'Op academies leer je vooral in je hokje te blijven'

Tijdens Dutch Design Week gidsen de Gasten van de Volkskrant je  door Eindhoven. Welke van de bijna honderd locaties mag je niet missen? En wie zijn volgens hen de nieuwe ontwerptalenten? Vandaag: Jay Sunsmith (1975) als art director/ontwerper onder meer verantwoordelijk voor het art work van Anouk, Typhoon en Yellow Claw.

Beeld Jay Sunsmith

Leuke dag gehad?

Zeker, ik vond het heel tof. En goed georganiseerd ook, zowel qua routing als het behulpzame personeel op de diverse locaties.

Was dit je eerste keer op DDW of kom je hier vaker?

Ik ben weleens naar exposities geweest van mensen die ik kende. Maar dan bleef het bij die ene locatie. Nu heb ik echt rondgebanjerd. Maar er is echt zo bizar veel te zien, dat red je nooit allemaal op een dag.

Waar ben je geweest?

Ik wilde sowieso naar de Design Academy, daar ben ik begonnen. Toen naar het Design Perron, maar daar was het heel druk, dus ben ik meteen doorgegaan naar Strijp-S en de Dutch Design Awards.

Wat is je opgevallen?

Een tendens die je de laatste jaren ook in andere Westerse landen ziet, namelijk het idee dat de wereld in een transitieperiode verkeert. Dat uit zich in een soort hang naar het verleden. Zo zie je veel craftmanship, alsof er een behoefte is aan de eenvoud en ambacht van vroeger. Maar dan wel toegepast op een manier die past bij deze tijd. Zo heeft een ontwerper, Floris Schoonderbeek, een koelruimte voor onder de grond bedacht. De Groundfridge. Vroeger deden mensen dat ook, een diep gat graven om in de koelte etenswaren te bewaren. Hij vertaalde dat naar nu. Relevant in een tijd van duurzaam ontwerpen.

Aan de andere kant waren er ook heel progressieve experimenten. Dat zag je vooral bij de Design Awards. Het gebruik van big data, algoritmes, visualisaties van sociale media. Dat vind ik zeer interessant.

Groundfridge - Floris Schoonderbeek 'Eigenlijk een oud idee (zo deed men dat vroeger voordat er koelkasten waren) weer terug gebracht in een hedendaags ontwerp. Sterk omdat het idee goed blijft en zeker relevant in een tijd van duurzaam ontwerp (rekening houdend met energie).' Beeld Jay Sunsmith

Wat spreekt je daar zo in aan?

De houding om, los van economische en politieke doeleinden, naar andere toepassingen van techniek en data te zoeken. Als je alleen al kijkt hoeveel verder ze nu zijn met 3D-printers vergeleken met een paar jaar terug. Er wordt ook veel vanuit verschillende disciplines samengewerkt. Iets wat haaks staat op wat je in Nederland vaak meekrijgt. Ook op de academies. Daar leer je vooral in je eigen hokje te blijven. Je bent óf grafisch ontwerper óf fotograaf óf kunstenaar. Hier vormden ontwerpers een team met biochemici van de Universiteit van Wageningen, technici van de TU Eindhoven. Dat is ook hoe ik het liefst werk.

Het viel me overigens ook op dat het executieniveau van de studenten van de Design Academy zeer goed is. Vijf jaar terug was het nog de trend in alles het proces centraal te stellen, nu zijn de producten echt af en zie je meteen wat je er in de praktijk aan hebt. Zeker tijdens een bomvolle expositie waar je vaak niet de juiste context van het werk meekrijgt, is dat aangenaam. En veel werk was sociaal geëngageerd.

Hackjes - David van der Stel 'Blijf kind. Eerste associatie die ik kreeg bij dit beeld, waarin fantasie en creatie (waarde toevoegen) samenkomen. Niet enorm vernieuwend of uitzonderlijk in de tijdsgeest van design maar een tot de verbeelding sprekend gedachtegoed. Ik krijg meteen behoefte om toepassingen te verzinnen.' Beeld Jay

Kun je een voorbeeld noemen?

'In Limbo Embassy', gemaakt door Manon van Hoeckel. Dat is een verplaatsbare ambassade voor uitgeprocedeerde asielzoekers die zich tussen wal en schip bevinden. Een statement in reactie op de tendens die nu heerst om asielzoekers en vluchtelingen als één entiteit te zien. Ik vind dat meer designers op zo'n manier moeten opstaan en een voorhoede voor de maatschappij moeten vormen. Creactivistisch campagne voeren.

Hoe bedoel je?

Designers hebben in mijn ogen de functie die kunstenaars, filosofen en wetenschappers vroeger hadden. Om antwoorden op vraagstukken te formuleren, visies op problemen die spelen in de maatschappij. Designers zijn denk ik van zichzelf vaak positief ingesteld. Het zit in hun natuur, ze máken dingen.

Op DDW was er bijvoorbeeld een app, Pill Checker van Nick Jong, waardoor je met je telefoon diverse drugs kan testen. Zó simpel, maar zó slim. Iedereen focust zich nu op weer een dode tijdens ADE (Amsterdam Dance Event, red.), maar hier heb je ten minste iets aan. Het is dan geen design in de klassieke vorm van een mooie stoel, maar het is wel een heel goed ontworpen service. Design waar een ander praktisch ook wat aan heeft.

Hoe doe je dat zelf?

Als ontwerper probeer ik mensen, merken en bedrijven te helpen met hun visie en visuele identiteit. Zo zijn er bijvoorbeeld steeds meer muzikanten die hun eigen, onconventionele wegen zoeken. Die zelf hun clips maken, hun eigen kanalen beheren. In Nederland gaat de Gouden Plaat nu nog altijd naar de nummer 1 in de officiële radio-hitlijsten, terwijl ik met jongens werk die miljoenen views op YouTube of miljoenen plays op Spotify hebben.

We zitten middenin een kantelperiode waarbij de oude, pre-digitale wereld langzaam verschuift naar een nieuwe, pro-digitale wereld. Ik denk dat daarin een belangrijke rol voor designers is weggelegd, in de manier waarop we naar die wereld kijken en de waarden die wij daar bij ontwikkelen. Als ik op zo'n festival als DDW rondloop, dan voel ik dat ook echt. Er broeit iets. Het beste van 'Do It Yourself' en 'Do It together'.

Wat is je het meest bijgebleven van DDW?

Het mooiste wat ik heb gezien, was op de tiende verdieping van het Veemgebouw. Shylight van Studio Drift. In echt zo'n industriële ruimte met metershoge plafonds, wat sowieso al goed is voor de sfeer. Aan het plafond hingen lampen die langs een katrol op en neer wogen, zoals een kwal op en neer beweegt in het water. Althans dat zag ik erin, het moeten bloemen voorstellen. Een goed voorbeeld van natuur en techniek als fundament van een ontwerp. Echt geweldig.

Daarnaast werd ik vrolijk van het werk van David van der Stel, die allemaal zelf ontworpen voorwerpen had gemaakt van pvc-buizen. Hackjes, zoals hij die noemt. Een trompet, bijvoorbeeld. Dat sprak erg tot mijn verbeelding. Het is iets wat je als kind ook deed, maar nu vanuit een designperspectief.

Shylight - StudioDrift 'Dit moet je eigenlijk in beweging zien. Design dat voortkomt uit een kruisbestuiving van natuur en techniek. Spannend schouwspel en innovatief als het gaat om licht.' Beeld Jay Sunsmith

Wat mogen bezoekers niet missen?

Mensen moeten absoluut naar de Design Academy en de Dutch Design Awards. Ik denk dat die twee plekken meer dan alle anderen samenvatten wat Dutch Design nu inhoudt.


Top 5

1. Shylight - StudioDrift
Dit moet je eigenlijk in beweging zien. Een spannend schouwspel en innovatief als het gaat om licht. Ik heb zeker een kwartier staan kijken. Aangekocht door het Rijksmuseum in Amsterdam.

2. Looking Back at You - Anton Lamberg
Een goed voorbeeld van hoe wordt geëxperimenteerd met manieren om data op onconventionele wijze te gebruiken. Los van dat esthetica in dit geval geen doel is, zijn de resultaten, die zijn gegenereerd door een algoritme, spannend en organisch door de constante verandering.

3. Ambulance Drone - Alec Momont
In een tijd van drone-aanvallen en door drones geschoten videoclips is dit een goed voorbeeld van design als een functionele aanvulling op een bestaande dienst/service. Bij noodgevallen als een hartstilstand kan de autonoom navigerende ambulancedrone een defibrillator afleveren.

4. Hackjes - David van der Stel
Blijf kind. Dat is de eerste associatie die ik kreeg bij dit beeld, waarin fantasie en creatie samenkomen. Niet enorm vernieuwend of uitzonderlijk in de tijdsgeest van design maar een tot de verbeelding sprekend gedachtegoed. Ik krijg meteen behoefte om toepassingen te verzinnen.

5. Groundfridge - Floris Schoonderbeek
Eigenlijk een oud idee teruggebracht in een hedendaags ontwerp. Sterk, omdat het idee goed blijft en het zeker relevant is in een tijd van duurzaam ontwerpen.

Looking Back at You - Anton Lamberg ''Looking Back at You' verkent de samenleving vanuit het perspectief van digitale data en onderzoekt de mogelijkheden van data buiten commerciele en politieke toepassingen. Dit vind ik een goed voorbeeld waar experiment wordt toegepast om andere vormen en toepassingen te ontdekken door data niet volgens de hedendaagse conventies te gebruiken.' Beeld Jay Sunsmith
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden