'Oorlogszone' is de term die opkomt

Op stroomuitval was het Langone-ziekenhuis voorbereid. Al gauw begaf de noodvoorziening het ook. Diederik van Hoogstraten trok door New York om er te kijken en overzag de ravage die Sandy heeft aangericht.

Met een infuus in haar arm kreunt de oude vrouw van de pijn. Vier brandweerlieden dragen haar voorzichtig op een brancard naar beneden, van de twaalfde verdieping van het NYU Langone-ziekenhuis naar de ambulance op straat.


Rosa heet de patiënte. Smekend kijkt ze naar mij, de drager van haar bagage; dan naar de brandweermannen en de arts die meeloopt. 'Waar gaan we heen?', jammert ze. De jonge dokter veegt het zweet van zijn gezicht. 'Het komt goed', fluistert hij tegen Rosa in het verduisterde, benauwde trapgat.


Een van de wonderen van deze dinsdagmorgen in New York - de ochtend nadat de verwoestende herfststorm Sandy huishield boven de Amerikaanse oostkust - is dat het met bijna iedereen in New York inderdaad goed is gekomen.


Door een ongekende combinatie van wind, regen en hoogtij is het moderne ziekenhuis aan de ondergelopen oostkant van Manhattan zonder stroom komen te zitten. Dat is complete wijken in New York ook overkomen - de kantoor- en woontorens in het zuidelijke deel van de stad zijn helemaal verduisterd.


De stroomuitval was een scenario waarop het Langone-ziekenhuis was voorbereid. Maar al gauw begaven ook de noodgeneratoren het. Die stonden in de kelder en de kelder kwam blank te staan. Terwijl Sandy de hermetisch afgesloten stad teisterde, steeg het water immers tot recordhoogten.


Dinsdagochtend is de kritieke situatie met driehonderd gestrande patiënten groot nieuws in de lokale media. Dus ik ga kijken, op de fiets Manhattan in. Ten zuiden van 42nd Street is het opeens half donker onder de loodgrijze lucht. Daar is de stroom uitgevallen en zonder elektriciteit is lichtstad Manhattan een spookstad, net als tijdens de black-out van 2003. Het is ook stil. Alleen taxichauffeurs, toeristen en horden politieagenten wagen zich op straat.


Buiten Langone staat in de stromende regen een file van vijftig ambulances klaar voor de laatste lichting patiënten. Binnen wemelt het van de uitgeputte verplegers en artsen. Samen hebben ze een taak verricht die in het holst van de stormnacht onmogelijk leek, zegt co-assistent John. Hoogzwangere vrouwen, loodzware bedlegerigen en zojuist geopereerde patiënten met zuurstoftanks moesten worden verhuisd. Ook pasgeboren baby's werden in veiligheid gebracht; president Obama sprak hier dinsdag zijn lof voor uit. Bijna iedereen kwam goed terecht; twee patiënten kwamen om tijdens de evacuatie.


Ik wens Rosa geluk en stap weer op de fiets: de beste manier om een beeld van de geschokte stad te krijgen, aangezien het openbaar vervoer nog dagen plat zal liggen. Het is ook de beste manier om de politieblokkades te slechten. Mijn ervaring in New Orleans, na de overstromingen door de orkaan Katrina in 2005, is dat politieagenten alleen maar vloeken als je hun barricaden te voet of fiets omzeilt. Bevelen negeren in een auto kan tot achtervolgingen en andere serieuze problemen leiden.


In de buurt East Village is het water maandagnacht gevaarlijk snel gestegen. De East River kon geen kant op toen het schuimende water omhoog werd gestuwd tijdens een extreme vloed. Het brakke water drong de kades en de snelweg over, de straten en de parken in.


Door die vuile vloedgolf komt het dat Gerraldo Blanquiz aan Avenue D dinsdag zijn blauwe Toyota staat leeg te hozen met een koffiekop. De mecanicien pauzeert om uit te leggen tot waar het water stond: zeker een meter boven straatniveau.


Hij wijst op de auto's achter hem, die kriskras geparkeerd lijken te staan. 'Het water pakte ze op en de wind hielp om ze te verplaatsen', zegt hij. Blanquiz reageert geprikkeld op de sceptische blik van zijn bezoeker. 'Kom mee', gebaart hij.


Om de hoek staan drie auto's half op elkaar geplet. De politie probeert de ongelovige menigte niet eens op afstand te houden, het zou een kansloze excercitie zijn. Blanquiz kijkt triomfantelijk. 'Zie je wel?'


Er zijn redenen om God te danken, zegt hij. De stroom is uitgevallen en er is dus geen warm water, wat best eens een week kan gaan duren, maar 'van koud water word je ook schoon', merkt Blanquiz op. En toen hij beneden kwam, startte zijn auto: 'Het leven is niet zo slecht.'


Daar kan Jim, een grijze heer met een rode honkbalpet, mee instemmen. Een paar straten verder staat hij zijn stoep met een tuinslang schoon te maken. Zijn kelder staat nog blank, maar op zijn slippers heeft hij besloten alvast vooruit te kijken. 'Iemand moet beginnen met opruimen.'


Het optimisme is bewonderenswaardig, en wellicht voorbarig. In zuidelijk gelegen downtown Manhattan is de ravage compleet. De term 'oorlogszone' komt in me op, net als toen in New Orleans. Overal liggen glasscherven, afgebroken verkeersborden, zwerfvuil en takken. De deels ondergelopen FDR Highway is leeg; voor het eerst en vermoedelijk voor het laatst kan ik midden op de zesbaanssnelweg fietsen.


Ook aan de oostkant van Wall Street zijn auto's opgetild door het wassende water. Een man staat naar zijn van binnen doorweekte BMW te staren. Hij mompelt één woord - 'motherfucker' - keer op keer; een hopeloze mantra van onmacht.


Metrostations, ondergrondse winkelcentra en garages zouden alleen voor duikers toegankelijk zijn; het water kabbelt op veel plaatsen nog steeds de trappen op. 'Het metrostelsel van New York is 108 jaar oud', zegt Joseph Lhota van vervoerdienst MTA. 'Maar een ramp met zo'n vernietigende kracht hebben we nooit meegemaakt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden