Op de valreep laat Rutte de teugels vieren

Op elk mogelijk verwijt dat de komende maanden het kabinet kan treffen, lijkt deze begroting de preventieve tegenzet, blijkt uit uitgelekte Prinsjesdagstukken.

Raoul du Pre
Minister Jeroen Dijsselbloem en premier Mark Rutte in de Tweede Kamer, mei dit jaar. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Minister Jeroen Dijsselbloem en premier Mark Rutte in de Tweede Kamer, mei dit jaar.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

'Ouderen gaan er EXTRA op vooruit? Ten opzichte van anderen gaan ze er juist MINDER op vooruit!

Aan de eerste verontwaardigde reactie van 50Plus-voorman Henk Krol viel het donderdagavond niet af te lezen, maar hij heeft met zijn ene zetel in de Tweede Kamer nu al meer invloed dan hij had kunnen hopen. 1,1 miljard euro trekt het kabinet uit voor koopkrachtreparatie. Dat is vooral om te voorkomen dat ouderen en chronisch zieken op Prinsjesdag wéér op het Journaal zien dat zij achterblijven. En om te vermijden dat Krol nog wat extra wind in de zeilen krijgt bij zijn gestage opmars in de opiniepeilingen.

Oppositie niets te klagen

En zo heeft de hele oppositie niets te klagen over zichtbare invloed op de laatste begroting van het tweede kabinet-Rutte, waarvan de hoofdlijnen uitlekten via RTL Nieuws. Na het grote lastenverlichtingsfeest van vorig jaar (à 5 miljard euro) blijft het nu wat bescheidener. Maar de extra 'investeringen' van 1,5 miljard worden wel zeer doelgericht ingezet. Op elk mogelijk verwijt dat de komende maanden het kabinet kan treffen, lijkt deze begroting de preventieve tegenzet: 'Nee hoor, kijk maar, het gaat juist de goede kant op.'

De geldtekorten bij de krijgsmacht, politie en justitie? CDA-leider Buma die vindt dat het kabinet de nationale veiligheid verkwanselt? Het kabinet legt 450 miljoen op tafel. De groeiende kansenkloof in het onderwijs, waar GroenLinks en D66 nu al campagne op voeren? Het kabinet haalt 200 miljoen uit de achterzak. Een fikse bezuiniging op de verpleeghuizen en gehandicapteninstellingen, die uitgerekend in het verkiezingsjaar wel heel veel munitie zou leveren aan SP-leider Roemer? Het kabinet ziet er toch maar van af. En dan is er nog voor elk-wat-wils strooigoed: hier 10 miljoen extra voor de topsport, daar 10 miljoen extra voor cultuur.

Dat is de cynische politieke blik om naar de laatste begroting van Rutte II te kijken. De welwillender blik zal op Prinsjesdag de boodschap domineren van de coalitieleiders Mark Rutte en Diederik Samsom aan de kiezers: wij hebben u door een diep dal geleid, waarbij u vele offers heeft gebracht, maar wij hielden koers en kunnen nu oogsten met z'n allen.

Weinig over van strengheid

Wat de juiste benadering ook is, feit blijft dat het kabinet de scherpe kantjes van het beleid vijlt. Weinig is er over van de vastberaden strengheid waarmee de coalitiepartners de kiezers toespraken toen zij in 2012 aan hun klus begonnen. Zakelijk en zonder veel omhaal van woorden besloten ze tot harde saneringen van de overheid, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid, hier en daar met ingrijpende gevolgen voor de mensen die het raakte. 'Omdat ons land op te grote voet leeft', was Ruttes vermaning aan de Nederlanders. 'Omdat we te lang hebben gedacht dat onze economie vanzelf wel weer zou gaan groeien.'

Nu, vier jaar later, zal hij er onvermoeibaar op gaan wijzen dat de groei terug is, dat de werkloosheid daalt en dat de rijksbegroting weer een gezonde blos op de wangen heeft. Wie de eerdere logica van die 'te grote voet' doortrekt zou kunnen verwachten dat het kabinet de meevallers aangrijpt om nu door te pakken, naar een begrotingsoverschot toe te werken en de staatsschuld af te lossen. Maar dat is te veel gevraagd van een coalitie die tot nu toe zo weinig waardering oogstte en een halfjaar voor de nieuwe verkiezingen de helft van haar zetels dreigt te verliezen.

Daarom gaat het roer om en hopen de strenge bovenmeesters Rutte en Samsom op de valreep te transformeren tot milde weldoeners. Overigens zonder enige historische verzekering dat de kiezers zich vervolgens dankbaar aan hun voeten zullen werpen.

In 2001 triomfeerde Paars II met een koopkrachtstijging van 5 procent, de grootste in vele decennia. Maar het werd toch vooral het jaar dat Pim Fortuyn zijn zegetocht tegen de 'puinhopen van Paars' begon, om PvdA en VVD uiteindelijk achter te laten met 36 zetels verlies.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden