Op de koffie bij de Nederlander

Een fotograaf trekt door Nederland en peilt de stemming. Zo ontevreden zijn we toch helemaal niet?

Annie (76)Beeld Marieke van der Velden

Fotograaf Marieke van der Velden- ze fotografeerde eerder in Kabul en liet vluchtelingen en toeristen voor de videocamera met elkaar in gesprek gaan in Griekenland - wilde wel eens weten of de inwoners van Nederland inderdaad allemaal zo ontevreden zijn, zoals de laatste tijd nogal eens lijkt.

Ze reed daarvoor 3.200 kilometer door het land om bij allerlei slag Nederlanders op bezoek te gaan. En om bij de koffie te praten over hun bestaan, hun woonstede, wat ze verwachten van het leven en van hun landgenoten. Wat heb je nodig in de maatschappij, vroeg ze hen, en wat heb je te geven? Wat blijkt: iedereen waardeert zijn of haar eigen leven al gauw met een 7 of hoger. De eigen omgeving is steevast het mooiste plekje van het land. Nederland als geheel krijgt echter een lager cijfer - tussen de 4 en de 8. De reden is vaak hetzelfde: het is nu nog goed, maar mensen zijn bang voor de toekomst.

Hebben we zelf nog invloed op die toekomst? Het viel de fotograaf op: iedereen wil alleen maar een beetje geaccepteerd worden door de ander. Daar kunnen we mee beginnen.

Het hele project is te zien: www.nederlandonederland.nl

Tekst gaat verder onder de video

Zuster Egberdina (99) uit Volkel

Zuster Egberdina (99) groeide op in het Brabantse Volkel. In het klooster middenin dat dorp hoorde ze vaak de zusters Franciscanessen zingen. Daar ontstond de wens om later, net als haar twee oudere zussen, het klooster in te gaan. 'Je kan dat geen naam geven', zegt ze, 'dat groeit in je. Hier kon ik dicht bij God zijn.'

Ze gaf lang les op basisscholen, was ook hoofd van een school en zat in verschillende kloosters in Nederland. Het provinciaal bestuur bepaalde waar en hoe lang je ergens was. Het ging niet om wat ze zelf wilde, maar om wat nodig was. In 1965 stopte ze met haar werk in het onderwijs en kreeg ze taken bij de administratie in het klooster. In 1996 ging ze met pensioen.

Nu ze over een maand 100 jaar wordt, gaat het leven een stuk langzamer. De dagen vullen zich met eten, bidden en verzorging. Lachend zegt ze: 'Mijn benen doen het niet meer zo goed, maar mijn bovendeel doet het nog prima.' In augustus viert ze haar 80-jarig kloosterjubileum. Dan komt de hele familie om het te vieren. Maar voor zuster Egberdina maakt het niet zo veel uit: 'Ik ben niet zo'n feestvierder'. Haar leven geeft ze desalniettemin een 9. En Nederland? 'Ik weet er te weinig van, ik kom niet zo vaak meer buiten'.

Zuster Egberdina (99)Beeld Marieke van der Velden

Annie (76) uit Amsterdam

'Sowieso maak ik op straat met iedereen een praatje, ook bij de Jumbo', zegt Annie (76). 'Ik hou ervan om het mensen naar de zin te maken. Ook mogen ze me gerust bellen als vrijwilliger als er ergens een buffetje gemaakt moet worden. Maar ik wil me niet verplichten, ik wil ook mijn kleinkinderen nog zien.'

In de Bloemstraat in Amsterdam werd Annie in 1940 geboren. Ze had een fijne jeugd in de Jordaan. Ze speelde altijd buiten en alle moeders hingen de hele dag uit het raam. Je kon overal binnenlopen voor koffie. Later, toen ze trouwde met Reep en zelf moeder werd van drie kinderen, werd dat anders. De moeders gingen werken en hadden geen tijd meer om uit het raam te hangen. Annie werkte 28 jaar in de keuken van de Bijenkorf en dertien jaar in de keuken van een eetcafé op de Albert Cuyp. Nu geniet ze samen met haar man Reep van haar kleinkinderen. Ze leest De Telegraaf, kijkt DWDD en RTL Boulevard, ze geeft haar leven een 8 en Nederland ook.

Wat is haar levenswijsheid? 'Zorg dat je tevreden bent, dan word je nooit een chagrijn.'

Blaise (45)Beeld Marieke van der Velden

Blaise (uit) uit Arendskerke

In 1998 ontvluchtte Blaise (45) samen met haar drie dochters van toen 2, 5 en 6 jaar de chaos in de Democratische Republiek Congo. Haar vlucht omschrijft ze als een oerkracht. Hoe moeilijk het ook was haar familie en geliefde land achter te laten, ze moest, om haar kinderen te beschermen. Na het doorlopen van de asielprocedure kreeg ze een huisje in 's Heer Arendskerke, een dorp in Zeeland. Blaise: 'Zeeuwen zijn zo aardig. Ze kijken eerst de kat uit de boom, maar zodra je in hun hart komt, kom je in een warm nest.' Als haar kinderen op school zaten, ging Blaise met de bus naar Nederlandse les in Goes. De bushalte was naast een autobedrijf. Op een zomerse dag zag ze de eigenaar in overall voor zijn bedrijf staan, zijn handen onder de olie. 'Mooi weer vandaag', zei Blaise. De man lachte en stelde zich voor. Nu, zestien jaar later, zijn ze nog steeds samen. Blaise doet de administratie van het bedrijf en ze zet zich in voor Congo, ze heeft een stichting opgezet. 'Ik ben een Zeeuwse geworden', zegt ze lachend, 'met dochters vol ambitie'. Zo werkt haar oudste dochter met vluchtelingen in Libanon, studeert de middelste in Amerika en wil de jongste verloskunde studeren. Haar leven geeft ze een 9. Nederland een 7. 'We moeten blijven zien wat we hebben.'

André (49) en zijn kinderenBeeld Marieke van der Velden

André uit Mariaheide

Tien jaar geleden ging André (49) trouwen in een feesttent in een weiland en nodigde hij iedereen in het dorp uit. Zijn vrouw was zwanger, hij had de leukste baan van de wereld als journalist bij het Udens Weekblad en ontmoette door zijn werk veel nieuwe mensen. De toekomst was zo positief. En toch is het anders gegaan.

Helaas hield het huwelijk geen stand en kreeg hij de volledige zorg voor de kinderen. Doordat het slecht ging met de krant, werd hij ontslagen. Nu werkt hij parttime als eierenraper bij een kippenboer. Maar André blijft positief. In zijn vrije tijd is hij bezig met het schrijven van een kinderboek, hij speelt piano en toneel. Nederland geeft hij een 9 ('Want er gaat heel veel goed') en zijn eigen leven momenteel een 7 ('Het is hard werken voor een beetje geluk.') Wat de maatschappij nodig heeft? 'Praat eens met mensen buiten je bekende groepje en oordeel niet zo snel. Van volkszanger tot vluchteling, iedereen heeft een verhaal.'

Beeld Marieke van der Velden

Joris (24) uit Noord-Sleen

De liefde voor het boeren zit bij Joris (24), rechts op de foto, en zijn broertje in hart en nieren. Ze groeiden op op een melkveehouderij met 75 koeien in Noord-Sleen. Joris volgt een agrarische opleiding in Dronten, is lid van de barcommissie en heeft hij een vriendin die ook op de school heeft gezeten. Vorige week nog hadden ze een feest waar zeshonderd man op af kwam. 'Ik ben gewoon een levensgenieter', zegt Joris. Een moment van afgelopen zomer is hem bijgebleven: toen hij de koeien uit de wei haalde, de zon alles in een oranje gloed zette en de melkrobot aangaf dat ze op topproductie zaten, 34 liter melk per koe per dag. 'Toen voelde ik: dit is mooi.' Via de Facebook-pagina van Wakker Dier of de Partij voor de Dieren nodigt hij zo nu en dan mensen uit om te komen kijken op de boerderij, want hij leest veel meningen van mensen die er weinig van weten. 'Ik zou ze graag alles in pure eerlijkheid willen laten zien.' Zijn leven én Nederland krijgen een 8. 'Ik zou wel eens met Marokkaanse jongens ui de Schilderswijk willen praten. Ik weet wel een beetje wat zij voelen doordat ze gestigmatiseerd worden, wij boeren hebben een slecht imago.'

Chafik (36)Beeld Marieke van der Velden

Chafik (36) uit Amsterdam

Chafik (36) werd hij in 1980 geboren in Dordrecht. Op zijn 18de volgde hij een vriendinnetje naar Amsterdam. Ook al ging die relatie over, hij bleef in de stad wonen. Nu is hij eigenaar van een creatief bureau. Hij heeft een vriendin en een kind, houdt ervan met vrienden te eten en loopt graag door de Schoorlse duinen, 'de mooiste plek van Nederland'. Zijn leven geeft hij een 8, 'omdat ik veel lieve mensen om me heen heb', en Nederland een 7, 'omdat ik voel dat het klimaat negatiever wordt. Zo'n 'minder-minder'-uitspraak van de PVV, dat kan echt niet. Al heb ik Marokkaanse roots, ik zou net zo boos zijn geweest als er 'minder Surinamers' of 'minder Belgen' was geroepen. Toen in 2014 de Marokkaanse Akhiat werd bedreigd door islamitische fundamentalisten omdat ze een wijnbar in Rotterdam had geopend, heb ik Marokkanen opgeroepen om allemaal wijn te gaan drinken in haar bar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden