Op auditie bij de bondscoach

Jong Oranje speelt zaterdag tegen Italië in de halve finale van het EK. Alle talenten weten dat bondscoach Van Gaal meekijkt. Volgend jaar is het WK. De reserves stellen zich op als modelprof.

Het was 29 juni 2009 en in Malmö ging een beker van hand tot hand. Van Özil naar Neuer, van Khedira naar Boateng en door naar Hummels. Jong Duitsland had het jeugd-EK gewonnen met enthousiast makend spel. Een nieuwe generatie was opgestaan.


Een jaar later straalden dezelfde spelers op het WK in Zuid-Afrika en werd in Duitse media gesproken van een Blumenrevolution, vanwege de plots sierlijke stijl van voetballen. Het beloftenelftal had zijn functie van opleidingsinstituut voor de nationale ploeg keurig vervuld.


Iets soortgelijks moet bondscoach Louis van Gaal voor ogen hebben gestaan bij het afstaan van liefst twaalf potentiële A-internationals aan Jong Oranje. Eerst zaaien in Israël tijdens het jeugd-EK van 2013, met een ploeg vol gezichtsbepalende spelers uit de eredivisie. En dan oogsten bij het WK van een zomer later, in Brazilië.


Met Van Gaal is de naam genoemd die al het hele toernooi boven de beloftenploeg hangt. Wat vindt Van Gaal van de terugval in de eerste groepswedstrijd tegen Duitsland? Wanneer komt hij aan in Israël om de halve finales bij te wonen? Volgt Pot Van Gaals orders op? En ga zo maar door.


Pot wordt er soms gillend gek van, steeds maar weer die vragen over Van Gaal. Voor Pot, die na het jeugd-EK afzwaait, willen de spelers de titel winnen. Voor Van Gaal, die flink wat stafleden heeft rondlopen in Tel Aviv, proberen ze de ideale international te zijn. Steeds de teamgeest benadrukken. Niet mekkeren bij een reserveplaats. Opofferingsgezindheid tonen.


Als het ware doen ze auditie voor de bondscoach. Ja, ik ben een prima international. Kijk eens: mij kan je er goed bij hebben, volgend jaar in Brazilië.


'Deze generatie spelers is heel bewust bezig met het beroep profvoetballer', zegt Cor Pot. 'Ze gaan bijvoorbeeld geweldig om met teleurstellingen, zoals in het geval van Jordy Clasie. Ik heb geen onvertogen woord gehoord over zijn reserveplek, helemaal niets. Dat vind ik heel professioneel, want natuurlijk kookt hij inwendig.'


Dat blijkt te kloppen. De Feyenoorder heeft zich moeten vermannen en dat viel hem niet mee. 'Ik denk dat het ook zo hoort, dat je de teleurstelling voor jezelf moet verwerken. Dat moet je niet naar buiten toe uiten of richting een trainer. Dit verwerk ik gewoon voor mezelf', zegt Clasie.


Of je nu luistert naar Adam Maher, Marco van Ginkel, Kevin Strootman of Leroy Fer: allen zijn doordrongen van het belang van dit toernooi. Niet alleen wordt er in Israël een eindronde gespeeld, over een jaar willen zij de geleerde lessen in Brazilië in praktijk brengen.


'Jong Oranje is veranderd in een opleidingselftal en dat heeft alles te maken met Van Gaal', zegt Arnold Bruggink. Hij weet waarover hij het heeft. Al jarenlang prijkt zijn naam bovenaan het lijstje recordinternationals in Jong Oranje. In 31 interlands kwam hij in actie. En hij is gedeeld tweede in het topscorersklassement aller tijden.


Als Fer zaterdagavond speelminuten krijgt in de halve finale tegen Italië heeft hij evenveel jeugdinterlands op zijn naam staan als Bruggink. 'Ik zou het prima vinden als hij mij dinsdag in de finale dan ook nog voorbijgaat, want het is een statistiek waar ik niet veel waarde aan hecht.'


Hele eer

Dat was vroeger anders, zegt Bruggink. Dan was hij trots op het feit dat hij al vanaf zijn zeventiende in Jong Oranje speelde. Hij vond het een hele eer. 'Pas later komt het besef dat je natuurlijk veel eerder de stap naar het echte Oranje had moeten zetten.'


Wie kijkt naar de statistieken van de laatste jaren, komt tot de conclusie dat dit voor wel meer jeugdinternationals geldt. Tijdens het EK van 1998 in Roemenië werd Jong Oranje vierde. Negen spelers uit die selectie haalden het echte Nederlands elftal, onder wie Mark van Bommel en Ruud van Nistelrooij. Alleen Roy Makaay speelde toen al voor Oranje.


Uit de selectie voor het jeugd-EK van 2000 in Slowakije haalden zeven spelers het Nederlands elftal. Geen enkele speler had toen al ervaring met het spelen van A-interlands.


Tijdens de gewonnen eindtoernooien van 2006 (Portugal) en 2007 (Nederland) had Jong Oranje een selectie met meer spelers die zouden doorstromen naar het Nederlands elftal, al kwamen de meesten niet verder dan een paar interlands. Uit de selectie van 2006 haalden dertien spelers het echte Oranje, uit die van 2007 gold dat voor tien spelers.


In de selectie van Cor Pot hebben twaalf spelers dus al ervaring met het spelen van echte interlands. Samen komen ze tot een aantal van 63.


Bruggink, die tussen 1995 en 1999 voor Jong Oranje uitkwam, durfde niet eens aan het echte Nederlands elftal te denken. 'Daar speelden de ervaren jongens. Ajax was toen Europese top en er waren de nodige jongens die bij de topclubs in het buitenland speelden. Nu is het gat tussen Jong Oranje en het Nederlands elftal een stuk kleiner.'


Dat komt enerzijds doordat er steeds minder internationals bij de buitenlandse topclubs spelen. Ook is Van Gaal min of meer gedwongen geweest zijn blik te richten op de eredivisie. 'Opleiden is noodzaak geworden', zegt Rinus Israel die Jong Oranje van 1992 tot 1995 coachte.


'De spelers die ik tot mijn beschikking had, koesterden niet of nauwelijks de illusie dat ze het echte Oranje konden halen', zegt Israel. 'Het niveauverschil tussen beide ploegen was domweg te groot. Het was een frustrerende periode voor mij, want je kwam niet echt verder met ze. Ze namen het wel serieus, maar er schortte een hoop aan bij Jong Oranje in die tijd.'


Daar kan nu geen sprake van zijn. Jong Oranje heeft met de middenvelders Maher, Van Ginkel en Strootman drie van de grootste Europese talenten op hun positie. Ze staan voor een grote beslissing in hun carrière.


Maher lijkt te gaan kiezen tussen Ajax of PSV. Van Ginkel is gevleid door de interesse van Chelsea. Strootman zou een van de eerste aankopen kunnen worden van David Moyes, de nieuwe manager van Manchester United.


In hun keuze zullen zij niet alleen worden geleid door de grootte van de club. Van Ginkel en Strootman weten dat de bondscoach kijkt naar speeltijd en wedstrijdritme. Maken zij de verkeerde keuze - dat wil zeggen: gaan zij te vroeg naar die Europese topclub en belanden ze daar op de reservebank - dan weten ze dat het WK in Brazilië uit zicht kan raken.


Wat dat betreft is het aardig nogmaals een parallel te trekken met de Duitse generatie van vier jaar geleden. Özil en Khedira bleven na het gewonnen jeugd-EK van 2009 eerst nog een jaartje trouw aan hun Duitse clubs, Werder Bremen en VfB Stuttgart. Pas na het WK van 2010 in Zuid-Afrika maakten beiden de overstap naar Real Madrid.


Ook in die zin hebben de talenten van Jong Oranje bondscoach Van Gaal voortdurend in hun achterhoofd. Zal hij hun keuze toejuichen? Of heeft hij zijn bedenkingen? Te snel vertrekken of de verkeerde clubkeuze maken, kan funest zijn.


Gek maken

Wie weet bijvoorbeeld nog dat Nederland in 2005 een poosje vol was van Quincy Owusu-Abeyie, destijds jeugdspeler van Arsenal? Tijdens de ouverture van het jeugd-WK in Nederland speelde hij in Kerkrade de rechtsback van Japan helemaal zoek. Hij was razendsnel en technisch vaardig. Wat moest dat wel niet worden met die jongen?


'Hij had echt veel talent, maar sinds Arsenal heeft hij een club of 25 versleten', zegt Bruggink met gevoel voor overdrijving. 'Je moet ook niet vergeten wat de druk van de kleedkamer inhoudt. Jongens kunnen elkaar gek maken. Wat verdien jij daar? In welke auto rijd je? Daarmee hebben ze effect op elkaar.'


Een ding is in elk geval zeker: vanavond, als ze aantreden in de halve finale tegen Italië, spelen ze een mogelijk cruciale wedstrijd in hun carrière. Eén keer schitteren in het Ha Moshava stadion van Petach Tikva kan leiden tot een toptransfer.


Vraag het Royston Drenthe. In 2007 had hij amper ervaring met het spelen van wedstrijden in een volle Kuip. Onder Foppe de Haan bloeide hij op tijdens het jeugd-EK in eigen land en aan het eind van het toernooi maakte hij een miljoenentransfer van Feyenoord naar Real Madrid. Afgelopen jaar voetbalde hij bij Alania Vladikavkaz, een van de laatste clubs die het met hem aandurfde. Vanaf komend seizoen speelt hij voor het uit de Premier League gedegradeerde Reading.


Wat carrières betreft zijn er in deze groep al een aantal cruciale beslissingen genomen. Zo verlengde Daley Blind zijn contract bij Ajax en deden Stefan de Vrij en Jordy Clasie dat bij Feyenoord. Ook in hun beslissingen speelde mee wat die keuze zou betekenen voor hun WK-kansen.


Leroy Fer is voorzichtig als het om zijn toekomst gaat. Als speler van FC Twente leek hij een half jaar geleden helemaal rond te zijn met Everton. De club had zijn komst zelfs al aangekondigd op de clubwebsite.


Maar toen ontstonden er ineens twijfels over zijn knieblessure en begon Everton aanvullende eisen te stellen. De transfer was van de baan. Van Gaal haalde hem in september 2012 al eens bij Oranje en Fer voelt dat hij langzaam toegroeit naar de vorm die van hem een international maakte.


Hoewel het verleidelijk moet zijn vooruit te kijken, wil Fer zich eerst concentreren op het jeugd-EK. 'Natuurlijk heb je dat WK in je achterhoofd, maar ik houd me daar niet heel erg mee bezig. Als je bij je club altijd speelt, wil je dat hier ook. Nu moet ik het laten zien in de minuten die ik krijg. Voetballen is vallen en opstaan, dat heb ik dit jaar wel ervaren.'


Het is mooi om te zien hoe Fer zich heeft geschikt in zijn rol van reserve. Vrolijker zal je ze niet tegenkomen. En daar is niets gespeeld aan. Als Van Gaal straks bij zijn stafleden informeert naar de houding van de reservespelers, zal Fer er goed uitspringen.


Prikkel

Toch knaagt het bij hem. Niet dat hij Bruggink zaterdag nu zo nodig wil evenaren als recordinternational in Jong Oranje. 'Dat is een leuk gegeven, maar niet meer dan dat.' Fer wil ook op het veld in Petach Tikva laten zien waar hij staat in zijn ontwikkeling.


'Natuurlijk is het een prikkel dat de bondscoach zaterdag komt kijken. Iedereen wil zich laten zien. Maar dat zou ook zo zijn als hij de wedstrijd op televisie volgt', zegt Fer. 'Jong Oranje is een opleidingsinstituut geworden. Als je ziet hoeveel interlands wij met z'n allen hebben, dan denk ik niet dat je dat veel vaker hebt gezien in het verleden.'


Waar de reserveplaats van Fer al wat langer voor het jeugd-EK duidelijk was, kwam die van Clasie als een verrassing. Vooral omdat hij de strijd verloor van Van Ginkel, die minder vaak in het echte Oranje speelde. Schuldbewust steekt hij de hand in eigen boezem.


Ook dat valt op: bij Jong Oranje wordt niet gewezen naar anderen. Spelers gaan niet op zoek naar onredelijke oorzaken als hun prestaties achterblijven bij de verwachtingen. Zo zegt Clasie: 'Ik vind van mezelf dat ik dit seizoen in te veel wedstrijden niet mezelf was. Dan beland je tijdens zo'n toernooi op de bank.'


Dat deed pijn en Clasie had moeite zijn ergernis te bedwingen. Toch hield hij zich in. 'Natuurlijk weet ik dat de bondscoach ons niet alleen volgt op het veld, maar ook daarbuiten. Het valt niet mee de anderen wel te zien spelen, maar ik zal wel moeten.'


Vanavond in Petach Tikva is de volgende auditieronde van Jong Oranje voor Van Gaal. Deze keer zit hij op de tribune.


Jordy Clasie middenvelder Jong Oranje en Feyenoord


Leroy Fer middenvelder Jong Oranje en FC Twente


Jong Oranje

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden