CHECKPOINT CORONAOostenrijkse grens

Op doorreis in Oostenrijk mag je niet tanken, niet eten, niet plassen

Volkskrant-journalist Remco Andersen rijdt langs de (gesloten) binnengrenzen van Europa. Aan de Oostenrijkse grens op de Brennerpas moeten Italianen rechtsomkeert maken.

Iemand die te voet naar de grens van Italië met Oostenrijk is gelopen, wordt opgepikt.Beeld Remco Andersen

Oostenrijk blijkt het meest veeleisende land op deze reis. Binnenkomst begint niet bij de grens, maar enkele dagen van tevoren, met talloze telefoontjes vanuit Noord-Italië. Want wie niet kan bewijzen negatief getest te zijn op Covid-19, of bereid is veertien dagen in quarantaine te gaan, komt Oostenrijk niet in. Dat wil zeggen: wie op doorreis is mag wel de grens over, maar moet dan in één ruk het land doorkruisen. Niet tanken. Niet eten. Niet plassen. 

De receptionist van het hotel in Bolzano, de laatste Italiaanse stop op weg naar Oostenrijk, belt nog voor mijn komst vijf particuliere klinieken in de omgeving af voor een test − zonder succes. Je kunt naar een arts, zeker, als er sprake is van symptomen. Maar daarvan is geen sprake. Dokter Polsinelli, een arts op de Eerste Hulp in het Academisch Ziekenhuis van Verona, weet raad: nabij het sportstadium van Verona staat naar verluidt een mobiel testlab.

Ondertussen is ook mijn Italiaanse onderbuurman in Amsterdam begonnen vrienden en de lokale huisartsenpost in zijn geboortedorp nabij Milaan af te bellen.

Duitstalig Italië

En anders zullen ze bij aankomst in de Italiaanse provincie Zuid-Tirol toch wel een manier weten om Oostenrijk in te komen? De grensregio is een van de nauwst verweven in Europa; dit deel van Italië hoorde tot de Eerste Wereldoorlog bij Oostenrijk, en is in meerderheid Duitstalig. De historische en sociale banden zijn innig. In provinciehoofdstad Bolzano gaan eetgelegenheden door het leven als Gasthaus / Osteria. Veel Zuid-Tirolse jongeren trekken naar Wenen als het tijd wordt om te studeren. 

Toch zit deze grens ook voor inwoners van de regio nu potdicht, blijkt. Op de Brennerpas staat Oostenrijkse politie Italianen tegen te houden. En waar sjoemelaars op de Nederlands-Belgische grens een berm of in het ergste geval een betonblok moeten overwinnen om stiekem over de grens te komen, liggen hier de Alpen in de weg.

Het probleem is ook: de regels veranderen nogal eens. Op 4 juni kondigt Oostenrijk aan de grenzen met alle buurlanden behalve Italië te openen. Bij navraag blijkt dat te gelden voor burgers van die landen, niet verkeer uit of via die landen. Bovendien gelden er onder verschillende grensbeambten verschillende interpretaties van de regels, zoals die rond familiebezoek tussen beide landen. 

In mei bijvoorbeeld, kwam er een speciale overeenkomst waarbij studenten uit Zuid-Tirol  niet de rest van Italië − zonder test of quarantaine terug naar Oostenrijk mochten. Maar in de praktijk duurde het even voordat dit beleid naar de Oostenrijkse grenswacht doorsijpelde. In Bolzano lopen studenten rond die Wenen in februari verlieten voor familiebezoek en daarna weken vastzaten in Italië.

Niet welkom

Vlak na aankomst in Bolzano blijkt dat je zonder doorverwijzing geen test krijgt. Er is één commerciële kliniek die het wil doen, maar dat duurt drie dagen. We besluiten tot een doorreis, en zetten met gezwinde spoed koers naar het Duitse Garmisch-Partenkirchen, om vervolgens bijna twee uur te moeten wachten bij de grens op de Brennerpas. 

De Oostenrijkse politie stopt en ondervraagt élke bestuurder. Het resultaat laat zich raden; in de rij is nauwelijks een Italiaans kenteken zichtbaar. Er zijn een paar Italiaanse ouders die hun in Oostenrijk studerend kind komen ophalen, nadat het per trein in Brenner arriveerde en vanaf daar lopend zijn ouders tegemoetkomt. Er is een geboren Toscaner die al dertig jaar in Bern woont en tut-tuttend in zijn auto zit te hoofdschudden.

‘Die Oostenrijkers toch, het is een eigenzinnig volkje hoor: heel Europa opent de grenzen, maar zij houden vol. Tsk tsk.’ Drie auto’s achter hem nuanceert een Oostenrijkse werknemer van een Italiaans bedrijf het ietwat. ‘In het begin was het misschien nuttig, maar nu wordt het een beetje belachelijk. Oostenrijk is de enige die dit nog doet.’

En dan, als ik de grens over ben en wacht op het formulier waarop ik moet beloven niet in Oostenrijk te stoppen, stopt een Duits sprekende Italiaan kort naast mijn autoraam. ‘Gewoon tekenen’, zegt hij. ‘Daarna kun je doen wat je wilt. Tschüs!’

Volkskrant-journalist Remco Andersen rijdt langs de (gesloten) binnengrenzen van Europa en beschrijft de gevolgen van twee maanden lockdown. Volg zijn reis hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden