Op de tocht

Het is nog winter, koel en nat, en Nederland lijkt weer massaal ten prooi te vallen aan gehoest, gesnotter en gesnuit....

SUZANNE BAART

Onzin, zegt dr. J. Zaat, huisarts te Purmerend. 'Kou, afkoeling en tocht veroorzaken geen verkoudheid. Verkouden word je door één van de honderden verkoudheidsvirussen, waarvan de rhinovirussen de belangrijkste zijn. Je kunt 's zomers en in de winter verkouden worden. Dat het 's winters vaker lijkt voor te komen dan in de zomer, komt omdat we dan meer boven op elkaar zitten in kleine ruimtes. Daar kunnen de virussen zich gemakkelijker verspreiden.'

Onderzoekers denken wel dat stress, allergieën en aanleg de ene mens bevattelijker maken voor een verkoudheid dan de andere. Door extreme vermoeidheid, te veel werk of een ingrijpende gebeurtenis in het leven, zoals het overlijden van een dierbare, kan de weerstand afnemen.

Om de rol van kou en tocht bij het ontstaan van verkoudheid vast te stellen, is in de loop van de tijd allerlei meer of minder serieuze research gedaan. Zo hingen onderzoekers van het Engelse onderzoeksinstituut Common Cold Unit een deken op. Aan de ene kant plaatsten ze een groep hoestende en snotterende kinderen, aan de andere kant een groep gezonde volwassenen. Een ventilator blies lucht van de zieke kinderen over de deken naar de gezonde volwassenen. En ja, de volwassenen werden ziek. Je kunt dus wel verkouden worden van tocht, als de luchtstroom maar eerst een besmet persoon aandoet.

In een ander experiment werd op het snot in de neus een fluorescerende stof aangebracht. De verkouden vrijwilligers speelden een spelletje kaart met elkaar. Met een speciale lamp kon de route van het snot worden gevolgd. De vrijwilligers bleken in hun neus te peuteren, in hun ogen te wrijven, het snot aan de kaarten af te vegen. Binnen de kortste keren besmetten ze alles wat ze aanraakten.

De onderzoekers vroegen zich af of het virus rechtstreeks of via voorwerpen van de ene neus naar de andere reisde. Om die vraag te beantwoorden, nodigden ze verkouden kinderen van een naburige school uit. De kinderen speelden kaart met volwassenen en die werden ziek. Daarna speelden gezonde volwassenen met de vieze, zwaar besmette kaarten. Zij werden niet ziek. Kennelijk kan een besmetting alleen plaats vinden van mens tot mens.

Het voorkómen van verkoudheid is bijna onmogelijk, zegt prof. dr. A. Osterhaus, hoofd van het Nationaal Influenza Centrum in Rotterdam. Er zijn honderden verschillende virussen. Een mensenleven is simpelweg niet lang genoeg om voor elke type immuun te worden.

Bij elke verkoudheid moet het lichaam zich dus instellen op de bestrijding van een nieuw virus. 'Het is een race tussen het virus dat zich vermeerdert en het immuunsysteem dat zo snel mogelijk op gang moet komen. Dat duurt even, zodat het virus een voorsprong kan nemen. De kwaliteit van het afweersysteem speelt daarbij een rol.'

Er mag bagatelliserend worden gedaan over de gewone verkoudheid, maar ze leidt tot veel leed en tot een groot aantal verzuimdagen. Daarmee is ze een economische factor van betekenis. Een vaccin is dan ook zeer welkom, maar zit er niet aan te komen, zegt Osterhaus. 'Het grootste echec van de virologie is dat we niets kunnen doen tegen verkoudheid.'

Suzanne Baart

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden