Oorlog als virus dat iedereen kan aantasten

Before the Rain speelt zich grotendeels af in de op dit moment vulkanische republiek Macedonië, maar werd in 1994 gemaakt, dus in de tijd dat dit land nog gevrijwaard was van oorlog in Joegoslavië en omstreken....

Peter van Bueren

De titel is actueel: de regenbui is nog niet gevallen, maar de dreiging hangt in de lucht. De boodschap was zes jaar geleden al duidelijk: oorlog is een virus dat iedereen kan aantasten.

Zonder zijn voorspellende betekenis gaat Before the Rain meer in het algemeen over de invloed van oorlog op gewone mensen, of zoals de regisseur het zelf liever stelt: de persoonlijke verantwoordelijkheid van mensen in een oorlogssituatie.

De film is een drieluik dat begint en eindigt in Macedonië. In het eerste deel (Words) treft een jonge Grieks-orthodoxe monnik een van moord beschuldigd Albanees meisje in zijn cel. Hij beschermt haar en helpt haar op haar vlucht. In het tweede deel (Faces) zitten we opeens in Londen, waar een fotografe moet kiezen tussen haar man en haar minnaar, een Macedonische oorlogsfotograaf, die in het derde deel (Pictures) naar huis terugkeert, zat van de ellende die hij in zijn werk heeft gezien. Thuis merkt hij hoe christelijke dorpsbewoners en hun Albanese buren elkaar beschieten.

De Macedonische regisseur Milcho Manchevski werkte jarenlang in New York en genoot vooral faam als maker van commercials en videoclips. Zijn vermogen tot het creëren van visueel sterke beelden is goed merkbaar. Before the Rain is een krachtige film, in een soms agressieve stijl die zelfs iets oorlogszuchtigs heeft. Irritant zijn de soms pretentieuze teksten en het effectbejag, dat soms doet denken aan de bottebijlmethode van Oliver Stone.

Zowel de hoofd- als de persjury op het festival van Venetië was in 1994 zo sterk verdeeld, dat ze beide tot het compromis besloten om zowel Before the Rain als Vive l'amour van Tsai Ming-lian te bekronen.

Over de nog steeds niet uitgeroeide Balkan-oorlog zijn nog niet echt veel fictiefilms gemaakt. Het meest recent is de Joegoslavische komedie War Live, waarin een filmploeg in Belgrado probeert een film te maken vlak voor en tijdens de NAVO-bombardementen. Wanneer de geheime dienst van Milosevic de Amerikaanse coproducent van de film zoekt, wordt het oorspronkelijke scenario veranderd in een patriottistisch verhaal over een Amerikaan die zelfs de vlag van zijn land in brand steekt. Het zoeken van compromissen in veranderende omstandigheden blijkt een bijna onmogelijke opgave, is de conclusie in deze genuanceerde, intelligente komedie.

Before the Rain is een veelzeggende film met een meer algemene betekenis, imponerend maar tegelijk soms ontzettend irritant en voorzien van valse tonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden