Op Curaçao was Tania Kross niet zwart, dat werd ze pas in Nederland

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt V in een reeks interviews. Operazangeres Tania Kross ( 40 ): 'In Nederland zeggen ze: waarom zing jij deze muziek?'

null Beeld null

Op Curaçao was Tania Kross niet zwart, dat werd ze pas in Nederland. 'Die indeling maak je daar niet op huidskleur, maar op educatie en vermogen. Een Antilliaanse dokter die in een villa woont, kan er pikzwart uitzien, toch is hij wit. Voor zwarte en witte scholen bestaan ook andere definities dan in Nederland. Ik zag mezelf niet als wit of zwart, daar had ik nooit over nagedacht.

'Op mijn 17de kwam ik naar Nederland. Ik hoorde medestudenten praten over een zwart meisje dat nu op het conservatorium zat. Dus ik dacht: wat leuk, ik wil haar wel leren kennen. Ik besefte niet dat ze het over mij hadden. Op Curaçao zat ik op het vwo met kinderen die nu allemaal goede banen hebben. Wij kwamen naar Nederland om te studeren, niet voor een uitkering.

'Mijn ouders kwamen uit arme families, maar hebben zich omhoog gewerkt. Twee auto's voor de deur, een grote televisie met Amerikaanse kabeltv, ik kreeg alle kansen. Daarom was het voor mij zo verbazingwekkend dat ik in Nederland ineens zwart was. Hier was ik hetzelfde als iedereen in de Bijlmer.

'Ik ging in een studentenhuis wonen. Voor mij was de cultuurshock van Amsterdam niet de vrouwen die achter de ramen stonden op de Wallen. Wat me meer verbaasde waren de studenten die dingen aan me vroegen als: hebben jullie ook auto's op Curaçao? Kom op, je studeert aan de universiteit, weet je dat echt niet? Ik had alles geleerd over Nederland, ik kon je de grens aanwijzen tussen Drenthe en Overijssel en zij wisten niets over waar ik vandaan kwam.'

Wat deden je ouders?

'Ik ben een Shell-kind. Mijn vader werkte zich op van programmeur tot hoofd van de afdeling, mijn moeder zat bij personeelszaken. Hij zag dat zij op volleybal zat en ging er ook op. Mijn moeder dacht: wat een aanstellerige man, laat ik eens kijken wat hij verdient. Die gegevens kon ze inzien.

'Ik verenig alle onderdrukte volkeren in mij. De moeder van mijn vader stamde af van slaven op Curaçao, zijn vader kwam uit Suriname, een mix van indianen en boslandcreolen. En hij was Duits, daar komt de naam Kross vandaan. Mijn moeder kwam uit Venezuela, ze was de dochter van een Sefardisch-Joodse vrouw, die werd verstoten omdat haar man een zwarte indiaan was.

'Als Shell-kind had je alles. Zwemdiploma, paarden, zeilen, ballet, schilderen, een koor: allemaal van Shell. Onze dokter was de dokter van Shell. Het cliché van een keurig meisje op Curaçao was dat je gestraight haar moest hebben en op tijd naar bed. Ik had wilde krullen, nu nog steeds. En ik gaf als kind mijn mening, ook niet volgens de Antilliaanse traditie, maar mijn vader vond dat prachtig. Iedere week gingen we samen naar de karaokebar, daar kon je 200 gulden winnen met zingen.'

Tania Kross (Curaçao, 1976)

won als operazangeres nationale en internationale prijzen. Haar nieuwe productie Carmen Revisited gaat op tournee door Nederland van 28/9 tot 2/12.

Naar wat voor muziek luisterden jullie?

'Ik kom uit een merengue-familie. Als kind was ik geobsedeerd door Tom and Jerry en Bugs Bunny. De grote orkesten achter het geluid van die tekenfilms, daar luisterde ik naar met mijn ogen dicht. Ik wilde een tekenfilmfiguur worden, in zekere zin ben ik dat ook geworden, in samenwerking met een orkest.

'In de bibliotheek op Curaçao was een videoband met een voorstelling van de opera Carmen in Glyndebourne in Engeland. Ik weet niet hoe vaak ik die band heb geleend. De stereotiepe Carmen: rode lippe, diep decolleté, een roos in het haar, gespeeld door Maria Ewing. Het was niet zo dat ik dacht: die vrouw heeft mijn kleur, dus dat kan ik ook. Dat is mijn naïviteit. Ik zag klassieke muziek niet als iets Europees of iets westers - vanuit Curaçao gezien is Europa trouwens naar het oosten toe. Die muziek is van iedereen, het zit in ons gezamenlijke dna. Ik wist niet dat het werd gezien als iets elitairs, dat merkte ik pas in Nederland.

'Wat ik nog steeds niet begrijp: in Nederland ben ik een curiositeit. Iedereen met stembanden kan leren operamuziek te zingen, een instrument discrimineert niet. Mensen die mij hier zien en weten dat ik zing, denken dan: het zal wel in de sfeer van Whitney Houston zijn. Dat kan ik ook zingen, natuurlijk, maar het is niet waar mijn hart ligt.

Nederlands

'Ik kom altijd op tijd en ben niet gediend van Antillianen die het vooroordeel bevestigen en te laat zijn.'

Antilliaans

'Bij het eten.'

Eten

'Surinaams. Pom, roti, gerechten die je maakt om samen te eten.'

Partner

'Een Hollandse man. Ik ben blij dat onze kinderen gemengd zijn, dat is de manier om wereldvrede te bereiken.'

Paasfeest of lentefeest

'Lentefeest is prima, religie is voor thuis. Als niet-christenen dan ook gaan meedoen, is het een goede zaak.'

'Als ik optreed in Duitsland, komen de andere zangers van over de hele wereld: Aziaten, Zuid-Amerikanen, zwarte Amerikanen, mensen van de eilanden, zoals ik, uit Trinidad bijvoorbeeld. In Nederland zeggen ze: ho ho, wat is dit, waarom zing jij deze muziek? Ik hoor in het hokje te zitten waar zij mij hadden geplaatst.

'Ik heb bewuste stappen gezet om mijn muziek onder de aandacht te brengen, ik deed mee aan het tv-programma Wie is de Mol?. Daarna werd ik ook herkend door de pizzabezorger. Klassieke muziek moet toegankelijk worden gemaakt voor mensen van mijn generatie of jonger. Als alleen de gepensioneerde mevrouw met haar man komt, is het over een paar jaar afgelopen, dan komt er niemand meer.

null Beeld null

'In Rotterdam gaf ik een voorstelling met de Russen voor de pauze. Tsjaikovski, Rachmaninov, de heavy shit. Na de pauze zong ik Antilliaanse liederen. Van tevoren had ik reclame gemaakt door te zeggen: iedereen moet komen, als je het niet mooi vindt, krijg je je geld terug. Het gebruikelijke operapubliek kwam, oudere mensen. Maar ook hele Rotterdamse schoolklassen. Zakken drop in de zaal, hoofddoekjes op, alles.

'Na afloop had ik een meet-and-greet. De schoolkinderen zeiden: die Russische muziek vond ik zo mooi, ik moest ervan huilen. En de oudere mensen vertelden dat ze zo hadden genoten van de Antilliaanse liedjes, ze konden de muziek ruiken. Het omgekeerde van wat ik had verwacht. Dat is hoe ik met mijn werk iets kan betekenen, daar doe ik het voor.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden