AnalyseRutte op bezoek bij Trump

Op bezoek bij de onvoorspelbare Trump, hoe pak je dat aan?

Stel: je bent geen dictator of verlicht despoot maar een simpele eeuwenoude bondgenoot - en je wilt toch dat de Amerikaanse president naar je luistert. Hoe pak je dat aan?

De Franse president Emmanuel Macron en de Amerikaanse president Donald Trump kloppen elkaar op de schouder.Beeld AFP

Het bezoek van Mark Rutte aan Donald Trump maandag zal te kort zijn voor al te lange discussies. Om 8 uur Nederlandse tijd arriveert de premier bij het Witte Huis, en om 9 uur staat hij weer buiten. Dat betekent dat vorm en toon van het gesprek net zo belangrijk zijn als de onderwerpen en argumenten.

Zeker bij een bezoek aan Trump. Chemie is het sleutelwoord voor de Amerikaanse president. Die kan ‘geweldig’ zijn, zoals in het geval van de Noord-Koreaanse dictator Kim Jung-un, of ‘excellent’, zoals in het geval van de Chinese leider Xi Jinping. Emmanuel Macron van Frankrijk kreeg kussen en schouderklopjes, terwijl Angela Merkel niet eens een hand kreeg, bij haar eerste visite aan het Witte Huis.

Tips over hoe om te gaan met Trump heeft Rutte niet gevraagd of gekregen, bezweert een adviseur van de premier. Aanwijzingen voor het doorstaan van de inmiddels beroemde handdruk evenmin. Is ook niet nodig, denkt de Rijksvoorlichtingsdienst: ‘Rutte loopt al een tijdje mee.’ De Nederlandse premier heeft volgens oud-minister van Buitenlandse Zaken en Navo-chef Jaap de Hoop Scheffer grote handen en is bovendien een stuk langer dan Trump. ‘Hij kan dus een ferme handdruk geven.’

Onvoorspelbaar

Als er iets is waar Rutte zich op moet voorbereiden, dan is het dat hij zijn voorbereiding moet vergeten. ‘Het gesprek kan zomaar totaal anders lopen dan de vorige keer’, zegt De Hoop Scheffer. ‘Dat komt door de onvoorspelbaarheid van deze president.’ Rutte sprak Trump na zijn aantreden in januari 2017 zo’n twintig minuten via de telefoon. Later dat jaar troffen ze elkaar kort in de wandelgangen van de minitop van de Navo in Brussel (mei) en tijdens de G20 in Hamburg (juli). Rutte zei destijds te verwachten dat hij een ‘prima relatie’ met hem kan opbouwen. Maandag is de eerste officiële, langere ontmoeting.

En dan staat hij daar, als leider van Nederland, maar ook als leider van een Europese lidstaat. Gaat hij de stabiele relatie benadrukken die Nederland en de Verenigde Staten al eeuwen hebben (en het handelsoverschot dat Amerika met Nederland heeft, dat vindt Trump prachtig), of gaat hij de wankele relatie bespreken die Europa en de VS sinds kort hebben (mede dankzij het handelstekort dat Amerika met Europa heeft, dat vindt Trump verschrikkelijk)? Kiest hij voor meebewegen of voor een standvastige houding? Moet Rutte kiezen voor de Merkel- of Macron-benadering? Abe of Trudeau?

Optie 1: Angela Merkel

Toon: Nuchter en eerlijk, principieel en stijf. Geen grappen.

Houding: Terughoudend. Geen aanrakingen. Hand kan geweigerd worden. Veel met de ogen rollen.

Relationele gevolgen: Je krijgt hooguit nog snoepjes toegeworpen. ‘Zeg niet dat ik je nooit iets gegeven heb’, zal hij zeggen. 

Diplomatieke gevolgen: Amerikaanse soldaten worden teruggetrokken, de Amerikaanse ambassadeur zal openlijk pleiten voor een nieuwe, meer populistische regering, en er komen handelstarieven.

Donald Trump en Angela Merkel in de Oval Office in april 2018.Beeld AP

Optie 2: Emmanuel Macron

Toon: Ouwe-jongens-krentenbrood.

Houding: Zorg voor roos op je revers, dan veegt Trump het eraf.

Relationele gevolgen: Een bromance. Kussen, omhelzingen, en Trump zal je vaker bellen dan zijn eigen vrouw.

Diplomatieke gevolgen: Trump legt al je verzoeken naast zich neer. Wel biedt hij een offer you can’t refuse, namelijk om uit de EU te stappen en een directe bilaterale handelsrelatie aan te knopen. Er komen handelstarieven.

Donald Trump en Emmanuel Macron tijdens een gezamenlijke persconferentie in het Witte Huis in april 2018.Beeld AFP

Optie 3: Justin Trudeau

Toon: Die van een goede buur. Je hebt door de dunne muren de ruzies wel gehoord, maar gaat de buurman daar niet direct op aanspreken. Gewoon lachen om zijn grapjes. Kritiek zodanig verpakken dat hij het niet begrijpt.

Houding: Stijlvol, meegaand en buigzaam in het bijzijn van de Amerikaanse president. Rug rechten tijdens persconferentie, als hij er niet bij is.

Relationele gevolgen: Je wordt voor ‘zwak’, ‘tam’ en ‘oneerlijk’ uitgemaakt. Maar verder hebben jullie nog altijd ‘een zeer goede relatie’.

Diplomatieke gevolgen: Je land is nu een bedreiging voor de Amerikaanse nationale veiligheid. Er komen handelstarieven.

Donald Trump ontvangt Justin Trudeau op het Witte Huis in maart 2018.Beeld AFP

Optie 4: Shinzo Abe

Toon: Gezellig, bewonderend.

Houding: Deemoedig. Geef een gouden golfclub cadeau.

Relationele gevolgen: Je mag in Mar-a-Lago komen.

Diplomatieke gevolgen: Amerika begint zonder overleg onderhandelingen met je aartsvijand. Er komen mogelijk handelstarieven.

Donald Trump en Shinzo Abe geven een persconferentie in de Rose Garden van het Witte Huis in juni 2018.Beeld EPA

Wanneer haalt Rutte het lijstje uit zijn borstzak? ‘Donald, ik maak mij zorgen...’

De begroeting is het makkelijkste onderdeel van de ontmoeting tussen Donald Trump en Mark Rutte. Want van de Nederlandse premier wordt verwacht dat hij daarna wat pijnpunten op tafel legt. Blijft het wel gezellig? 'Rutte gaat geen granaten afschieten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden