Column

'Op 30 april wil men een kanteling forceren in de crisisstemming in Nederland'

Er zou achter al die inhuldigingsfestiviteiten wel eens een veel slimmer plan schuil kunnen gaan dan we op het eerste gezicht vermoeden, schrijft Volkskrant-columnist René Cuperus. 'Heel bewust lijken troonswisseling en inhuldigingsfeest te worden gebruikt voor het creëren van een ultiem nationaal feelgood-moment.'

OPINIE - René Cuperus
Prins Willem-Alexander verlaat het Binnenhof na een gesprek met de vaste commissie Infrastructuur en Milieu. De prins bespreekt met deze commissie het Nederlandse waterbeleid. Beeld anp
Prins Willem-Alexander verlaat het Binnenhof na een gesprek met de vaste commissie Infrastructuur en Milieu. De prins bespreekt met deze commissie het Nederlandse waterbeleid.Beeld anp

Het is niet moeilijk wat lacherig te doen over de plannen voor het inhuldigingsfeest van Koning Willem-Alexander. Wat worden we allemaal niet geacht met zijn allen te gaan doen? Op 30 april gaat heel Nederland op één en hetzelfde moment Het Koningslied zingen, spelen en dansen. (Heb je de oefen-cd al in huis?) Alle basisscholen beconcurreren elkaar in De Koningspelen en in dorpen en steden vechten Oranjeverenigingen om De Oranje Strik, de erkenning voor de leukste plannetjes en initiatieven.

Verder zenden we allemaal onze toekomstdroom in voor het ideale Nederland. Een verhaal, een tekening, een filmpje. Onder het motto 'Mijn droom voor ons land. Inspiratie voor onze Koning'. Op de website mijndroomvooronsland.nl staat alles keurig op een rijtje. Tja. Al met al belooft het een onvergetelijke orgie van in Oranje verenigde saamhorigheid en verbondenheid te worden. Viva Hollandia.

Ordinair Oranje-nationalisme
Wat is hier mis mee? Eigenlijk niet zoveel, al blijft het merkwaardig dat een land dat zich zo graag 100 procent internationaal georiënteerd, Europees en multicultureel wil noemen, op sommige momenten helemaal losgaat in een tamelijk ordinair Oranje-nationalisme. Maar pas op. Er zou achter al die inhuldigingsfestiviteiten wel eens een veel slimmer plan schuil kunnen gaan dan we op het eerste gezicht vermoeden.

Heel bewust lijken troonswisseling en inhuldigingsfeest te worden gebruikt voor het creëren van een ultiem nationaal feelgood-moment. Op 30 april wil men een kanteling forceren in de malaise- en crisisstemming in Nederland. Nationale saamhorigheid en oranjegekleurde verbondenheid tegen ongericht onbehagen en populistisch pessimisme.

Het hele programma van 30 april had zo uit een boekje kunnen rollen, en wel uit het allernieuwste onderzoek naar het Nederlands Onbehagen. Dan hebben we het over het rapport Het onbehagen voorbij. Een wenkend perspectief op onvrede en onmacht van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling en het Sociaal en Cultureel Planbureau. Een van de meest dringende aanbevelingen uit dat rapport is: Richt je op de toekomst. Haal de zeikerds, zeurpieten en kankeraars uit hun zwelgen in onbehagen en laat ze formuleren wat ze dan wel willen. Maak gezamenlijk positieve toekomstplannen. Hoe zou Nederland er dan wel uit moeten zien? Hoe kan Nederland een prettiger en beter land worden? Laat dit alles nu precies zijn waar dat hele 'Toekomstdromen voor Nederland'-project op gericht is.

Zo gezien, vormt het Nationaal Comité Inhuldiging, onder leiding van schaduwpremier Hans Wijers, een soort van Tweede Kans-kabinet. Een terugval-optie voor het geval het echte kabinet-Rutte II er niet of onvoldoende in slaagt om Nederland weer nationaal zelfvertrouwen terug te geven. En daar ziet het op dit moment inderdaad naar uit.

Communicatieve winterslaap
Het crisismanagement van Rutte II laat nog altijd fors te wensen over. Pas de laatste week lijkt onze olijke premier uit zijn communicatieve winterslaap ontwaakt, en wordt de bevolking enige moed ingesproken bij alle deprimerende bezuinigingen die op ons land neerdalen. 'Niets in Nederland is zo slecht dat het niet gerepareerd kan worden door het beste van Nederland', zo sprak premier Rutte deze week een Amerikaanse president na.

Toch lukt het de regering vooralsnog nauwelijks om ons land gezaghebbend de zure appel te presenteren waar we met zijn allen doorheen zouden moeten bijten. Daarvoor oogt dit kabinet te onzeker en instabiel met zijn houtje-touwtje gelegenheidsconstructies en compromispakketten, die het op de tast in elkaar sleutelt met de sociale partners en de politieke oppositie. Het collectief aanhalen van de broekriem heeft nog niet zichtbaar tot een 'niet zeuren, maar doorpakken'-mentaliteit in de samenleving geleid. Maatschappelijk onbehagen is eerder vergroot door alle over elkaar heen buitelende crisismaatregelen.

Basisgevoel
Er bestaat een basisgevoel van machteloosheid tegenover een op hol geslagen samenleving. Mensen vinden dat het met ons land de verkeerde richting op gaat en achten zichzelf en de politici niet bij machte om daar verandering in te brengen. Een remedie daartegen uit het rapport Het onbehagen voorbij luidt dat het van groot belang is dat overheid en politiek een op de toekomst gericht zelfvertrouwen uitstralen.

Op sommige momenten moet een land het dan van 'brood en spelen' hebben. Dat komt goed. Op 30 april bestrijdt Oranje-kabinet Wijers I het doorzeurende onbehagen in de Nederlandse samenleving. Viva Hollandia.

René Cuperus is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden