Op de bank bij het echtpaar Van Gogh

Hoe de ouders van Theo van Gogh zich afvragen of het boek nu dicht kan

Johan en Anneke van Gogh, ouders van Theo van Gogh Beeld -

Een week geleden zaten hier op de grote bank in de woonkamer van het echtpaar Van Gogh twee heren van inlichtingendienst AIVD. De heren kwamen het rapport brengen over eventuele hulp die Mohammed B. kreeg bij het vermoorden van hun zoon Theo en wat de AIVD daarvan wist.

U komt wel een beetje laat, had het echtpaar gezegd. Dat rapport is van 4 november, we hadden het graag eerder gezien. Dat de heren pas die ochtend hadden gebeld - 'schikt het als we over een uurtje langskomen' - was ook erg op het laatste nippertje geweest. Toch: 'In elk geval fatsoenlijk dat ze kwamen.'

De heren dronken koffie en aten iets lekkers - geen mens verlaat dit gastvrije huis in Wassenaar zonder wat te eten. In een uurtje vertelden ze wat er zoal in het rapport staat. Niet alles werd besproken, zo bleek later. Johan van Gogh: 'Dat de AIVD zelf zo'n gevoelige tik op de vingers krijgt, zeiden ze er niet bij.'

Dit is de week van de verdwenen spullen. Net als het bonnetje van de deal tussen Fred Teeven en drugscrimineel Cees H. blijken ook de telefoontaps die de AIVD maakte na de moord op Van Gogh niet kwijt te zijn. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD), die het rapport opstelde, nam onder meer een kijkje in de 'tapkamer' van de AIVD en kwam de opnamen op het spoor. Groot nieuws, zou je denken. De AIVD verspreidde immers altijd mist rond de opnamen. In het rapport staat dat alle (cursief van de CTIVD) microfoon- en telefoontaps bewaard zijn gebleven.

Beeld -

Het rapport vertelt ook dat de AIVD door de jaren heen allerlei informatie verzamelde over eventuele handlangers. Er was een Persoon 1 die 'waarschijnlijk' van de moord afwist, een Persoon 2 die instructies zou hebben gegeven, een Persoon 3 die 'een groot project' zou hebben opgetuigd, een Persoon 4 die Mohammed B. vóór zijn 'daad' zou hebben geholpen diens hele huis schoon te maken. Die informatie - en daar is de tik op de vingers - had de AIVD aan justitie moeten doorgeven, vindt de CTIVD.

Anneke van Gogh (79) drinkt een glas wit en steekt een sigaret op, Johan van Gogh (93) neemt rood. Er komt roggebrood met oude kaas en met geitenkaas gevulde dadels. De ouders van Theo zijn sterk, ze vochten elf jaar om de waarheid boven tafel te krijgen. Altijd hielden ze staande dat hun zoon vermoord is als uitdrager van het 'vrije woord'. Altijd hielden ze zich het recht voor te mogen haten. Terwijl veel media al lang zijn overgegaan op Mohammed Bouyeri, is het bij hen Mohammed B. 'Dan weten de mensen meteen over wie je het hebt.'

Johan van Gogh is deskundig. Thuis moest hij vertellen dat hij op het Ministerie van Landbouw werkte, als er feest op de zaak was mocht zijn vrouw niet mee. Eigenlijk was hij BVD'er, de voorloper van de AIVD: Kremlin-watching was zijn specialiteit. Het rapport las hij van kaft tot kaft. 'Dat is het minste wat ik kan doen.' Hij vertelt dat Frits van Straelen, de hoofdofficier van justitie die de rechtzaak tegen Mohammed B. deed, herhaaldelijk vergeefs om de taps vroeg. 'Niets dan hondengeblaf, zeiden ze.' Anneke van Gogh: 'We zijn voorgelogen.' Naar de handlangers van Mohammed B. blijft ze onverminderd nieuwsgierig. 'Het kan niet dat hij alleen was. Hoe is hij aan die revolver gekomen?'

En nu? 'Het boek kan dicht', vindt Johan. 'Dat had ik ook wel verwacht. Dit is een professioneel onderzoek.'

Maar Anneke geeft niet op. 'Zo'n lul die Theo's hoofd er haast afhaalde, was dat te voorkomen geweest? Er moeten opnamen zijn van de dag voordat hij stierf, en van de dag daarna.'

Hij: 'Weet wat je zegt hoor, dat is een verschrikkelijk werk.'

Zij: 'Dat moet dan maar.'

Hij: 'Dan zal je naar de AIVD moeten, dat kan alleen met geavanceerde apparatuur.'

Zij: 'Ik wil die taps beluisteren, samen met m'n dochters.'

Zo ligt daar een rapport dat weer nieuwe vragen oproept. Hoofdofficier Van Straelen wil pas later reageren. Kamerlid Ronald van Raak (SP), die aandrong op dit rapport, heeft het voorzien op Persoon 2: 'Deze informatie lijkt me voor het Openbaar Ministerie reden nieuw onderzoek te beginnen naar die vermeende handlangers.'

a.korteweg@ volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden