NieuwsStrijdkrachten

Oorlogsvloten overal ter wereld ontregeld vanwege coronavirus onder bemanning

Een deel van de bemanning van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle wordt aan land gebracht in Saint-Mandrier-sur-Mer, nabij Toulon.Beeld EPA

Probeer maar eens afstand te houden in een onderzeeër. Oorlogsbodems zijn haarden van besmetting. Wereldwijd worden marinevloten ontregeld. De Nederlandse marine bleef redelijk gespaard.

Overal in de wereld hebben de strijdkrachten er een nieuwe vijand bijgekregen: het coronavirus. Vooral de oorlogsvloten worden ontregeld door het oprukken van het virus. Net als cruiseschepen blijken vooral vliegdekschepen met hun enorme bemanningen brandhaarden van covid-19.

Het Franse ministerie van Defensie meldde vorige week dat bijna 700 van de ongeveer 1.800 bemanningsleden van het vliegdekschip Charles de Gaulle het virus hadden opgelopen. Het schip keerde vorige week zondag terug in thuishaven Toulon nadat de uitbraak was ontdekt. Ook aan boord van een fregat dat de Charles de Gaulle begeleidde, bleken bemanningsleden besmet.

De uitbraak op het Franse oorlogsschip volgde op een soortgelijk rampenscenario aan boord van het Amerikaanse vliegdekschip USS Theodore Roosevelt in de Stille Oceaan. Van de 4.800 bemanningsleden bleken ruim 500 besmet met het virus, inclusief de commandant van het schip die door zijn bazen in het Pentagon aan de kant werd gezet nadat hij de noodklok had geluid.

Inmiddels is het grootste deel van de bemanning van boord gehaald en ondergebracht in leegstaande hotels op het eiland Guam. Een klein aantal is aan boord gebleven om toe te zien op de munitie en de kerncentrale die het gevaarte aandrijft. 

Ook onder de bemanning van twee andere Amerikaanse vliegdekschepen, de USS Ronald Reagan en de USS Carl Vinson, zijn besmettingsgevallen ontdekt, maar beide schepen liggen voor onderhoud in de haven. Volgens het Pentagon is er op de ongeveer 90 Amerikaanse oorlogsschepen die op dit moment op zee zijn niets aan de hand. Wel is een deel van de bemanning van het hospitaalschip USNS Mercy in de haven van Los Angeles van boord gehaald, nadat enkele bemanningsleden besmet bleken.

Briefing van het personeel dat het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle gaat desinfecteren.Beeld EPA

Paraatheid strijdkrachten 

De strafmaatregel tegen kapitein Crozier van de USS Roosevelt tekende het dilemma waarmee het Pentagon zit. Crozier kreeg het verwijt dat hij met zijn noodkreet om de bemanning van boord te halen bij Amerika’s vijanden twijfel had gezaaid aan de inzetbaarheid van het vliegdekschip. Uiteindelijk kostte de kwestie de weinig gevoelige onderminister van Defensie Thomas Modley de kop, maar het blijft kiezen tussen de gezondheid van het personeel en de paraatheid van de strijdkrachten.

‘Vertel mij hoe ik de regel om anderhalve meter afstand te houden, kan handhaven aan boord van een onderzeeër’, vroeg de Amerikaanse minister van Defensie Mark Esper onlangs nadat bekend was geworden dat er bij de strijdkrachten een dode was gevallen door het virus. ‘Of hoe moet ik dat doen in een bommenwerper met twee piloten die naast elkaar zitten?’

Esper verdedigde het besluit om tal van militaire operaties te laten doorgaan. ‘Er wordt over gepraat alsof we de complete Amerikaanse strijdkrachten maar gewoon op slot moeten doen en de zaak zo moeten oplossen, maar dat is niet mogelijk.’ 

Tot nog toe houdt het Pentagon vol dat de paraatheid van de strijdkrachten niet te lijden heeft onder de coronacrisis, maar dat lijkt onwaarschijnlijk. Generaal Mark Milley, Amerika’s hoogste militair, gaf deze week toe dat de USS Theodore Roosevelt praktisch gezien is uitgeschakeld, al beklemtoonde hij dat het schip in geval van nood snel kan worden ingezet.

Daarnaast verloopt het uitvaren van een ander vliegdekschip, de USS Nimitz, heel lastig. Een aantal bemanningsleden werd uit voorzorg van boord gehaald, nadat een matroos verschijnselen van covid-19 had vertoond. De rest van de bemanning zit in quarantaine aan boord van het schip voordat het aan zijn missie kan beginnen.

Het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle in Toulon.Beeld EPA

China profiteert 

Vooral China lijkt te profiteren van de problemen waarmee de Amerikaanse marine te kampen heeft. Het Chinese Volksbevrijdingsleger meldde trots op zijn website dat het vliegdekschip Liaoning was uitgevaren, begeleid door twee kruisers en twee fregatten. Volgens de site laat het uitvaren van het smaldeel zien dat China ondanks de coronacrisis ‘in staat is zijn troepen op ieder moment overal heen te sturen’. Om dat te onderstrepen stuurde het ook een schip naar een stuk zee voor de kust van Vietnam waarop het aanspraak maakt, om onderzoek te doen naar de olievoorraden in het gebied dat binnen de exclusieve economische zone van Vietnam ligt.

Ook de Nederlandse marine heeft te kampen gehad met het coronavirus. Vorige maand moest de onderzeeboot Zr. Ms. Dolfijn vervroegd terugkeren naar haar thuishaven nadat een aantal bemanningsleden positief was getest op het virus. Verder is de Koninklijke Marine gespaard gebleven. ‘Voor zover we weten natuurlijk’, voegt woordvoerder Alex Kranenburg er direct aan toe. 

De 200-koppige bemanning van de Zr. Ms. Karel Doorman, het logistieke transportschip dat deze week koers zette richting Caribisch gebied, is voor vertrek twee weken in quarantaine geweest. Van het overige varende materieel geldt dat er alleen nog strikt noodzakelijke havenbezoeken worden gedaan en dat er daarbij niemand van of aan boord mag gaan. Dit geldt onder meer voor het fregat de Zr. Ms. De Ruyter, die opereert in de wateren in en rond de Straat van Hormuz, en voor de mijnenjager Zr. Ms. Willemstad, die momenteel onderdeel is van een Navo-vlootverband in noordelijke wateren.

‘Het heeft wel impact op de bemanning, want die zit nu in een totaal isolement’, aldus Kranenburg. Maar het biedt maximale veiligheid, zolang niemand is geïnfecteerd. ‘Normaal gesproken zijn er zorgen van het thuisfront om de militairen in het missiegebied, nu is het meer andersom.’

Lees meer

De lidstaten van de Navo gaan elkaar nauwer bijstaan in de coronacrisis. Zo zal een luchtbrug worden uitgebreid voor het transporteren van patiënten, artsen, verpleegkundigen, medische apparatuur en zelfs hele veldhospitalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden