Nieuws Flevoland

Oostvaardersplassen terug bij af: rechter verbiedt alsnog afschieten edelherten

De discussie over de Oostvaardersplassen kan weer van voor af aan beginnen. Het afschieten van gezonde edelherten, waar Staatsbosbeheer in opdracht van de provincie Flevoland vorig jaar december mee begon om (grootschalige) natuurlijke sterfte van de dieren te voorkomen, is onvoldoende onderbouwd.

Afschot van een gewond edelhert vorig jaar in de Oostvaardersplassen. Beeld Hollandse Hoogte / Olivier Middendorp Fotografie

Tot dit oordeel kwam de bestuursrechter in Lelystad dinsdag, waarmee de afschotvergunning voor Staatsbosbeheer per direct is vernietigd. De uitspraak volgt nadat diverse natuurclubs in beroep waren gegaan tegen een eerdere spoeduitspraak, waarin de voorzieningenrechter oordeelde dat het door beheerders klein houden van de edelhertpopulatie wel was toegestaan.

Dit nieuwe beleid van afschot had het afgelopen jaar juist rust gebracht onder dierenactivisten rond het gebied. Die kwamen tot afgelopen winter jaarlijks in verzet tegen het recht-van-de-sterkste-beleid dat jarenlang gold in het gebied tussen Lelystad en Almere. Zij konden niet aanzien dat dieren er sterk vermagerd rondliepen, begonnen vervolgens met illegaal bijvoeren en bedreigden boswachters en voorstanders van het ‘wildbeheer’.

 Beheer met geweer 

Het afschieten van gezonde herten en de online-vleesverkoop daarna leidden onder de activisten amper tot verzet. Maar wel bij natuurclubs. Zij waarschuwden bij aanvang van de nieuwe werkwijze vorig jaar al dat beheer met geweer niet zomaar is toegestaan in een Natura 2000-gebied als de Oostvaardersplassen. En al helemaal niet omdat dit is ontworpen om de natuurlijke processen zo veel mogelijk zijn gang te laten gaan. Bovendien betreft het een vogelgebied waar menselijk ingrijpen tot verstoring kan leiden.

Als basis voor de ommezwaai gebruikte de provincie vorig jaar een adviesrapport onder leiding van Pieter van Geel. Dit is een bestuurlijk document, geen gedegen ecologische onderbouwing. Die had er volgens de rechter wel moeten zijn.

Con­tra-ex­per­ti­se

In de tussentijd hadden natuurclubs wel een ecologische contra-expertise laten maken. Door Frans Vera, de ecoloog die in de jaren tachtig het gebied ontwierp. Op basis hiervan oordeelde de rechter, net als eerder internationale onderzoekers, dat bij het oude beleid het lijden van dieren voldoende wordt voorkomen. Zo werden verzwakte dieren die de winter niet dreigden te overleven al afgeschoten door Staatsbosbeheer. 

Door de natuurlijke sterfte van de edelherten, heckrunderen en konikpaarden bepaalde het gebied zijn eigen draagkracht, was het idee. ‘Nu verruigt het landschap door te weinig grote grazers, waardoor ook de vogeldoelen onder druk komen’, zegt Marius Bouscholte van Stichting Dierbaar Flevoland. ‘Om die vogels en de natuur is het ons te doen. Ik ben heel blij dat de rechter het met ons eens is dat een natuurgebied niet op basis van willekeur van politici op de schop kan.’

Ondanks waarschuwingen over de gebrekkige onderbouwing zette de verantwoordelijke gedeputeerde het beleid vorig jaar door. Dat de provincie zich hierop heeft verkeken is een conclusie die een woordvoerder niet wil trekken. ‘Het is een academische discussie of ecologen het beleid moeten bepalen of juist mensen die er wat boven staan’, zegt hij. ‘Eerder oordeelde een rechter dat we het met dat laatste wel goed hadden gedaan.’

Nieuw faunabeheerplan

Na een winter van afschot en een tweede waar Staatsbosbeheer in september mee begon, zou vanaf 1 januari 2020 het nieuwe faunabeheerplan voor de Oostvaardersplassen in werking moeten treden. Daarin wordt ook door de beheerders gestuurd op een maximumaantal grote grazers. Met de uitspraak van de rechter lijkt het niet aannemelijk dat dit doorgang kan vinden.

De provincie heeft nog de mogelijkheid om hoger beroep in te stellen bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. ‘We gaan nu eerst deze uitspraak bestuderen en kijken wat de precieze gevolgen zijn’,  zegt de provinciewoordvoerder.

Bouscholte van Stichting Dierbaar Flevoland verwacht het niet, maar mochten ze bij de provincie weer tot de conclusie komen dat de populatie edelherten klein gehouden kan worden door afschot, dan weet hij wel wat hij gaat doen. ‘Dan stappen we weer naar de rechter’, zegt hij. ‘Want zo’n uitspraak als deze kun je niet naast je neerleggen.’

MEER OVER OOSTVAARDERSPLASSEN

Boswachters overgeplaatst om nieuw beleid Oostvaardersplassen: ze willen geen gezonde dieren afschieten
Twee van de vier vaste boswachters van de Oostvaardersplassen hebben zich laten overplaatsen, omdat zij ethische bezwaren hebben tegen het afschieten van gezonde dieren in het natuurgebied. Dit bevestigt Staatsbosbeheer na vragen van de Volkskrant. 

Schipholganzen en edelherten uit de Oostvaardersplassen: deze poelier verwerkt al uw probleemwild
Poeliersbedrijf Pieter van Meel verwerkt naast ‘regulier’ wild en gevogelte ook afgeschoten edelherten uit de Oostvaardersplassen. Directeur Thomas van Meel: ‘Wild is te lekker om van het menu te laten verdwijnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden