Analysecoronastatistieken

Op deze cijfers moet u letten om te weten of er strengere maatregelen komen. Zijn er al lichtpuntjes?

Het kabinet, het RIVM en het Outbreak Management Team turen de komende dagen naar cijfers om te zien of de strengere maatregelen van vorige week dinsdag effect hebben. Blijft een trendbreuk uit, dan zal het kabinet zinnen op nieuwe maatregelen. Vanaf het weekeinde zou het aantal besmettingen minder hard moeten oplopen en liefst al gaan dalen. Waarnaar kunnen we het best kijken? En zijn er al lichtpuntjes te ontdekken?

Een patient op de cohortafdeling van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven.Beeld ANP

Neemt het aantal besmettingen sneller toe?

Conclusie: Groeitempo lijkt te versnellen

Het aantal vastgestelde besmettingen is veruit de belangrijkste maatstaf om de kracht van het virus te beoordelen. Door de ruime tijd tussen besmetting en het eventueel ernstig ziek worden, zijn de cijfers over ziekenhuisopnamen niet geschikt. Die hobbelen net als de sterftecijfers achter het virus aan. De komende weken zal het aantal ziekenhuisopnamen en sterftes dan ook zeer waarschijnlijk verder oplopen.

Kijken naar het dagelijkse aantal besmettingen heeft daarbij niet zoveel zin. Zolang het virus zich uitbreidt, zullen er bij de huidige hoge aantallen soms per dag duizenden besmettingen bijkomen. Om een trendbreuk te signaleren, is het daarom beter te kijken naar het wekelijkse groeipercentage. Al een dag of tien neemt het aantal besmettingen op weekbasis met zo’n 40 procent toe, maar de laatste dagen lijkt sprake te zijn van een versnelling. Door de 5.822 besmettingen op donderdag is het weekpercentage zelfs gestegen naar ruim 50 procent. Het RIVM kijkt ook naar het percentage van de testen dat positief is. ‘De combinatie van oplopende percentages en oplopende aantallen is een indicatie dat er daadwerkelijk meer covid-19 voorkomt. Helaas is dat wat we de afgelopen weken hebben gezien’, zegt Susan van den Hof, het hoofd van de afdeling epidemiologische studies van het RIVM.

Pas als het aantal nieuwe besmettingen daalt, is het virus op zijn retour. Deze cijfers raken helaas vertroebeld omdat er problemen zijn met het testen van personen met klachten. De afgelopen weken kon niet iedereen getest worden, of moest men lang wachten om aan de beurt te komen. Sinds deze week gaan de GGD’s juist meer testen. Door deze uitbreiding zou het aantal gemelde besmettingen extra kunnen groeien, zelfs wanneer er mogelijk al sprake is van een verbetering.

Een nationaal cijfer geeft ook slechts een beperkt beeld, aangezien de besmettingen een gemiddelde geven van allerlei verschillende regio’s en brandhaarden. De epidemiologen zullen daarom vooral ook kijken naar de besmettingen in de oorspronkelijke brandhaarden. Als de situatie in de grote steden, waar de tweede golf begon, verbetert, is dat een gunstig signaal. Begin augustus steeg het aantal besmettingen in de grote steden enorm, hoewel de aantallen in absolute zin veel lager waren dan nu. De afgelopen weken blijft het aantal besmettingen op weekbasis met 20 tot 40 procent toenemen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Een minder sterke groei dan de rest van het land dus, maar van een kentering is nog geen sprake.

Kijk ook naar andere gegevens op het dashboard

Conclusie: Verbetering is nog niet te zien

Gezien de problemen met de besmettingen zoekt de overheid al sinds het begin van de uitbraak naar andere cijfers. Als je kijkt naar besmettingen, kijk je te veel in de achteruitkijkspiegel. Je ziet momenteel de ontwikkeling van het virus van 10 tot 14 dagen geleden. Daarom zoekt de overheid naar cijfers die al eerder een signaal afgeven. Op het officiële coronadashboard staan twee methoden van ‘vroegsignalering’: de mate waarin het virus in het riool wordt aangetroffen en het aantal meldingen bij de huisarts. In de cijfers van het riool is nog geen verbetering te zien, er worden steeds meer virusdeeltjes in het afvalwater gevonden. Deze cijfers worden bovendien maar 1 keer per week gepubliceerd, zodat het effect van de maatregelen hier moeilijk te zien is. Het systeem met de rioolmetingen is ook nog niet zo geavanceerd. Het RIVM laat per locatie ongeveer 1 keer per week 24 uur lang een monster nemen, waarna het lab moet onderzoeken wat de resultaten zijn. Ook met de cijfers van het rioolwater kijk je daardoor vooral achteruit.

Ook het aantal meldingen bij de huisarts stijgt nog steeds. Wel is de stijging minder snel dan bij het aantal besmettingen, maar sinds personen met coronasymptomen wordt gevraagd contact op te nemen met de GGD in plaats van met de huisarts zeggen deze cijfers niet heel veel.

Beoordeel cijfers over het gedrag

Conclusie: mondjesmaat gaan Nederlanders meer thuis werken

De nieuwe maatregelen van vorige week dinsdag hebben vooral tot doel om burgers hun gedrag aan te laten passen. Op basis van allerlei gegevens is te bekijken of Nederlanders dat doen. Een waarschuwing hierbij is op zijn plaats. Ander gedrag is geen doel op zich, maar draagt hopelijk bij aan het indammen van het virus. In de lente was de overheid nog van plan dergelijke data ook op te nemen op het coronadashboard, maar dat is uiteindelijk niet gebeurd. Er zijn wel verschillende commerciële partijen die data verzamelen waarover voorzichtige conclusies zijn te trekken. Uit de gegevens van Google blijkt dat Nederlanders een pietsje minder naar kantoor gaan dan voor de oproep om echt zo veel mogelijk thuis te werken. Maar nog steeds is het op de werkplekken een stuk drukker dan tijdens de zomervakantie. 

In de winkelstraten is het wel iets minder druk, dit blijkt uit een onderzoek van bureau RMC en ook dit is te zien in de cijfers van Google. Maar de drukte lijkt, aldus RMC, meer beïnvloed te worden door het weer dan door de maatregelen. Of dit er toch voor gaat zorgen dat er minder mensen besmet raken, is nog niet te zeggen. Vooralsnog is de gewenste trendbreuk nog niet zichtbaar, de komende dagen zal het turen naar de cijfers blijven om een mogelijk effect van de maatregelen te ontwaren. 

Verder lezen

Telefoon staat roodgloeiend bij commerciële ‘covid-19 drive in’ voor bedrijven
Commerciële teststraten schieten als paddenstoelen uit de grond. Zoals ook in Twente, waar bedrijven staan te popelen om kuchende werknemers snel een coronatest te laten afnemen. Sneller dan bij de GGD.

De betrouwbare sneltest is er, maar kan de samenleving daarmee van het slot?
De goedgekeurde sneltests zijn een welkome aanvulling op het huidige, stroeve testsysteem. Maar de sleutel om de samenleving van het slot te halen zullen ze niet meteen zijn.

Meer coronacijfers

De belangrijkste grafieken en kaarten over de uitbraak van het coronavirus in Nederland.

Corona wereldwijd – cijfers over het coronavirus in alle landen op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden