterdam.

Rijnders rekent voor: circa 22 duizend weggeknipte fietsen belanden jaarlijks bij de schroothandel, 10 duizend worden weer opgehaald door hun eigenaar en 4.000 stuks worden geveild. Blijft over: 2 duizend fietsen voor Amsterdamse werkgelegenheidsprojecten en 2 duizend stuks voor buitenlandse projecten.

‘Fietsdepot heeft fietsen weggegeven aan Tanzania, Suriname, Boedapest en Afghanistan’, zegt Rijnders, die onlangs is aangesteld. De afnemers moeten volgens hem niet-commerciële partijen zijn die een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid in dat land. ‘Het project van de heer Ghiasy blijkt toch niet aan de voorwaarden te voldoen. Daarom wordt dit de laatste zending.’

Ghiasy reageert verontwaardigd op de suggestie dat hij geld verdient aan de gratis fietsen. ‘Het kost mij 25 dollar per fiets om die te demonteren, via Rotterdam, Karachi en de Khyberpas naar de winkel te vervoeren en daar schoon te maken, te lakken en weer in elkaar te zetten.’ Tel daar het salaris van de monteurs bij op, en de huur van de winkel, en een maandelijks verlies resteert. ‘Klanten kussen mijn hand vanwege onze topkwaliteit uit Holland.’

Watan Bike vraagt voor een opgelapte Amsterdamse fiets 2.000 afghani (30 euro), zegt Ghiasy. Een goede Batavus kost het dubbele. Op de bazaar kost een nieuwe Chinese fiets minstens 5.000 afghani (75 euro). Tijdens een bezoek aan de winkel waren zeven monteurs bezig in de werkplaats. Vooral met het vervangen van kapotte zadels en achterassen.

De beroemdste klant is het parlementslid en moslimfeministe Shukria Barakzai. Ze kocht twee damesfietsen voor haar dochters. In Kabul is fietsen voor meisjes nog steeds taboe. De verkopers keken ook op van een bestelling door een lokale afdeling van het Olympisch Comité. Als het goed is, oefenen nu ergens discreet veertig vrouwen in het wielrennen.

Ghiasy wil een afspraak met de nieuwe burgemeester van Kabul. ‘Ik ga bij hem pleiten voor fietspaden in de stad. Hij zal me eerst uitlachen. Maar misschien niet meer zo erg, als ik hem uitleg hoe de fiets in een miljoenenstad files en smog kan tegengaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden