Op 29 februari mogen de meisjes de jongens vragen

AMSTERDAM - We kunnen maar moeilijk wennen aan schrikkeldag, de extra dag die eens in de vier jaar opduikt om onze kalender te corrigeren. 'Mensen zien tijd nog steeds niet als een afspraak, maar als een natuurlijk fenomeen', zegt Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. 'Daardoor staat de wereld even op zijn kop.'


In zo'n situatie is alles mogelijk. Kinderen die officieel eens per vier jaar jarig zijn, krijgen gratis taart van de bakker. Stellen die niet elk jaar hun trouwdatum willen vieren, stappen juist vandaag in het huwelijksbootje.


Maar van oudsher is een schrikkeldag ook de enige dag waarop vrouwen de man ten huwelijk mogen vragen, zegt Strouken, die al decennia huwelijksgebruiken onderzoekt.


Zo'n clausule was volgens Strouken noodzakelijk. 'Als vrouw was het not done om haar interesse voor een man te laten blijken. Als je iets liet merken, was je al een slet. Maar mannen praten ook niet makkelijk over hun gevoelens. Zo zaten ze soms jaren op elkaar te wachten.' Schrikkeldag gaf vrouwen de kans om even uit dat rolpatroon te stappen en de stoute schoenen aan te trekken.


Deze praktijken vinden al sinds de 19de eeuw plaats, zegt Strouken. 'Door de nadruk op romantische liefde wilden vrouwen ook meer vrijheid en vooral trouwen uit affectie.' Nu vrouwen tegenwoordig zonder schroom zeggen dat ze iemand 'een lekker stuk' vinden, is het omgekeerde huwelijksaanzoek vooral een ludieke actie. 'De vrouw die haar vriend een bos bloemen stuurt.'


Uit deze traditie zijn ook de schrikkelbals ontstaan, dansavonden waarop juist de vrouw het initiatief neemt. Veel oudere vrouwen die Strouken interviewde, noemden het rijmpje: heeft februari 29 dagen, dan mogen de meisjes de jongens vragen. 'Mijn oude moeder lepelt het zo op.'


De tuinhuishouders van Tuinpark Buitenzorg in Amsterdam organiseren vanavond ook een schrikkelbal, 'een bal met soepballen en broodjes bal'. Vanaf tien uur wordt er gedanst. Bestuurslid Gerrit Mol verwacht 30 tot 35 gasten. Leiden de vrouwen het bal? 'Het is een klein clubje, dus iedereen mag iedereen ten dans vragen', aldus Mol. 'We zijn niet zo van de tradities.'


Schrikkelditjes en -datjes

De aarde draait in 365 dagen, 5 uren, 48 minuten en 45,1814 seconden om de zon. Als we een jaar op 365 dagen zouden afronden, komen we na vier jaar bijna een dag te kort.

Daarom werd in 1582 door Paus Gregorius XIII het schrikkeljaar ingevoerd, om de kalender synchroon te laten lopen met de zon. Deze gregoriaanse kalender werd snel overgenomen.

Schrikkelen betekent overslaan of nalaten (Van Dale).

Een normaal jaar heeft 365 dagen, een schrikkeljaar telt er 366. De schrikkeldag valt elke vier jaar op 29 februari. Behalve in eeuwjaren, tenzij ze deelbaar zijn door 400.

Vandaag vieren in Nederland ruim 10 duizend schrikkelkinderen hun verjaardag. De geboortedatum levert vaak problemen op tijdens registratie en bestellen bij webwinkels.

Ook zullen volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag 250 paren in het huwelijk treden, twee keer zo veel als op een doorsnee woensdag in februari.

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) heeft berekend dat een gezin op schrikkeldag 57 euro meer uitgeeft aan boodschappen, gas, water en licht. Maar een extra krant, een dag gratis internetten, tv-kijken en sporten levert een gezin ook weer 43 euro op.

Het effect van een extra werkdag op de economie is volgens het CBS gering. Daarom is het ook niet vreemd dat we hetzelfde salaris ontvangen. Wel wonen we een dagje gratis, en zijn een dag gratis verzekerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden