reportage amsterdam

Op de Huizingaschool hangt het onderwijs van noodverbandjes aan elkaar

Groep 4 van de Huizingaschool in Amsterdam. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De Huizingaschool is een van de zestien scholen in Amsterdam die binnenkort een week sluiten. Uit protest, maar ook om onorthodoxe maatregelen te verzinnen om de gevolgen van het lerarentekort te beperken. ‘We voelen dat we leerlingen tekort doen.’

Complimenteer directeur Susan Herrings met het gebouw waarin de Huizingaschool is gevestigd, dat gebouw dat nog glimt van nieuwigheid. Dan antwoordt ze dit: ‘Het gebouw is niet het probleem.’

Ze lacht erbij, maar kan wel janken. Want het gaat niet bepaald goed op deze school in Amsterdam Nieuw-West, op een paar minuten lopen van station Lelylaan. En iedereen mag het weten.

Dit is een van die zestien scholen van de Stichting Westelijke Tuinsteden die binnenkort een week de deuren sluiten – uit protest, maar vooral ook om te kunnen overdenken hoe ze het onderwijs weer op de rails krijgen nu het lerarentekort overal gaten slaat.

De ouders van 5.400 kinderen ontvingen er maandag een brief over. Daarin schreef de bestuursvoorzitter ook dat het met twee van de zestien scholen van de stichting echt slecht gaat. En inderdaad, zegt Herrings een dag later, de Huizingaschool is daar een van.

Onbetaalbaar

In haar werkkamer schetst ze de puzzel waarmee ze geconfronteerd wordt – elke dag, elke week, het hele jaar eigenlijk. Haar schoolt telt nu twaalf groepen met 251 leerlingen leerlingen, allemaal van niet-westerse afkomst. En voor die twaalf groepen heeft ze exact 7,7 bevoegde voltijdsleraren in dienst. 

Het onderwijs hangt van noodverbandjes aan elkaar, wil ze maar zeggen. Bij de kleuters staat iemand zonder bevoegdheid voor de klas. Voor groep 6 idem dito. De intern begeleiders geven elk een dag in de week les. Op maandag krijgen drie klassen zonder leerkracht om beurten les van de directeur, een docent beeldende vorming en een docent Engels. ‘En Stanley heeft nu een klas met 31 leerlingen’, zegt Herrings. ‘Want Peggy is al drie weken ziek.’

De Huizingaschool zag de afgelopen jaren flink wat mensen vertrekken. Zeven leerkrachten en een goede onderwijsassistent in de zomer van 2018, zes leerkrachten in de zomer van 2019. Ze kregen een baan dichter bij huis, zegt Herrings. Ze vertrokken uit de stad waar de huizen onbetaalbaar zijn met een lerarensalaris. Of ze vonden het werk te zwaar op een school als deze, waar de helft van de kinderen binnenkomt zonder een woord Nederlands te spreken.

Beangstigend

‘Daar kregen we starters, zij-instromers of onbevoegden voor terug’, zegt intern begeleider Fatima Aitja, die al tien jaar op de school werkt. ‘Daardoor voelen we nu dat we leerlingen tekort doen. Ik heb hier huilende ouders gehad die zich zorgen maakten over hun kinderen als er weer eens een klas naar huis gestuurd was omdat de leerkracht ziek was.’

‘Het is frustrerend’, zegt leerkracht Ine Hilbrands-Venema. ‘We signaleren van alles bij kinderen, zowel op cognitief vlak als qua welzijn. En daar willen we dan iets mee doen. Maar de tijd ontbreekt. We zijn vooral bezig hoe we de gaten in het rooster van morgen kunnen opvullen.’

‘Groep 3-4 heeft in een jaar tijd vier verschillende leerkrachten gehad’, zegt Herrings. ‘Dat heeft gevolgen voor de kwaliteit. Elke leerkracht moet opnieuw beginnen met een groep, een relatie opbouwen. Dat kost tijd. We zien dat sommige kinderen nu een achterstand hebben. Doordat het vorig jaar zo onrustig was.’

‘Ik hou elke ochtend mijn hart vast bij de dagelijkse briefing’, zegt Kaoutar Bouchmal, die als leraarondersteuner vier dagen in de week zelfstandig een klas draait. ‘Welke collega zou er vandaag niet zijn? Hoe gaan we dat opvangen? Het is beangstigend.’

Lokken

En dus gaat de school binnenkort een week dicht. Om even tot rust te komen, om te bedenken hoe ze het komende halfjaar doorkomen, maar ook om met z’n allen oplossingen te verzinnen waarmee ze het onderwijs op de lange termijn op niveau kunnen houden.

‘Het huidige systeem is failliet’, zegt Herrings. ‘Er zijn te weinig leerkrachten en er komen er niet genoeg bij de komende jaren. Daarom moeten we het anders gaan doen.’

Ze schuwt de onorthodoxe oplossingen niet. Zo is het goed mogelijk dat ze mensen met een andere expertise de school in zal proberen te lokken, mensen die lessen over kunnen nemen waarvoor geen reguliere leerkrachten beschikbaar zijn.

Daarover heeft Herrings bijvoorbeeld contact met pedagogen van een organisatie in de buurt, die veel met jongeren werkt. ‘Zij zien de problemen hier in de wijk groeien’, zegt ze. ‘Daarom willen ze meer doen aan preventie. In samenwerking met scholen. Na de Kerst gaan ze in een van de groepen een middag les geven.’

Zangdocent

En zo zijn er meer experts die een bijdrage kunnen leveren, denkt Hilbrands-Venema. ‘Een timmerman bijvoorbeeld. Die kan met de leerlingen gaan meten, ze iets leren over verhoudingen of schattingen maken. Of een architect die met de leerlingen door de wijk loopt en naar verschillende bouwstijlen kijkt. Het kan van alles zijn, als er maar een lesdoel achter zit.’

Fatima Aitja heeft ook nog wel wat ideeën. ‘Een zangdocent’, zegt ze. ‘Of mensen van bijlesinstituten. Die kunnen kleine groepen leerlingen begeleiden na de instructie.’

Wel erkent ze dat zo’n systeem met buitenstaanders ook weer tot nieuwe problemen leidt. Hoe zit het bijvoorbeeld juridisch: mogen deze mensen zelfstandig lesgeven of moet er altijd een bevoegde docent bij zijn? En wie coördineert de inzet van al die nieuwe mensen?’

Volgens directeur Herrings zal het masterplan vermoedelijk dan ook niet binnen een week klaar zijn. ‘Ik sluit niet uit’, zegt ze, ‘dat we nog een keer een week dicht moeten.’

Onderwijsprotest zwelt aan

Zestien basisscholen in Amsterdam, met in totaal 5.400 leerlingen, gaan binnenkort vanwege het lerarentekort een week dicht, en de Algemene Onderwijsbond heeft een nieuwe, tweedaagse staking uitgeroepen.

Waarom staken de leraren eigenlijk? Gaat er nog niet genoeg geld naar het onderwijs, zoals in Den Haag wordt gezegd? Of kijkt de politiek te veel naar de cijfers en is ze het zicht op de werkelijkheid kwijt? Er gaat wel/niet genoeg geld naar onderwijs.

De vorige staking ging eerst niet door en toen toch weer wel. De draai kostte AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen de kop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden