ANALYSEINTENSIVE CARE

Op de ic gaat de coronapatiënt in een paar uur van een redelijke toestand naar ademnood

De intensive care van het Amphia ziekenhuis.Beeld ANP / Robin Utrecht

Wat gebeurt er met een covid-19-patiënt op de intensive care? In twee Brabantse ziekenhuizen zetten artsen alles op alles in de strijd tegen niet eerder geziene verschijnselen. ‘In mijn 25 jaar als longarts zag ik mensen nog nooit zo snel door een virusinfectie achteruitgaan als bij corona.’

De laatste dagen komen er coronapatiënten de Brabantse ziekenhuizen in, die steeds meer beginnen op te vallen.

‘Wij krijgen soms mensen binnen die zeggen: ik voel me eigenlijk helemaal niet zo benauwd’, vertelt longarts Pascal Wielders van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. ‘Maar ondertussen zien wij aan de zuurstofwaarde in hun bloed, dat dat wél zo is. Bovendien zien we dat ze blauw aan beginnen te lopen.’

‘Dit beeld’, zegt hij, ‘zien we bij behoorlijk wat patiënten.’

Hij noemt het ‘stille hypoxemie’. Het stille zuurstoftekort.

‘We weten nog niet hoe het komt. Een theorie is dat er een neurologische component meespeelt, waardoor patiënten niet voelen hoe benauwd ze zijn. Die symptomen kennen we niet van andere aandoeningen.’ Deze patiënten, zegt hij, worden geregeld opgenomen op de ic.

In dit dossier leest u de laatste ontwikkelingen en alles wat u verder moet weten over het coronavirus.

Paniek

Het wordt erop of eronder voor Brabant: volgens voorspellingen wordt de druk op de ic op de komende dagen groter dan ooit. Zo’n eenvijfde van de opgenomen patiënten belandt op de ic. Maar wat maakt een patiënt daar eigenlijk mee?

Allereerst is er de paniek. Want bij corona kan alles ineens veranderen.

‘Sommige coronapatiënten’, zegt intensivist Nardo van der Meer van het Amphiaziekenhuis in Breda, ‘gaan in een paar uur van een redelijke toestand naar ademnood. En tegelijkertijd komen ze terecht in een wereld van toeters en bellen, van mensen in beschermingspakken. Dat leidt tot enorme angst. Patiënten zijn dan zo kortademig dat een gesprek bijna niet meer mogelijk is.’

‘In de 25 jaar dat ik longarts ben’, zegt Wielders, ‘heb ik mensen nog nooit zo snel door een virusinfectie achteruit zien gaan als bij corona.’

De dood in de ogen

‘Achteraf’, zegt Van der Meer, hebben we van twee mensen teruggehoord hoe bang ze zijn geweest. Eén zei letterlijk: ‘Ik heb het gevoel dat ik de dood in de ogen heb gekeken.’

Vooral de paniek bij de jonge mensen valt op, zegt hij, doelend op mensen tussen de 40 en 60 jaar. ‘Ik ben altijd eerlijk. Ik zeg altijd dat we niet zeker weten of ze hier doorheen gaan komen, maar dat we ons best gaan doen. Het is belangrijk om patiënten gerust te stellen. Daardoor zijn ze rustiger tijdens de beademing.’

Toch gebeurt dat laatste niet altijd. ‘Niet beademen is beter voor het immuunsysteem’, zegt Van der Meer. ‘Bij beademing doet de patiënt eerst een paar stappen achteruit, en dan gaat hij pas weer vooruit.’

Wielders: ‘Vannacht heb ik een jonge vrouw opgenomen. Ze ging van 2 naar 5 naar 10 liter zuurstof per minuut. We observeren haar, maar ik heb haar – gelukkig – nog niet aan de beademing.’

Voor het inbrengen van de beademingsbuis moet de patiënt in slaap worden gebracht. ‘Dan zie je soms pas hoe slecht iemand eraan toe is’, zegt Van der Meer. ‘Vooral bij jonge mensen kan dat verschil heel groot zijn.’

Soms moet de beademingsapparatuur zo’n hoge druk leveren, dat er kans is op longschade. Ook kunnen nieren het begeven, zodat de patiënt moet dialyseren.

Superinfectie

Als de eerste dagen zijn gehaald, begint het wachten. Tegen corona is geen geneesmiddel, dus het immuunsysteem van de patiënt zal het moeten doen. Van der Meer: ‘Wij hebben er patiënten bij die hier nu al ruim twee weken liggen, en weinig tekenen van herstel tonen. Sommige mensen blijven gewoon stilstaan.’

Wielders: ‘Uit Wuhan weten we dat meer dan 60 procent van de patiënten aan de beademing uiteindelijk overleed. Dat is heel hoog. In Nederland zijn die cijfers nog niet bekend.’

Als patiënten lang liggen, kan een ‘superinfectie’ ontstaan: een tweede infectie met een bacterie of een schimmel. ‘Na een dag of tien liggen neemt het risico daarop toe. Daarmee nemen de kansen af.’

Op de ic wordt een patiënt elke twaalf uur gedraaid.

Hebben deze specialisten al behandelingen moeten staken? ‘Zover zijn we nog niet’, zegt Wielders. Toch overlijden er patiënten. Ook op hun ic’s.

Beide specialisten vertellen dat ze zowel jong als oud op hun ic hebben: van veertigers tot 80-plus.

Littekens

Als patiënten uiteindelijk van de ic komen, zal 20 tot 25 procent problemen houden, zoals beschadigde longen. Wielders: ‘De beschadigingen leiden tot littekens. Veel patiënten blijven daardoor gevoelig voor nieuwe longontstekingen. Revalidatie kan maanden duren. Soms belanden ze zelfs tijdelijk in het verpleeg­huis.’

Een deel van de patiënten loopt geestelijke problemen op. ‘Ze krijgen last van hun geheugen. Ze hebben cognitieve stoornissen, bij sommigen verandert het karakter.’ Ook zijn er patiënten die last krijgen van depressies en herbelevingen. ‘Patiënten vertellen soms dat ze telkens dromen dat ze verdrinken. Of stikken.’

Maar er is hoop, zegt Van der Meer. In het Amphiaziekenhuis in Breda is inmiddels ‘een aantal patiënten’ van de ic af, zegt hij. ‘Ze hebben die in goede conditie verlaten en ze liggen nu op onze behandelafdelingen. Een aantal is heel bang geweest, maar het lijkt erop dat ze er geen restschade aan over hebben gehouden.’

Studie: bij koutje kunnen ook ‘cruciale beroepen’ beter thuisblijven, virus al vóór carnaval in het land
Wie werkt als zorgmedewerker, hulpverlener, buschauffeur of in een ander ‘cruciale beroepsgroep’, zou bij verkoudheidsklachten als hoesten en spierpijn thuis moeten blijven, laat een nieuwe studie zien. Tot nog toe is het advies dat zij pas bij koorts thuis dienen te blijven. 

De komende dagen volgt de coronapiek: zo zetten ziekenhuizen zich schrap
Kunnen de ziekenhuizen de toevloed van coronapatiënten aan? Dat is de komende dagen de grote vraag. Met man en macht is er de afgelopen dagen gewerkt aan Operatie Coronapiek. Gaan we het redden? 

Goedkoop, simpel beademingsapparaat moet piek op ic’s helpen verlichten
Een spotgoedkoop en makkelijk te produceren beademingsapparaat moet voorkomen dat volle ic-afdelingen hun patiënten straks geen zuurstof meer kunnen geven. Het ontwerp komt van een groep Limburgse ingenieurs met advies van een intensivist van het Radboudumc. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden