Oorlog in Nederland? Dan zijn vrouwen straks ook militair dienstplichtig

Symbolische maatregel om mannen en vrouwen gelijk te behandelen

Als het oorlog wordt, dan wordt de kans steeds groter dat ook vrouwen oproepbaar zijn voor militaire dienst. Een overgrote Kamermeerderheid heeft dinsdagavond steun uitgesproken voor een wetswijziging hiertoe, nadat de Ministerraad dit vorig jaar ook al deed. Het is vooral een symbolische maatregel om mannen en vrouwen gelijk te behandelen. In de praktijk wordt voorlopig niemand opgeroepen, omdat de opkomstplicht sinds 1997 is opgeschort.

Beeld anp

'Het gaat om de grondwettelijke gelijkheid tussen mannen en vrouwen, ik hecht daaraan', aldus Defensieminister Ank Bijleveld (CDA) tegen de Kamer.

Op zijn vroegst komende zomer krijgen niet alleen jongens, maar ook meisjes die zeventien jaar oud worden een brief thuisgestuurd waarin staat dat ze voortaan staan ingeschreven als dienstplichtige. Pas als er een 'ernstige territoriale dreiging of een nationale crisis uitbreekt' kan de regering besluiten om alle dienstplichtigen daadwerkelijk op te roepen. Tot die tijd hoeft niemand op training naar een kazerne.

Eerste Kamer

De wet gaat pas in als de Eerste Kamer er ook mee instemt: dat gebeurt naar verwachting dit voorjaar. Alleen vrouwen die daarna 17 jaar oud worden, vallen onder de dienstplicht. Vrouwen die nu al 17 jaar of ouder zijn, vallen dus buiten de nieuwe regeling.

Tot nu toe sloot Defensie vrouwen uit van de dienstplicht omdat hun 'maatschappelijk positie niet gelijkwaardig was voor wat betreft hun inkomen, status en macht'. Op verzoek van D66 en de PvdA streefde voormalig Defensieminister Jeanine Hennis (VVD) ernaar om mannen en vrouwen voortaan gelijk te behandelen. Haar opvolger Bijleveld maakt de klus nu af.

Even hoog opgeleid

Vrouwen zijn 'net zo capabel als mannen om het land te verdedigen', concludeert Bijleveld. Dat komt onder meer omdat vrouwen inmiddels even hoog opgeleid zijn als mannen. Defensie heeft, gelet op de huidige oorlogsvoering, juist hoogopgeleide specialisten uit gevarieerde beroepsgroepen nodig.

Maar vrouwen kunnen ook ingezet worden voor gevechtsfuncties, laat Defensie desgevraagd weten. Momenteel mogen vrouwelijke beroepsmilitairen ook al solliciteren op die gevechtsfuncties. Het huidige beroepsleger telt ruim 3.500 vrouwen en 38.000 mannen.

Regels voor ontheffing

De nieuwe dienstplichtwet roept op het Binnenhof weinig weerstand op, alleen de SGP heeft principiële bezwaren. 'Gelijkwaardigheid betekent niet dat mannen en vrouwen hetzelfde moeten doen', zei het SGP-Kamerlid Roelof Bisschop in het Kamerdebat.

De VVD- en CDA-fractie wilden dinsdagavond vooral weten of ontheffing van militaire dienst mogelijk is als twee ouders gelijktijdig worden opgeroepen. 'Beide verzorgers oproepen zal niet aan de orde zijn', beloofde Bijleveld. Hetzelfde geldt voor zwangeren. De exacte regels voor ontheffing worden pas ingevuld als de regering zich genoodzaakt voelt om de opkomstplicht te reactiveren - als er bijvoorbeeld oorlog uitbreekt.

Defensieminister Ank Bijleveld hecht aan 'de grondwettelijke gelijkheid tussen mannen en vrouwen'. Beeld anp

Zusterdienst

Zeker is wel al dat de broederdienst wordt uitgebreid met de zusterdienst, wat betekent dat alleen de oudste twee kinderen uit één gezin (voorheen: de oudste twee zonen) dienstplichtig worden. Overige kinderen krijgen ontheffing.

Noorwegen is tot nu het enige land binnen de NAVO en Europa dat de dienstplicht kent voor zowel mannen als vrouwen. Zweden is - net als Nederland - voornemens de wet te wijzigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.