Oost Best

De Twentse bouwer VolkerWessels groeide uit tot een multinational met vele vertakkingen. Bouw dan maar eens een hoofdkantoor dat voelt als thuis. Gelukt!

Het ziet eruit als een huis, zoals een kind een huis tekent, met een schuin dak en een schoorsteen. Maar het ziet er ook uit als een Griekse tempel, met de hele rimram compleet: pilasters, risaliet en fries. En het is een concernkantoor van de grote Nederlandse bouwconglomeraten: VolkerWessels in Vathorst, de nieuwbouwwijk aan de noordrand van Amersfoort.


De architectuur is afkomstig van bureau De Zwarte Hond, die in de oksel van de A28 en A1 een zes verdiepingen hoog, verticaal geleed kantoorgebouw neerzette van 5.600 vierkante meter, opgetrokken uit glas en baksteen. Die hoge, zuilachtige, baksteenbanen geven het gebouw iets monumentaals, dat zelfs waarneembaar blijft als je er met je ooghoek langsschampt op de snelweg. Monumentaal, maar niet een te grote broek aangetrokken, het is per slot een oerHollands bouwbedrijf.


VolkerWessels is de handelsnaam van de Koninklijke Volker Wessels Stevin NV. Het bedrijf is gesmeed door Dik Wessels, de ondernemer die hoog staat op het lijstje van rijkste Nederlanders. Het blad Quote schat zijn vermogen op 1,5 miljard euro. Dik Wessels begon in de jaren zestig vanuit een timmerbedrijfje in het Twentse stadje Rijssen, dat zijn vader in 1933 was begonnen.


De architect heeft als eerbetoon aan die Overijsselse geboortegrond het hoofdkantoor een buiginkje in oostelijke richting laten maken. Boven in het dak is de boardroom verwerkt. Hij piept als een periscoop uit het schuine dakvlak, een reuzendakkapel met aan één zijde een wand compleet van glas. Dat venster is gericht op het oosten, in de verte kun je het Twentse land vermoeden.


VolkerWessels betekent van oorsprong vooral bouwen, maar er is een reeks zeer diverse dochterbedrijven onder komen te hangen. Een gebouw met een eigen identiteit neerzetten voor een conglomeraat van 120 werkmaatschappijen is lastig. Architect Jurjen van der Meer van De Zwarte Hond bouwde eerder voor VolkerWessels het hoofdkantoor van de investeringspoot Reggeborgh in het thuisdorp van de Wesselstjes in Rijssen. Hij wist dat hij het simpel moest houden, aannemers als Dik Wessels houden niet van flauwekul.


Het hoofdkantoor moest onvermijdelijk een corporate gebouw zijn, maar omdat het bouwen zo diep in het dna van de firma zit, moest het volgens de ontwerper ook ambachtelijkheid uitstralen. En VolkerWessels moest het geheel zelf kunnen bouwen. Techniek en uitvoering: voor niets zou kennis buitenshuis gehaald moeten worden.


Het resultaat is een symbolisch huis van baksteen, maar ook een écht huis. De vormoplossing van het zadeldak bovenop heeft niet alleen conceptueel voordeel - dat ook de onvermijdelijke naam opleverde: 'Een Huis voor VolkerWessels'.


Het schuine dak is ook praktisch omdat alle techniek erin kan worden verstopt. Liftmotors en koeling ontsieren vaak platte daken van bedrijfsgebouwen. Hier is de daklijn strak. De lange aangesloten stroken glas zijn aan de kontzijde - de snelwegkant - smaller gemaakt, vanwege de geluidsnormen.


De nadering van het gebouw heeft iets feestelijks. Je hebt geen gps nodig. Het Huis van VolkerWessels laat zich vanaf de A28 gul zien, je buigt de snelweg af en komt in een lange lus terecht in een beweging in de parkeergarage die het gebouw lichtjes optilt van het omringende maaiveldniveau.


Aan de voorzijde lijken de verticale banen baksteen aanvankelijk gelijk. Maar dichterbij ontwaar je een trapsgewijs verspringend patroon. Dwars door het gebouw is er een vide geplaatst, bedoeld om te communiceren. De structuur van de vide verraadt zich in de buitengevel door de wisselende baksteendiktes. De vide zelf herbergt een trap, die in meerdere opzichten het hart van het gebouw vormt.


De eikenhouten trap is een stukje architectuur op zich. Hij begint op de begane grond als werkbalie en lunchbar. Harmonica-gewijs gaat het omhoog. Soms is de trap steil en kort, soms lui en lang. Als je te onnadenkend naar boven sprint, is er een kans op struikelen omdat de treden per etage verschillen in hoogte.


Het is duidelijk dat de architect de trap als signatuur van integratie van de diverse bedrijfstakken heeft willen neerleggen. Het is een object van hout dat bewandeld wil worden. Op elke verdieping komt hij anders binnen, maar overal is de overgang gelijk, van eiken naar natuursteen en witte stuc. De trap is door de timmerfabriek van VolkerWessels duidelijk met plezier gemaakt. Dit verbindende element eindigt bovenin, net onder de boardroom met zijn ronde houten vergadertafel en eiken lambrisering. Eigenlijk heel klassiek. En dan dat het periscopische uitzicht op Rijssen, zeventig kilometer verderop.


VolkerWessels opereert op veel plekken in de wereld, maar in de kamer waar alle beslissingen worden genomen, ademt het bedrijf uit : wij komen uit het oosten, wij zijn groot geworden in het oosten, en wij kijken dus graag trots naar het oosten.


Een keurig staaltje faciliterende architectuur, die ook nog eens een spannend gebouw heeft opgeleverd.


Wereldbedrijf


VolkerWessels heeft een jaaromzet van 4,7 miljard euro en haalt dat vooral uit bouw maar steeds meer uit projecten in de telecommunicatie en infrastructuur. Een van hun bekendste bouwprojecten was het Stedelijk Museum in Amsterdam. De oorspronkelijke aannemer Midreth ging failliet en VolkerWessels completeerde de uitbreiding van het museum vorig jaar. Er werken 16 duizend mensen bij VolkerWessels vooral in Nederland, maar ook in Canada, Duitsland en de VS. Het bedrijf was tot 2002 aan de beurs genoteerd maar is toen door de familie Wessels gekocht. Inmiddels heeft Dik Wessels nog slechts 42 procent van het eigendom en is het bedrijf in handen van investeringsmaatschappijen.


FotoGerard van Beek


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden