Op de luchtfiets van zorgverzekeraar CZ

Conditie is meetbaar, zegt inspanningsfysioloog prof. dr. Peter Hollander, verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het plan van zorgverzekeraar CZ om personeel een bonus te geven als de conditie verbetert, is zo onuitvoerbaar nog niet....

CZ heeft nog niet goed nagedacht over dat testen. Het plan dat vorige week door de Volkskrant naar buiten is gebracht, zit nog maar rudimentair in het hoofd van de Tilburgse zorgverzekeraar. Toen het plan in de publiciteit kwam, is in allerijl deskundigheid van TNO ingeroepen om te kijken hoe betrouwbaar kan worden vastgesteld of iemands conditie is verbeterd.

'Het gaat om geld', zegt CZ-arts Fons Prince. 'Dus over de uitslag moet geen gezeur ontstaan.' CZ heeft gekeken naar het myfitplan. Die organisatie maakt gebruik van een methode om de conditie in een eenvoudig getal van 1 tot met 7 uit te drukken. Iemand met 6 of 7 heeft een topsportconditie, iemand met 1 moet hoognodig aan de conditie schaven.

De deelnemers moeten voor een nul-meting langs komen en tien tot twintig minuten fietsen op een hometrainer. Hun hartslag wordt voortdurend vastgelegd. De weerstand wordt afhankelijk van leeftijd, gewicht en conditie opgevoerd.

Myfitplan gebruikt een formule die is ontwikkeld door het Oostenrijkse sportinstituut van sportarts Klaus Bliemegger. Daaruit komen die stappen van 1 tot 7, maar details kan Prince niet geven. 'Vanmorgen was hier iemand van TNO die als opdracht heeft meegekregen om te kijken of dit zo kan.'

De beloning in de CZ-regeling gaat in twee stappen. Als iemand na een jaar een stapje omhoog heeft gemaakt in de conditieladder van zeven treden, krijgt die een stijgbonus van honderd euro. Dit doet CZ totdat iemand in 4 zit. Een verdere verbetering levert niets meer op.

Daarnaast keert CZ de blijfbonus uit. Iemand die in drie is gekomen, krijgt 100 euro als hij een jaar later nog in drie zit. Mocht hij dat jaar de stap maken van 3 naar 4 krijgt hij 200 euro, de stijgbonus én de blijfbonus. Het lot van iemand die zakt van 4 naar 3, kent CZ nog niet. Het fitte personeelslid dat binnenkomt op niveau 4, kan geen stijgbonus meer krijgen. Prince overweegt die personen bij binnenkomst meteen een bonus van 100 euro te geven.

Peter Hollander van de VU kent de methode niet om via de hartslagmetingen de conditie in zeven stappen in te delen. Hij heeft op verzoek gezocht naar een wetenschappelijke publicatie, maar die is niet te vinden. De Oostenrijker Bliemegger is niet verbonden aan een wetenschappelijk instituut, maar aan een sportmedisch adviesbureau, meldt hij.

Hij begrijpt CZ niet zo goed. 'Het hoeft niet zo ingewikkeld.' De maat om de conditie te bepalen is de maximale zuurstofopname. Iemand die sport, ademt lucht in dat via de longen en het bloed bij de spieren komt. Hoe groter de zuurstofopname, hoe beter het is.

Voor de meting van die opname is wel een ingewikkelde hometrainer nodig en getraind personeel en de test is niet geheel zonder risico voor de deelnemer.

Bij een simpeler test moeten deelnemers zes minuten fietsen. De hartslag die dan wordt bereikt is een goede maat voor de conditie, zegt Hollander. Hoe lager de hartslag is na zes minuten fietsen, hoe beter de conditie.

'CZ hoeft alleen te kiezen met hoeveel de hartslag is gedaald om te spreken van een conditieverbetering. Twee, vijf, tien. Ik weet het niet. Het is voor zover ik weet niet eerder voorgekomen dat er een beloning wordt uitgereikt voor een betere conditie.' Een gedachte die Hollander op zichzelf niet verwerpt.

Myfitplan kan niet op afroep de wetenschappelijke basis van de conditieverbeteraar in zeven stappen uit de kast trekken. Medewerker Rik Jan Modderkolk mompelt wat over de Italiaanse onderzoeker Conconi die onderzoek heeft gedaan naar de bepaling van het omslagpunt, de hartslag waarbij het lichaam als het ware verzuurt. Die gegevens zijn bruikbaar om het niveau van de conditie te bepalen. Maar een wetenschappelijke publicatie over een vertaling naar zeven conditiestappen kan ook hij niet overleggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden