'Oorlogsveteranen hebben veel betere psychische nazorg nodig'

De zorgplicht voor oorlogsveteranen, zoals vastgelegd in de Veteranenwet, schiet tekort. Militairen moeten bij ontslag niet alleen lichamelijk maar ook psychisch worden onderzocht.

Nederlandse commando's van het KCT (Korps Commando Troepen) tijdens een patrouille richting de stad Ansongo. Beeld ANP

Dat bepleit militair strafrechtadvocaat Sébas Diekstra, die jaarlijks minstens dertig cliënten vertegenwoordigt die oneervol werden ontslagen na agressie of drugsgebruik. Volgens Diekstra ligt de oorzaak meestal in psychische problemen als gevolg van uitzending naar conflictgebieden.

'Als je een militair ontslaat, moet je altijd onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor psychische trauma's', zegt de advocaat. 'Dat mag je verwachten van een werkgever als defensie, die het uiterste van zijn mensen vraagt en ze letterlijk de dood in de ogen laat kijken.'

Als uit zo'n controle blijkt dat een militair inderdaad kampt met psychische problemen, moet eerst worden onderzocht of er een relatie is met de strafbare feiten voordat defensie mag overgaan tot ontslag, stelt Diekstra.

Psychisch onderzoek

Naast de wettelijk verplichte lichamelijke screening bij elk ontslag - zowel eervol als oneervol - is volgens de advocaat zo'n psychisch onderzoek nodig omdat betrokkenen vaak zelf niet inzien of erkennen dat ze psychische problemen hebben of die uit schaamte niet durven te melden.

Advocaat Robert van der Laan, die eveneens militairen bijstaat in ontslag- en strafzaken, steunt Diekstra's pleidooi: 'Een posttraumatisch stresssyndroom openbaart zich vaak pas een tijd na een uitzending, waardoor zorg direct na een uitzending niet altijd even veel zin heeft.'

De Nationale Ombudsman, die sinds juni tevens Veteranenombudsman is, heeft al vastgesteld dat het niet tijdig ontdekken van psychische problemen soms tegen een militair wordt gebruikt. Hem wordt dan verweten dat hij een 'zorgmijder' is, waardoor hij zijn ontslag niet kan aanvechten.

Een militair. (archiefbeeld) Beeld ANP

Drugsgebruik

Hoewel drugsgebruik voor militairen altijd reden is voor ontslag, oordeelde de rechtbank in Den Haag onlangs in een tussenvonnis dat defensie de medische situatie van een van Diekstra's cliënten had moeten onderzoeken alvorens hem te ontslaan op grond van drugsgebruik. Dit kan grote gevolgen hebben voor andere cliënten in vergelijkbare situaties, stelt de strafrechtadvocaat.

Skip Springer, secretaris van de grootste militaire vakbond AFMP, erkent dat veteranen na uitzendingen soms terugkeren met oorlogstrauma's, maar meent dat die problemen voldoende worden opgevangen door het Veteranenloket, de instantie waar veteranen sinds eind juni met al hun psychische en juridische vragen terechtkunnen. Een apart systeem inrichten voor psychische screening lijkt hem niet nodig - 'militairen kunnen prima zelf aangeven of er iets met hen aan de hand is'.

Het ministerie van Defensie zegt dat iedere militair geneeskundig wordt onderzocht voordat hij de dienst verlaat. 'Dan wordt hem gevraagd een vragenlijst in te vullen', zegt een woordvoerder. 'Deze vragenlijst wordt vervolgens samen met de arts besproken. De vragen gaan over de gezondheid van de persoon, dus ook over de psychische gezondheid. Dit komt vervolgens in het persoonlijke gesprek aan bod.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden