Bellen metSterre Lindhout

‘Oostenrijkers mogen weer winkelen, toch blijft het in Wenen ontzettend stil’

Als een van de eerste in Europa versoepelde Oostenrijk dinsdag de lockdown. Veel landen, ook Nederland, kijken er belangstellend naar. Correspondent Sterre Lindhout (35) ziet desondanks opvallend stille straten in Wenen.

Wandelaars in Bundesgarten Schoenbrunn in het stille Wenen.Beeld AFP

Je loopt door Wenen, en hoewel veel kleine winkels weer open mogen, is het opvallend stil.

‘Het is ontzettend stil. Het lijkt wel of het hier de hele dag vroeg in de ochtend is. Vanaf vandaag mogen alle winkels die kleiner zijn dan 400 vierkante meter weer open, net als de bouwmarkten en tuincentra. Over twee weken volgen de grotere winkels en de kappers. Half mei gaat mogelijk ook de horeca open. Maar van normaliteit is nog niet veel te merken. Wenen is een toeristenstad, met veel horeca, dus wellicht ligt het daaraan. Bij een soort Blokkerwinkel zag ik één klant. De bouwmarkten zijn wel drukker, en bij een kinderschoenenwinkel stond een kleine rij.’

Hoe streng was de lockdown in Oostenrijk?

‘Het was een soort bijna-lockdown die half maart werd aangekondigd. Oostenrijk was een van de eerste Europese landen die, hoewel ze niet zwaar waren getroffen, harde maatregelen nam. Nog voor Nederland kwamen ze in actie. Alleen de supermarkten mochten openblijven. Verder mocht je maar een uur buiten zijn. Bondskanselier Sebastian Kurz gaf maar liefst 48 persconferenties om onder andere te vertellen waarom dit allemaal nodig was.

‘De Oostenrijkers namen de lockdown vanaf het begin héél serieus. Het is een mentaliteitsverschil, denk ik. Als ze zagen dat sommigen de maatregelen niet naleefden, werd er geklikt. In de media waren er regelmatig verhalen te lezen over bewoners die de gemeente of de politie belden omdat de buren bezoek hadden, dat de schoonmaker bij iemand aan het werk ging, dat mensen op bankjes in het park zaten en dat Turkse jongeren bij elkaar kwamen.’

Ook als het gaat om het dragen van mondkapjes liepen de Oostenrijkers voorop, begrijp ik.

‘In winkels en in het openbaar vervoer was het dragen van mondkapjes verplicht. Maar ook op straat zie je de bevolking met mondkapjes lopen. Evenals leden van de regering. Tijdens persconferenties zie je Kurz en zijn ministers met mondkapjes binnenkomen, waarna ze het achter glazen schermen afdoen en de media te woord staan. Het heeft iets theatraals.’

Waarom heeft de regering besloten de regels te versoepelen? Kan dat eigenlijk wel?

‘De verspreiding van het virus werd minder, zegt de regering. Ook zijn er niet veel doden gevallen, tot dinsdag 368. Dat speelt ook mee. De grote druk van de economie, die in veel landen aanwezig is, heeft ook een rol gespeeld. De regering biedt de bevolking nu, met dit plan in fasen, een perspectief om uit de crisis te komen. Maar tegelijk waarschuwt ze: als de bevolking er misbruik van maakt en de besmettingen nemen toe, gaan de winkels dicht en wordt de lockdown weer van kracht.

‘De reacties van de bevolking op de versoepeling zijn gemengd. Aan de ene kant vreest een deel dat de crisis nog lang niet voorbij is en dat er een tweede piek zal komen. Anderen zijn blij dat het einde in zicht lijkt. De gezondheidszorg is niet ingestort en het land heeft niet, zoals andere landen in Europa, een flinke crisis doorgemaakt.

‘In Tirol wordt nu ook de quarantaine, die de regio was opgelegd, opgeheven. Alleen in het gebied rond de skiplaats Ischgl blijft de quarantaine van kracht. Daar bleek na een test dat een flink deel van de bewoners was besmet met het virus. Het OM onderzoekt nu of het bestuur hier nalatig is geweest. In februari zouden er namelijk al aanwijzingen zijn geweest dat skitoeristen in Tirol besmet raakten.’

Kon je Oostenrijk wel binnenkomen? Het land is toch potdicht?

‘Vliegen lukt niet meer, maar de treinen rijden wel. Ik moest een bewijs hebben dat ik negatief getest was en een brief van de krant dat ik voor mijn werk in Oostenrijk moest zijn. Voordat de trein van Neurenberg naar Wenen Oostenrijk binnenreed, kwamen Oostenrijkse controleurs aan boord. De trein was vrijwel leeg, in mijn coupé zaten drie personen. We moesten aan het raam zitten, zodat de conducteur op veilige afstand zijn werk kon doen. 

‘De Oostenrijkers deden niet moeilijk. Duitsland is veel strenger. Ik woon in Berlijn en het is onduidelijk of ik, als ik Duitsland weer binnenkom, thuis verplicht twee weken in quarantaine moet. Ik hoop het niet.’

Moeten we Oostenrijk nu zien als hét grote voorbeeld van hoe je uit deze crisis komt?

‘Het wordt interessant wat er gaat gebeuren met deze versoepeling. Hoe houdt het virus zich? Hoe reageert de bevolking op de nieuwe vrijheid? Maar Nederland en Oostenrijk kan je niet zomaar met elkaar vergelijken. De Oostenrijkers nemen, voor zover ik het heb gezien, de getroffen maatregelen veel serieuzer. Ze gingen alleen naar buiten als het écht moest. 

‘Dat ze nu niet massaal naar buiten gaan nu de kleine winkels weer open zijn, zegt veel over hoe ze tegen deze crisis aankijken. In winkels en op straat dragen ze handschoenen om niet besmet te raken. Terwijl dat niet eens verplicht is.’

Wat veroorzaakt de grote verschillen in Europa als gaat om het coronavirus?
Waarom slaat de corona-uitbraak zo hard toe in Spanje, maar valt de sterfte in buurland Portugal nog mee? Ook in Finland en Griekenland zijn weinig problemen. En is er sprake van een ‘Pools wonder’? Welke lokale verschillen beïnvloeden de uitkomsten per land?

Duitsland telt nog weinig coronadoden. Komt dat doordat het veel meer test?
Het sterftecijfer door corona ligt in Duitsland veel lager dan in andere landen, waaronder Nederland. En dat komt niet doordat de Duitse bevolking zo veel gezonder is. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden