Reportage

Op de zandplaat tussen Ameland en Schiermonniksoog telt vrijwilliger Wout Bakker de wulpen en rotganzen

Vogelspotter Wout. Beeld  Guus Dubbelman / de Volkskrant
Vogelspotter Wout.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vrijwilliger Wout Bakker zoekt uit hoe het gesteld is met de vogelstand op Engelsmanplaat, een zandplaat tussen Ameland en Schiermonnikoog. In een schriftje houdt hij precies bij hoeveel vogels er over de zandplaat lopen, pikkend naar pieren.

Het is gelukt, we hebben Engelsmanplaat eindelijk bereikt. Hoe precies, daar zullen we u niet mee vermoeien, maar geloof ons maar als we zeggen dat we logistiek tot aan het gaatje moesten gaan om op deze enorme zandplaat te komen.

Een gemotoriseerd bootje brengt ons in de middag aan land. Wout Bakker (31) – blootsvoets en in korte broek en T-shirt – staat ons op te wachten. Het is een heldere, zonnige dag. Verspreid over de plaat liggen plassen lauw zeewater die niet verder dan tot aan de enkels komen.

Broed- en trekvogels

Wout, een lange, stakerige vent uit Amsterdam, bivakkeert nu twee dagen op Engelsmanplaat. Zijn doel: uitzoeken hoe het gesteld is met de vogelstand op de zandplaat. Het is een vrijwilligersklusje, in het leven geroepen door Staatsbosbeheer dat tussen april en september nauwgezet probeert bij te houden hoeveel broed- en trekvogels Engelsman aandoen. Elke vrijwilliger moet minstens een week op de zandplaat doorbrengen en heeft als onderdak een enorme wadwachtpost tot zijn beschikking die van alle moderne gemakken is voorzien – een keuken, koelkast, wc, bedden, oven, noem het maar op.

Beneden aan de trap van de wadwachtpost liggen de kajakken waarmee Wout en zijn goede vriend Harm naar Engelsmanplaat zijn gepeddeld. Het tweetal kent elkaar nog van de Technische Universiteit Delft. Harm werd later ingenieur, Wout doet onderzoek naar waterinfrastructuur. Nu zijn ze er even uit om vogels in de gaten te houden.

Als je de zongebruinde, frisse mannen in hun strandkleding ziet, denk je: dit is meer een vakantie met gratis onderdak en adembenemend uitzicht, dan een vrijwilligersklusje waar je moet afzien voor het goede doel.

Klopt een klein beetje. Wout vertelt hoe ze een dag eerder verder op de plaat wilde mosselen en kokkelen verzamelden en daarmee een heerlijk, gratis maal bereidden. Of hoe ze de avonduren stukslaan met kaartspelen en zeemansliederen zingen. Was dit een toeristisch oord geweest , in plaats van beschermd Werelderfgoed, dan had je woekerprijzen voor een verblijf kunnen vragen.

Pieren en garnalen

Maar er wordt zeker wel gewerkt op Engelsmanplaat. In een schriftje heeft Wout precies bijgehouden hoeveel vogels er die dag over de zandplaat liepen, pikkend in het zeewater naar pieren, garnalen en schelpdiertjes. Door zijn verrekijker zag hij scholeksters, steenlopers, lepelaars, stormmeeuwen, wulpen, rotganzen – uiteenlopend van enkele tientallen tot enkele honderden. Draai je de verrekijker een kwartslag, dan zie je ook de zeehonden liggen, loom bakkend in de zon.

‘Omdat het water laag staat zijn de vogels over de hele plaat verspreid’, zegt Wout. ‘Je zou het moeten zien als ze allemaal bij elkaar staan, wanneer het water hoger staat. Dat ziet er zo geweldig uit, die duizenden vogels bij elkaar.’

Een mantelmeeuw, de enige vogel die zich in de buurt van de spotters durft te wagen.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een mantelmeeuw, de enige vogel die zich in de buurt van de spotters durft te wagen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Volgens Wout is het een ‘return in favour’ dit vrijwilligerswerk. Tegenover de drie dagen die hij mag doorbrengen op deze unieke plek, levert hij cijfers waarmee uitgerekend kan worden hoe het gesteld is met de vogeltrek op Engelsmanplaat. Hij doet dit bovendien al jaren. En niet alleen hij, de hele familie Bakker is al heel lang vrijwillige vogelwacht op Engelsmanplaat. Zijn ouders komen er al sinds de jaren zeventig. In een fotoboek over Engelsmanplaat zie je de hele familie Bakker voorbijtrekken, inclusief een piepjonge Wout, die toen ook al vrienden naar de zandplaat meenam.

Naast het houden van de vogelwacht, mag Wout ook een klein beetje politieagent spelen. Dat wil zeggen: hij moet er voor zorgen dat het een beetje rustig blijft op Engelsmanplaat en dat bezoekers – komend op bootjes – de vogelpopulatie niet te veel verstoren. Soms stappen er zomaar veertig tot vijftig mensen uit een toeristenbootje en is het zaak om ze vriendelijk te vragen de rust en orde op de zandplaat te respecteren.

Verzetsstrijder

Deze middag is het rustig. Er loopt één andere persoon rond op de zandplaat. Een documentairemaker, die onderzoek doet naar een tragisch verhaal uit de Tweede Wereldoorlog dat zich op Engelsmanplaat afspeelde. Het draait om een verzetsstrijder, die zich in een drenkelingenhuisje op de zandplaat verschool, en op een dag spoorloos verdween. Wat is er met hem gebeurd?

Vogelspotters Wout en Harm en twee wadlopers rondom het wadwachtpost op Engelsmanplaat.
 Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Vogelspotters Wout en Harm en twee wadlopers rondom het wadwachtpost op Engelsmanplaat.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Later komen er nog andere gasten langs. Twee geoefende wadlopers, met speciale, handgemaakte laarzen aan waarmee het makkelijker lopen is over de zompige zeebodem. We hebben een kort, vriendelijk praatje met de wadlopers, waarna ze weer op pad gaan, wadlopend richting de kust. We kijken ze na totdat ze nog maar kleine stippen aan de horizon zijn.

Heel even lijkt het er op dat er een toeristenbootje vlak bij ons zal aanmeren, maar ze varen een stuk verder, tot waar de zeehonden liggen. Wout houdt het met zijn verrekijker nauwlettend in de gaten. Maar aanleiding om er naartoe te gaan is er niet. Het is keurig publiek, ziet hij, dat zich netjes aan de regels houdt.

Wout loopt nog met ons mee naar de kust, waar een bootje wacht om ons naar de haven van Lauwersoog te varen. We laten Wout achter, hij heeft nog één heerlijke dag te gaan op de zandplaat.

null Beeld
Een vogelspotter loopt over de Engelmansplaat. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een vogelspotter loopt over de Engelmansplaat.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden