Het strand van La Guaira, de kustplaats waar politicus Juan Guaidó is geboren.

In de geboorteplaats van Juan Guaidó

Op bezoek in de geboortestad van Juan Guaidó: de nummer één staatsvijand van Venezuela

Het strand van La Guaira, de kustplaats waar politicus Juan Guaidó is geboren. Beeld Bloomberg via Getty Images

Juan Guaidó, de zelfbenoemde interim-president van Venezuela, was zestien jaar toen zijn geboortestreek werd getroffen door een natuurramp. Het heeft hem gevormd, zegt zijn moeder.

Tot ‘de tragedie van Vargas’ had Juan Guaidó een onbezorgde jeugd in de Venezolaanse badplaats La Guaira. Hij ging naar een goede privéschool en voetbalde in zijn vrije tijd met zijn broertjes op het Caribische strand. ‘Hij was als kind al heel rustig’, vertelt zijn moeder Norka Marquéz. Zelfs tijdens de ramp bleef hij kalm: ‘Mama, wij gaan niet dood’, zei hij terwijl een modderstroom de stad overspoelde.

La Guaira is de hoofdstad van Vargas, een deelstaat aan de noordkust van Venezuela. Juan Guaidó, de man die zichzelf vorige week woensdag tot interim-president heeft benoemd, is hier in 1983 geboren. Vargas heeft minder dan een half miljoen inwoners, maar herbergt zowel het belangrijkste internationale vliegveld als de grootste haven van het land. Zonder file’s is het een half uurtje rijden naar hoofdstad Caracas.

Met-ouders-en-broer-gustavo Beeld Privé-archief

Guaidó groeide op in een middenklassebuurt op een steenworp afstand van de zee. Ook zijn school, Instituut Corales, was om de hoek. De school biedt zowel basis- als voortgezet onderwijs, de leerlingen lopen er rond in keurige uniformen. ‘Juan kwam als kleuter en heeft hier tot zijn zestiende op school gezeten’, vertelt Marcy Escalona (55), kleuterjuf van Juan en nu mede-eigenaar van de school. ‘Juan was slim, een snelle denker’, vertelt ze. ‘Hij was geen pestkop en had veel vrienden.’

In die tijd, de jaren tachtig en negentig, waaide een sterke neoliberale wind door Venezuela. De helft van de bevolking leefde in armoede en de bevolking zag met lede ogen toe hoe een kleine elite zich verrijkte ten koste van de rest. Presidentskandidaat Hugo Chávez werd in 1998 als verlosser onthaald. Hij zou het land democratischer maken, en armoede en corruptie uitbannen.

Modderstroom

De bovenste twee verdiepingen van Guaidó’s oude school bieden een indrukwekkend uitzicht over de groene heuvels van nationaal park El Ávila. ‘De modderstroom kwam van die kant’, wijst Escalona. ‘De rotsen en modder sleurden alles mee.’ Zoals veel inwoners van La Guaira krijgt de lerares tranen in haar ogen als ze terugdenkt aan december 1999. ‘We hebben met 250 mensen drie dagen op het dak van de school gewacht tot er een helikopter kwam.’

Er vielen tussen de tien- en dertigduizend doden in wat bekend is komen te staan als ‘de tragedie van Vargas’. Guaidó en zijn familie overleefden en werden door een helikopter opgepikt. ‘Ons huis was ernstig beschadigd en we hadden geen geld voor de reparatie’, vertelt zijn moeder. ‘We kregen onderdak bij een oom, en zijn toen in Caracas gaan wonen.’ Haar zoon Juan was toen 16 jaar oud. ‘De ramp heeft hem gevormd’, aldus Marquéz.

Marquéz is ‘apetrots’ op Guaidó, maar maakt zich ook grote zorgen. Haar kind is in enkele weken tijd uitgegroeid tot staatsvijand nummer één van het socialistische regime. President Nicolás Maduro beschuldigt hem ervan een staatsgreep te plegen, dinsdag heeft de hoofdaanklager het hooggerechtshof om een arrestatiebevel gevraagd. ‘Ik vertrouw erop dat het goedkomt’, aldus Marquéz. ‘Venezuela en de wereld staan achter Juan.’

Guaidó haalde zijn middelbare school diploma in Caracas, en studeerde technische bedrijfskunde aan de Andres Bello Universiteit. ‘In die tijd ontmoette ik hem voor het eerst’, vertelt Yemalla Salazar. ‘Hij was een van de leiders van de studentenbeweging.’ Salazar, nu 50 jaar, raakte bevriend met Guaidó. ‘In die tijd begonnen we ons grote zorgen te maken over het steeds meer autoritaire karakter van Chávez’, vertelt ze.

Salazar zit in het lokale bestuur van Voluntad Popular, de partij die Guaidó in 2009 mede heeft opgericht. ‘Juan en ik gaan regelmatig de sloppenwijken in om met de mensen te praten’, vertelt ze. ‘Daarbij zijn we meer dan eens met stenen bekogeld en met wapens bedreigd door regeringsaanhangers.’ Salazar grinnikt. ‘Ik wil dan terug schelden, Juan gaat de dialoog aan. Hij is iemand die wil verzoenen.’

In restaurant El Pobre Juan, pal aan het strand, eet Guaidó graag verse vis, of hij drinkt er een paar biertjes met zijn vrienden. ‘Natuurlijk houdt hij van dansen’, zegt Salazar beledigd. ‘Hij komt uit La Guaira! Hij danst salsa en merengue als de beste.’ Salazar staat op en gooit zelf ook even de heupen los. ‘Ik geef toe, Maduro kan ook heel goed dansen’, zegt ze terwijl ze haar salsapasjes demonstreert. ‘Maar Juan is veel knapper.’

Juan Guaidó eerder deze maand nadat hij zichzelf tot interim-president had uitgeroepen. Beeld AFP

Injectienaalden

Naast haar werk als activist, is Salazar boekhouder in een medisch staatslaboratorium in La Guaira. Het lab ligt stil. Er zijn geen buisjes om het bloed in te bewaren, noch injectienaalden of handschoenen. ‘We moeten iedere dag verplicht op het werk verschijnen’, vertelt een verpleegster die verveeld op een stoel zit te kijken hoe de minuten verstrijken. ‘Maar sinds juni heb ik geen patiënt meer gezien.’

Salazar schudt haar hoofd. ‘Ik verdien nu 18 duizend bolivar (zo’n 6 euro, red.) per maand’, vertelt ze. ‘Kinderen worden niet meer ingeënt, en gaan dood aan mazelen.’ Door het open raam van Salazars kantoor komt een zachte zeebries binnen. Palmbomen op de boulevard wiegen zachtjes heen en weer, ernaast torent een standbeeld van Hugo Chávez. ‘Die boulevard is nieuw’, zegt Salazar schamper. ‘Daar hebben ze wel geld voor.’

Deelstaat Vargas is van oudsher zeer loyaal aan de regering, de oppositie kreeg er nooit voet aan de grond. Dat komt doordat de staat hier bijna de enige werkgever is. Maar ook in Vargas zit de economie flink in de slop. In de haven liggen wat verroeste lege containers, er is geen werknemer te bespeuren. Ook op het vliegveld is het stil, er zijn nauwelijks nog maatschappijen die op Venezuela vliegen. De hotels met uitzicht op de turquoise zee zijn leeg.

Guaidó (rechts) en zijn broers. Beeld RV -

Homohuwelijk

In 2015 werd Guaidó gekozen tot parlementariër voor Vargas. Zijn partij Voluntad Popular is een kleine oppositiepartij. De VP pleit voor een vrije-markteconomie, en is voor het homohuwelijk en abortus. De nummer één van VP is veroordeeld wegens samenzwering, de nummer twee is het land uit gevlucht en de nummer drie zit ondergedoken in de Chileense ambassade. Dus toen VP begin dit jaar aan de beurt was de Kamervoorzitter te leveren, viel de eer aan de toen nog volslagen onbekende Guaidó. ‘We hoorden het half december pas’, vertelt moeder Marquéz.

Direct daarna stak Guaidó in het geheim de grens over naar Colombia, en reisde van daaruit verder naar Washington. Persbureau AP onthulde vorige week dat Guaidó zijn machtsgreep zorgvuldig heeft gepland met de Verenigde Staten en regionale bondgenoten. Dat bleek ook toen deze landen Guaidó vrijwel direct als legitieme president erkenden. ‘Ze noemen hem een stroman van de VS’, zegt Marquéz. ‘Maar ik weet dat mijn kind een goed hart heeft en het beste wil voor Venezuela.’

Salazar erkent dat er van alle kanten aan Guaidó wordt getrokken, ook binnen de coalitie van oppositiepartijen. ‘Er is veel onderlinge jaloezie, de politiek is een leeuwenkooi’, zegt ze. ‘Juan heeft geen groot ego. Dat siert hem, maar hij moet wel zorgen dat hij niet wordt opgegeten.’

Drie weken geleden kende niemand in Venezuela Juan Guaidó. Nu wil hij het land verlossen van dictator Maduro. Wie is deze nieuwe volksheld?

Lees ook
Maduro is bereid tot overleg, Guaidó roept bevolking op te demonstreren
Voor het eerst toont president Maduro van Venezuela zich bereid tot overleg met de oppositie, hij gaat ook akkoord met vervroegde parlementsverkiezingen. Maduro voelt voor opstappen echter niets.

Op bezoek bij de kazernes in Caracas
Bij de kazernes in Caracas proberen de Venezolanen de militairen over te halen hun kant − en die van Juan Guaidó − te kiezen. ‘Jullie hebben ook honger.’ 

Op eilanden helpen met opvang van Venezolaanse verschoppelingen: dat zou Nederland sieren
Columnist Sheila Sitalsing schrijft over de Venezolaanse vrouwen die hun heil zoeken op Curaçao. In bars werken ze bijvoorbeeld als ‘animeermeisjes’. Hoewel de vrouwen op het eiland niet zelden slachtoffer van mensenhandel zijn, menen ze nog steeds beter af te zijn in een groezelige bar op Curaçao dan in hun ingestorte thuisland waar inmiddels de politieke chaos compleet is, schrijft onze columnist.

Zijn de Yankees in Venezuela de redder of de gebeten hond?
Na de interventie van parlementsvoorzitter Juan Guaidó zegden Rusland, China en Turkije president Maduro hun steun toe. En in Caracas rijden inderdaad opvallend veel Chinese auto’s rond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.