'Oosterschelde ecologische val voor bruinvis'

Hoewel bruinvissen een grotere kans hebben er te overlijden, blijven ze soms wel maanden in de Oosterschelde. Ze lijken niet door de halfopen kering terug te durven.

Als een bruinvis de Oosterschelde opzwemt, is de kans groot dat hij er niet levend uitkomt. Het gebied is mogelijk een ecologische val voor het dier, ontdekte Okka Jansen bij toeval. Aanstaande vrijdag promoveert zij op de voedselecologie van de kleine walvisachtige aan de Wageningen Universiteit.

Wat is er aan de hand?

'Bruinvissen blijken weken, soms wel maanden, in de Oosterschelde rond te zwemmen, terwijl ze daar een hogere kans hebben om te sterven: 25 tot 30 procent van hen overlijdt. Doodsoorzaak nummer één waarschijnlijk is dat zij in visnetten verstrikt raken.'

Waarom blijven ze daar?

'De bruinvissen zouden niet uit de Oosterschelde kunnen komen omdat de stroming te sterk is of de doorgang te klein. Maar volgens mij zijn ze sterk genoeg. Misschien zijn ze bang om door een kleine doorgang te zwemmen.'

Welke rol speelt de Oosterscheldekering?

'De kering is een onderdeel van de Deltawerken. In 2011 leefden er circa 61 bruinvissen in de Schelde, die het gebied binnenkomen via de halfopen kering. Halfopen structuren moeten verlies en achteruitgang van leefgebieden beperken, maar nu blijkt dat die grote invloed hebben op het leven van trekkende zeezoogdieren.'

Hoe ontdekte u deze val?

'Ik deed onderzoek naar veranderingen in aantal en verspreiding van de bruinvissen door te kijken naar hun dieet. Daarvoor analyseerde ik materiaal van aangespoelde bruinvissen. Er bleek een groot verschil in dieet te zitten tussen bruinvissen uit de Noordzee en uit de Oosterschelde.'

Een verschil in dieet?

'Ik gebruikte een nieuwe combinatie van methoden waardoor we te weten kwamen wat, waar en wanneer de bruinvissen aten, ook op de lange termijn. Naast de reguliere analyse van de maaginhoud keken we ook naar vetzuren en bot- en spierweefsel. Daaruit blijkt wat de dieren de afgelopen maanden en jaren gegeten hebben en waar ze aten. Zo kwamen we erachter dat de bruinvissen allang in de Oosterschelde rondzwommen. Dat gebied bevat voedsel van een andere samenstelling dan de Noordzee.'

Wat kunnen we doen?

'Aan de stormvloedkering kunnen we weinig doen, maar we moeten de dieren in dit gebied wel beschermen. Een eerste stap zou zijn de onnodige slachtoffers door verstikking in visnetten te beperken. Ook moeten we de effecten op zeezoogdieren goed in de gaten houden, nu wereldwijd veel maatregelen worden getroffen om kusten te beschermen tegen zeespiegelstijging.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden