Op de Leeslijst: Boumans, Valiulina en Van Osch

Zoveel boeken, zoveel keuzes. Om u te helpen selecteert de Volkskrant wekelijks de drie beste, mooiste of spannendste nieuwe titels. Deze week: een biografie over Frieda Belinfante van Toni Boumans, Kinderen van Brezjnev van Sana Valiulina en Het onvoltooide kind van Brenda van Osch.

Beeld Joost van den Broek

Een schitterend vergeten leven - De eeuw van Frieda Belinfante

Toni Boumans
Balans
376 pagina's
€19,95

Ze was de eerste vrouwelijke dirigent van Nederland. In haar jonge jaren werd Frieda Belinfante door een gezaghebbend muziekrecensent getypeerd als 'een dirigente die op weg is om een gewichtige factor in de Nederlandse muziekcultuur te worden', maar de Tweede Wereldoorlog blokkeerde de carrière van de joodse dirigente en celliste. Toen de nazi's binnenkwamen ontbond ze haar kamerorkest en werd ze, ondanks haar eigen afkomst en met dubbel gevaar voor eigen leven, actief in het verzet. En niet zonder succes: in 1943 was ze één van de drijvende krachten achter de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister. Direct na de oorlog vertrok ze per boot naar de Verenigde Staten, om nooit meer terug te keren naar Nederland. Van haar verzetsgroep waren er nog maar een paar kameraden in leven en twintig familieleden werden vermoord. 'Ik ben vijftig jaar te vroeg geboren, zei ze vlak voor haar dood'. En hoewel dat misschien beter zou zijn geweest voor haarzelf, redde ze zoveel levens dat ze onmisbaar was als verzetsvrouw.

Toni Boumans werd in 1944 geboren in Oss. Ze werkte jarenlang als journaliste bij de VARA, onder andere bij het programma Zembla. Samen met Hendrina Praamsma schreef ze Herinneringen aan Srebrenica. Over de Tweede Wereldoorlog maakte Bouwmans In 1995 documentaire In Oss is niks gebeurd. Daarna werkte ze aan een film over verzetsheld Willem Arondéus en kwam ze Belinfante op het spoor, aan wier leven ze ook een documentaire wijdde: Maar ik was een meisje. Nu, zestien jaar later, is er de volledige geschreven biografie, die niet alleen gaat over de oorlogsperiode, maar ook over de succesvolle Amerikaanse muziekcarrière van Belinfante nadien.

Lidy Nicolasen schrijft in haar recensie dat Boumans het leven van de intrigerende Amsterdamse gedetailleerd en meeslepend beschrijft. 'Vroeger aten we Beethoven', herinnert Belinfante zich. Beethoven blijft lang op haar lijstje staan, maar gaandeweg niet van harte. 'Ik werd er een beetje ziek van, de lengte, de herhalingen, de gerichtheid op zijn eigen gevoelens', denkt ze vaak. Ze heeft dan inmiddels meer met Brahms, Bach en Debussy. Het is een van de weinige keren in Boumans biografie dat Belinfante iets laat zien van haar muzikale voorkeur. Dat is jammer en het enige minpunt van het verder zo levendige en vlot geschreven levensverhaal.'

Beeld Balans

Kinderen van Brezjnev

Sana Valiulina
Prometheus
504 pagina's
€ 19,95

Het is een omvangrijk werk, Kinderen van Brezjnev. Ruim 500 bladzijdes telt de fictieve beschrijving die Valiulina optekent over het economische en geestelijke verval van de Sovjet-Unie; met haar onderhuidse etnische spanningen, de Afghaanse Oorlog en de langzame maar zekere criminalisering van het land. Het boek volgt in vier losjes verbonden verhalen de onderbelichte generatie die geboren wordt tijdens het bewind van Sovjetleider Brezjnev, 'generatie min', zoals de ouders ze noemen. De jongeren hebben geen herinneringen aan de gruwelen van revolutie en onderdrukking. Zij verlangen naar spijkerbroeken en kauwgom - materialisme, waar hun ouders idealisme zouden willen zien. De jongeren lijden onder het gedrag van hun ouders, die voor het onfortuinlijke heden vluchten in alcohol. In dit grimmige nieuwe Rusland blijkt de gewelddadige overgang naar de markteconomie onafwendbaar, de boven- en de onderwereld zijn definitief samengesmolten. Geluk is verplicht en de ultieme Waarheid regeert.

Sana Valiulina werd geboren in Tallinn, studeerde Noorse taal- en letterkunde in Moskou en woont sinds 1989 in Amsterdam. Hier begon haar schrijverscarrière: in 2000 debuteerde ze met de semi-autobiografische roman Het kruis over het leven in een Moskouse studentenflat. In 2006 brak ze door met Didar en Faroek, gebaseerd op het leven van haar ouders tijdens het terreurbewind van Stalin. De roman werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs.

Volkskrant-recensent Persis Bekkering is in haar recensie zeer te spreken over Valiulina's nieuwste werk: 'Het lijvige Kinderen van Brezjnev is een wonder van vertelkunst, de roman is een modern sprookje. Valiulina zet traditionele literaire middelen in om haar personages psychologisch te doorgronden, maar in de compositie vindt ze haar eigen, grillige vorm.' Ook andere kranten beoordelen Kinderen van Brezjnev positief. Trouw noemt het 'een uiterst verontrustend boek dat met verbluffende precisie toont waartoe afgestompte mensen in staat zijn', NRC Handelsblad heeft het over 'een verpletterende, invoelend geschreven antisovjetroman' en de Groene Amsterdammer roept het boek uit tot monument.

Beeld Prometheus

Het onvoltooide kind

Brenda van Osch
Balans
256 pagina's
€18,95

In Nederland worden jaarlijks zo'n 2500 baby's veel te vroeg geboren. Brenda van Osch maakte het zelf mee: in 2002 kwam haar dochter Eva maanden te vroeg ter wereld, met een gewicht van slechts 680 gram, minder dan een pak suiker. In Het onvoltooide kind vertelt de auteur over de heftige maanden op de intensive care die volgen en de jaren daarna waarin langzaam duidelijk wordt hoeveel handicaps en problemen Eva heeft. Maar het blijft niet bij een autobiografisch verhaal.

In 2011 stapt van Osch opnieuw een afdeling neonatologie binnen, dit keer niet als moeder van een patiënte, maar als journaliste. In het Academisch Medisch Centrum volgt ze enkele extreem vroeg geboren kinderen en hun ouders en zit ze aan tafel als het artsenteam beslist over leven en dood. Ze stelt de vragen die ze na de geboorte van haar dochter niet durfde te stellen en raakt zo aan heftige, levensbelangrijke thema's. Want hoever moeten en kunnen artsen gaan bij premature geboortes? Moeten zij alles doen wat medisch mogelijk is, misschien wel met alle gevolgen van dien? Of moet er een behandelgrens van 24 weken komen? Ook gaat van Osch de confrontatie aan met Eva's dokter van toen en met zichzelf. Is ze blij dat haar dochter nog leeft, of niet?

Brenda van Osch studeerde politicologie en internationale betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. Tot 2007 was ze als economieredacteur bij Elsevier. Tegenwoordig werkt ze als freelance journaliste, o.a. voor NRC Handelsblad, waar ze de rubriek levenslessen maakt. Het onvoltooide kind is haar eerste boek.

Psychiater Bram Bakker onthult in zijn recensie dat het boek hem tijdens het lezen emotioneerde: 'Van Osch kan geweldig schrijven. Hoewel ik wist dat haar dochter Eva inmiddels 12 jaar oud is, leest het verhaal over de eerste maanden van haar bestaan als een thriller. Meermalen biggelden de tranen over mijn wangen vanwege de gruwelijke gebeurtenissen waar de jonge ouders mee worden geconfronteerd. Je krijgt je eerste kind, en ineens beland je in een wereld die je niet kent en ook nooit had willen leren kennen. Talloze onderzoeken, met onduidelijke of soms zelfs tegenstrijdige uitkomsten, afgewisseld met steeds nieuwe incidenten, die alles bij elkaar een permanente emotionele achtbaan garanderen. Dat klinkt obligaat, maar in dit relaas voel je ook als lezer hoe dat moet zijn.'

Beeld Balans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden