Op de foto van sterfbed tot graf

Het begon ooit met het verzamelen van botjes en schedels en het uit elkaar halen en daarna opzetten van dode meeuwen, maar die algemene fascinatie voor de dood heeft gaandeweg plaatsgemaakt voor een meer specifieke....

De kennis die ze in die periode verwierf over de bijzondere eisen die zo'n afscheidsreportage aan de maker ervan stelt, moet nu de basis gaan vormen voor een eenmansbedrijfje. De 40-jarige Amsterdamse, die in Praag en aan de Rietveldacademie textiel- en theatervormgeving studeerde, vestigt zich als Nederlands eerste rouwfotografe.

Prior beseft enerzijds dat ze eigenlijk te vroeg haar entree maakt in het uitvaartwezen. De branche legt zich immers al vanaf het eind van de jaren zestig toe op een zo efficiënt en 'clean' mogelijke wijze van teraardebestellen, zonder al te veel rekening te houden met persoonlijke (laatste) wensen van overledenen en hun nabestaanden.

Aan de andere kant, constateert de fotografe, treedt ze ook net op tijd toe tot de bedrijfstak. De alternatieven voor de standaard 'James-Last-begrafenis' winnen allengs meer terrein. Het is helemaal niet meer vreemd om alvast een eigen lijkwade te kopen, een met de hand beschilderde doodskist te bestellen, of een grafzerk door een autonoom beeldhouwer te laten ontwerpen.

Prior maakt zelf ook 'rouwlappen': zakdoeken met passende prints van een vierkante meter, die uit piëteit naar nabestaanden kunnen worden gestuurd, of omgekeerd, als vervanger van het bidprentje, aan begrafenisgangers worden geschonken.

Ofschoon Pauline Prior zo haar bedenkingen heeft bij de vaak even plotselinge als vluchtige belangstelling van de kunstwereld voor de uitvaartcultuur ('zonder cynisch te zijn: iedereen stormt er op af'), is ze blij met de daaraan gepaard gaande herwaardering voor funeraire tradities en rituelen.

'Dertig jaar lang al stoppen we de dood weg. Trekken we ten hoogste vierduizend gulden uit voor een uitvaart die zo snel mogelijk afgelopen dient te zijn, en daarna kan een rouwtherapie het onverwerkte verdriet wel wegpoetsen. Ik vind het belangrijk dat het afscheid van een dierbare weer die intieme, intense gebeurtenis wordt die het eind negentiende eeuw was. Met dodenmaskers, post-mortemfotografie en een zekere romantische pracht en praal.'

Prior heeft diverse begrafenisondernemingen aangeschreven met de vraag of ze een professionele rouwreportage als optie in hun offerte willen opnemen. Tot dusver heeft alleen Uitvaartcoöperatie PC in Amsterdam positief gereageerd. Die wil er haar clientèle wel voor interesseren, maar twijfelt nog zeer of ze ertoe bereid zijn daar een bedrag met drie nullen voor te betalen.

Prior: 'Als er al behoefte aan foto's bestaat, wenden nabestaanden zich in de regel snel tot de fotograaf om de hoek, of tot ome Piet die toevallig een camera bezit. Ik denk dat ik met mijn ervaring veel sferischer opnamen zou kunnen maken.'

Een van-doodsbed-tot-graf-reportage van Pauline Prior kan, in kleur of zwartwit, een condoléance-register completeren, dan wel in cassette of in een andere vorm worden aangeleverd. Ten huize van de fotografe kunnen klanten een indruk krijgen van haar expertise.

Haar uitvaartarchief telt inmiddels vijfhonderd foto's uit landen als Griekenland, Hongarije, het voormalige Tsjechoslowakije, de Verenigde Staten, en niet te vergeten Nederland. Manfred Langer, Ischa Meijer, provo Gerrit Nuyten, Lucebert en Annie M.G. Schmidt gingen pas echt heen toen ook het sluitergordijn van Priors camera zich boven hun graf sloot.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden