Op deathrow

In 1978 publiceerde Carl-Henning Wijkmark De moderne dood, een fictief symposium over gedwongen euthanasie bij mensen boven de 75. De dood is ook meer dan aanwezig in de roman Afscheid van verspilde tijd (2007) die nu in het Nederlands is verschenen.


De ik-figuur, de bejaarde acteur Hasse, ligt op de 'deathrow' in een ziekenhuis. Om zijn angst te bezweren, leest Hasse zoveel mogelijk boeken over de dood. Ook denkt hij na over gebeurtenissen uit het verleden. Die laatste inspanningen beschouwt hij als een zoektocht naar 'de verspilde tijd', want volgens een vriend is dat wat Marcel Proust bedoelde met zijn 'verloren tijd'.


Hasse vertelt als het ware over zijn dood heen, maar er zitten een paar verwarrende tijdwisselingen in het verhaal. Heeft het ermee te maken dat de oude man inmiddels een 'dankbare morfinist' is? Of is de schrijver zelf verstrikt geraakt in deze in wezen onmogelijke constructie?


De eenzame strijd van Hasse, die wel nadenkt over euthanasie maar er de moed niet voor heeft en ook niet weet 'of men er hier aan doet', wordt invoelbaar beschreven. Tussen zijn morfineslaapjes door stelt hij zich existentiële vragen, waarop hij geen antwoorden heeft, maar die hem toch 'een lichter gemoed' geven.


En daarin zit ook de kracht van dit boek. Als Hasse net op zaal 5 ligt met twee andere terminale patiënten, beroepsgokker Börje, en zwerver Harry, sluit hij een weddenschap af wie van hen het eeuwige leven krijgt: 'Vrij naar Pascal. Börje, die erin gelooft, tegen Harry en mij, die er niet in geloven. (...) Als Börje wint jubileert hij in zijn hemelrijk terwijl Harry en ik koken in een brandend meer'. De mannen sterven, de uitkomst van hun weddenschap blijft ongewis.


Carl-Henning Wijkmark: Afscheid van verspilde tijd.

Uit het Zweeds vertaald door Elke Schütt.


De Rode kamer; 149 pagina's; € 15,-.


ISBN 978 94 9125 903 6.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden