OORLOG ?

Premier Kok heeft zijn toon verhard. Hij sprak van 'aanslagen tegen ons allemaal gericht' en 'een oorlogsverklaring'. Nederland in oorlog?...

Dr. Cas Mudden, politicoloog, doet in Edinburgh onderzoek naar extreem-rechtse organisaties in Europa: 'Oorlog betekent een conflict tussen staten en algemene mobilisatie. Beide zijn niet het geval. Oorlog betekent ook een grootschalige inzet van het leger, wat waarschijnlijk niet het geval zal zijn. Kok heeft de oorlogsretoriek kritiekloos overgenomen van de VS. Dat verbaast me na zijn eerdere gematigde geluiden. Nu komt de matiging van andere landen, zoals Duitsland en ook Frankrijk. Zelfs de Brit Jack Straw, niet bepaald een duif, zegt: ''We moeten rationeel zijn en koelbloedig.'' Nu schiet Kok opeens de andere kant op.

Pleidooien van Bram Peper om de BVD meer geld en bevoegdheden te geven, deel ik absoluut niet. De BVD heeft op bepaalde terreinen, zoals het afluisteren, meer bevoegdheden dan de CIA en FBI. Ik zie geen bewijs voor de these dat meer geld en macht voor de veiligheidsdiensten meer veiligheid opleveren. FBI en CIA hebben gefaald de aanslagen te voorkomen; en Israëls Shin Beth kan ook weinig uitrichten tegen zelfmoordcommando's.'

Erik Timmer van Jansen en Janssen, onderzoeksbureau dat politie en veiligheidsdienst kritisch volgt: 'Oorlog tegen terrorisme lijkt me overdreven, maar eerlijk gezegd weet ik ook niet wat je moet ondernemen. Wat je níet moet doen is de BVD uitbreiden en meer bevoegdheden geven. De Amerikanen besteden miljarden aan veiligheid en slagen er niet in terreur te stoppen. Met een machtiger BVD en oproepen aan Nederlanders om waakzamer te zijn, loop je kans op een Stasi-maatschappij. Er worden gegevens verzameld, bestanden aangelegd, vaak op basis van geruchten. Iedereen gaat iedereen in de gaten houden.'

G.A. Offringa, secretaris van de Stichtingen voor Vrijheid en Veiligheid OSL: 'Op oorlog moet je je voorbereiden. Wij doen dat in NAVO-verband. Dan moet je ook de NAVO-regels naleven, dus ook artikel 5. Wat de doelen zijn in de oorlog tegen het internationale terrorisme bepaalt het Pentagon, of wat daarvan over is. Als de VS ons vragen of we achter hen staan, moet Nederland dat zonder reserve doen. Amerika heeft ons in de vorige eeuw ook drie maal uit de stront geholpen. '

Arie Kuiper, oud-hoofdredacteur De Tijd: 'We hebben alleen een schitterend monster: Osama bin Laden. We hebben geen bewijzen tegen hem en weten niet waar hij zit. Ik benadruk dat de VS verstandig zijn opgetreden en niet als een gek om zich heen zijn gaan slaan. Bij de suggestie over het optuigen van de BVD dacht ik aan Watergate en de krankzinnige besluiten van Nixon die de nationale veiligheid als motief gebruikte. De New York Times schreef toen in een beroemd hoofdartikel: Hoe haalt de president het in zijn hoofd te denken dat hij de democratie met ondemocratische middelen kan verdedigen? Waarom zou je de BVD meer bevoegdheden geven om die na drie jaar weer in te trekken?'

Freek Kallenberg van het links-radicale actieblad Ravage: 'Oorlog veronderstelt een vijand die lokaliseerbaar is. Dat is niet het geval. Dat betekent dat je de oorlog kunt verklaren aan iedereen die je niet zint.'

Hendrik Sybrandy, woordvoerder Nieuwe Nationale Partij: 'Nederland moet zich afzijdiger houden, geen olie op het vuur van terroristen gooien. De dreiging is ook hier aanwezig. Zie de arrestatie vorige week van een terroristennetwerk. De BVD is sterk genoeg; ze zal gezien het gevaar alleen extra actief moeten zijn. Onze partij gaat met de geijkte nationalistische kwesties de verkiezingen in: een streng drugs- en asielbeleid en een keiharde aanpak van de misdaad.'

Hans van Heijningen van XminY, een organisatie die 'stevig in de anti-globalistenhoek zit': 'Ik begrijp de draai van Kok van gematigd naar hard niet. Het debat over de aanslagen is zo gepolariseerd dat kritiek op de VS twijfel doet rijzen aan je houding jegens het terrorisme. Nederland moet uit die oorlogshetze stappen, uit de sfeer van waakzaamheid en de buren in de gaten houden. In plaats van de buurvrouw met het hoofddoekje kan Nederland in de strijd tegen het internationale terrorisme beter het bankgeheim opheffen. En als het even kan: de schade aan de multiculturele samenleving repareren.'

Prof. A. van Dantzig, psychiater: 'Het bestrijden van terrorisme lijkt me verstandig. Om daaraan het woord oorlog te koppelen lijkt me te veel eer, omdat terroristen daarmee op het niveau worden gebracht van een der oorlogvoerende partijen. Dat is juist wat ze willen. Hun stoutste droom is de erkenning dat ze de VS en het Westen in het hart hebben getroffen. Dat is niet zo. Het Westen heeft weliswaar een deuk opgelopen, maar is niet structureel beschadigd. Het dagelijks leven is niet blijvend ontwricht.

Terroristen zouden behandeld moeten worden als misdadigers, in plaats van hen te verheffen tot spelers in het politieke spel. Door te spreken van oorlog in plaats van misdaadbestrijding beland je in een heel andere emotionele situatie: in een oorlog is de bedreiging wezenlijk. Criminaliteit veroorzaakt ongemak dat binnen de perken te houden is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden