Oorsprong van het universum

Filosofen en wetenschappers over de vraag hoe iets uit niets ontstond.

Jim Holt: Why Does the World Exist?

WW Norton & Co; 309 pagina's; € 23,99.


Waarom bestaat de wereld? Het eenvoudigste antwoord op die eeuwige en misschien wel diepste vraag, schrijft Jim Holt in zijn Why Does the World Exist?, is: waarom niet? Maar zo gemakkelijk laat Holt, een New Yorkse filosoof en publicist , de kwestie niet los.


Als een zelfbenoemde detective jaagt hij het antwoord op de vraag na in een reeks gesprekken met vooraanstaande filosofen en (vooral) natuurwetenschappers. De egoreportages die deze filosofische reis oplevert, zijn vaak de moeite waard en bieden soms intieme inkijkjes in het leven van de denkers die hij ontmoet, van filosofen Adolph Grünbaum en Richard Swinburn en schrijver John Updike tot fysici David Deutsch, Andrei Linde, Steven Weinberg en Roger Penrose. Vooral de vaak opmerkelijk ontspannen gesprekken met de wetenschappers bieden veel inzicht in het populaire idee dat het universum kan zijn ontstaan uit een toevallige quantumfluctuatie van het niets. Uiteindelijk blijkt die theorie volgens Holt net zo duizelingwekkend als filosofische of theologische antwoorden op de zijnsvraag.


Als alles spontaan uit niets is ontstaan, blijft de vraag of er niet al natuurwetten waren die dat toestonden. Varianten waarin die wetten toevallig en tegelijk met het bijbehorende universum ontstaan, lijken door de oogharen van de filosoof Holt toch verdacht veel op het antwoord van de gelovige dat God zichzelf schept. In intermezzi probeert Holt zijn duizelige lezer moed in te praten.


Aan het eind rookt hij in Parijs op de Pont des Arts een sigaret en staart in de kolkende Seine. Is dit allemaal maar een illusie? Een quantumdroom? Holt schiet zijn peuk weg en besluit er een boek over te schrijven, het boek dat de lezer in zijn hand houdt. Een literaire truc die voelt als een zwaktebod na zo'n mooie reis.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden