Op banenjacht met een tattoo op je arm

Van voetballers of zangers met een tattoo kijkt niemand meer op, maar hoe zit het met getatoeëerde accountants, managers of artsen? Door

Op zomerse dagen kun je er niet omheen. Korte broeken en hemdjes bevestigen de vermoedens: van alle Nederlanders tussen de 18 en 50 zou meer dan een kwart minstens één tatoeage hebben. Plakplaatjes voor het leven zijn allang niet meer voorbehouden aan motorbendeleden en bouwvakkers.


Peter Kwint werkte als voorlichter in de Tweede Kamer en is nu gemeenteraadslid voor de SP in Amsterdam. Op zijn officiële foto piept onder zijn korte mouwen een randje huid met donkere lijnen vandaan. Hij is het enige raadslid met een zichtbare tattoo. Een flinke ook: eentje die begint op zijn schouder en eindigt bij zijn elleboog. 'Het idee is dat we als politici alle mensen vertegenwoordigen, dat zijn niet alleen mannen in grijze pakken.'


Nu staan SP-leden niet bepaald bekend om hun formalisme, maar is hem nooit vriendelijk verzocht zijn arm te bedekken? Kwint: 'Op de dag van de beëdiging vroegen ze voorzichtig of ik toch even een jasje wilde aandoen. Maar dat was ik toch al van plan.' Het zijn overigens voornamelijk medepolitici die opkijken van zijn tatoeage. 'Moet dat nou', vroeg iemand van een andere partij me eens. Ja, zei ik. Toen was het klaar. Zo ouderwets, als mensen denken dat het draait om hoe je erbij loopt in plaats van wat je zegt.'


Tatoeages kregen hun stigma doordat ze in het Westen van oudsher werden gebruikt om misdadigers mee te markeren. De tatoeage werd zo het symbool voor verschoppelingen en een manier om onvrede te uiten over de maatschappij, wat ertoe leidde dat bendeleden ze juist namen. In de jaren zeventig begon de 'gewone man' ermee. Inmiddels is het niet meer weg te denken uit onze cultuur, mede dankzij versierde zangers en voetballers.


Vorige maand vond in Amsterdam de tiende internationale Tattoo Convention plaats. Natuurlijk had het gros van de bezoekers vast geen strafblad, maar een schaamteloos bevooroordeelde blik leidde wel tot de conclusie dat er niet bepaald een afspiegeling van de maatschappij rondliep. Organisator Gideo Schory doet geen onderzoek naar de achtergrond van zijn bezoekers en vindt het moeilijk daar uitspraken over te doen. 'Mensen komen niet in pak, je weet het niet. Tatoeages hebben weinig meer te maken met werk en opleiding. Vroeger was je zeeman en had je een anker, nu is het een kunstwerk. Kijk naar buiten, tattoos zijn overal. Zelfs in Wehkampreclames.'


Een ander verhaal is de accountancy. Weinig andere branches zijn zo conservatief, erkent Chris Verreijken, twaalf jaar werkzaam als assistent-accountant. Hij is de trotse eigenaar van twee volledige 'sleeves' en enkele grote exemplaren op benen en borst. 'Een paar ervan had ik al tijdens mijn studie. Er werd toen nog net niet gezegd: wat doe jij eigenlijk hier?' Op zijn werk hebben de meeste klanten en collega's geen idee. Verreijken vertelt hoe hij in overhemd naar de tattooshop gaat, de armen gestrekt houdt en de tatoeëerder streepjes laat zetten tot waar hij mag gaan. Want hoe mooi hij het zelf ook vindt, niet iedereen is ervan gediend. Zijn tatoeages mogen niet de aandacht afleiden van zijn expertise, vindt de boekhouder. 'Ik doe dit werk en dat hoort er nu eenmaal bij.'


Dan de medische wereld. Arts Manouk ('liever geen achternaam') ontvangt geregeld stomverbaasde en stiknieuwsgierige reacties op het piepkleine figuurtje op haar voet. 'Artsen zijn best bekrompen. In het ziekenhuis vind je weinig creatievelingen', aldus Manouk, 'maar aan de andere kant zijn er vast genoeg getatoeëerde artsen van wie niemand het weet.' Zelf gaat het haar niet om wat de baas vindt, maar haar patiënten: 'Als arts wil je neutraal blijven.'


Een zichtbare tatoeage kan de kans op een nieuwe baan behoorlijk verminderen, blijkt uit Schots onderzoek. Leidinggevenden vinden ze verwerpelijk en spreken van associaties met gangsters en drugsverslaafden. Michelle van Rossenberg heeft een kleine tatoeage op haar pols en was na haar afstuderen onlangs op banenjacht. 'Dat ik een paar keer ben afgewezen, komt vast niet door die tattoo, maar er werd wel altijd naar gevraagd.' Ze werd salesmedewerker voor een evenementencentrum, een representatieve functie. Ze zorgt daarom dat ze altijd een jasje bij zich heeft. Verder is haar min of meer duidelijk gemaakt dat meer tattoos uitgesloten zijn. Zichtbare dan, want binnenkort neemt ze een flink kunstwerk op haar zij: 'Ja zeg, nu ik werk heb ik eindelijk geld voor mooie, grote dingen.'


Ondanks dat het de gemoederen flink bezighoudt, hebben maar weinig kantoren een officieel tatoeagebeleid. Uiteindelijk gaat het - mits je er verzorgd uitziet - om de inhoud, zegt HR-manager Hans Bergkamp van softwarebedrijf UNIT4. Wel kan hij zich voorstellen dat leidinggevenden hun persoonlijke voorkeur laten meetellen tijdens een sollicitatiegesprek. Hij houdt er overigens ook niet van, maar genoeg van zijn collega's wel. 'Dat ontdekte ik toen we met de zaak in Spanje waren voor een golftoernooi en na afloop met zijn allen bij het zwembad lagen. Zeker de helft was voorzien, tot topmanagers aan toe.'


Tatoeages kunnen op je werk ook in je voordeel werken, merkte Anke Laterveer. Ze heeft er zes, onder meer op haar onderarmen en in haar nek. Toen ze bij de universitaire opleiding van het VU medisch centrum kon doorgroeien naar de functie van studievoorlichter leek dat haar geen optie. 'Ik kleed me ook nog eens opvallend, draag rode lippenstift en heb jarenvijftighaar. 'Jullie willen mij niet hebben', zei ik. Maar ze wilden uitstralen dat iedereen welkom is en vonden mijn tatoeages juist leuk.'

Lijfspreuk

De brede verspreiding van tatoeages vormt ook het onderwerp van de BNN-documentaire Lijfspreuk die in november verschijnt. Maker is popjournalist Leon Verdonschot, zelf bezitter van 'vrij veel' tatoeages. Hij komt in zijn zoektocht genoeg getatoeëerde hogeropgeleiden tegen, zegt hij. 'Dan wordt duidelijk dat tatoeages niet alleen gaan om namen van overleden hondjes. De weinige programma's die er zijn over dit onderwerp geven het idee dat ze zijn voorbehouden aan mensen met een IQ lager dan 40.'

Stalin, Roosevelt en Churchill

Nadat zeelieden het fenomeen hadden meegebracht uit verre oorden waren tatoeages een tijd een elitaire bezienswaardigheid. In het verleden hebben vrij veel prominenten zich laten tatoeëren. Onder anderen de Engelse koningen Harold II en Edward VII en de Russische tsaar Nicolaas II. Maar ook Stalin, Roosevelt en Churchill hadden er eentje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden