Oordopjes uit

Wie als Nederlandse belegger in de eerste klasse van de trein toevallig naast twee managers komt te zitten die wat filosoferen over de toekomst van hun bedrijf, zal haastig oordopjes moeten indoen of zich snel op het toilet moeten opsluiten....

PETER DE WAARD

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

In Nederland is 'eenieder strafbaar die met voorkennis in effecten handelt'. Dat staat simpel in de inmiddels zeven jaar oude wet. De voormalige eigenaren van het restaurant Blanje Bleu in Bentveld die mogelijk tussen het kokkerellen en serveren door een klaagzang van de directeur van BolsWessanen hebben opgevangen, zijn dan ook verdachten van een misdrijf.

Hetzelfde geldt voor de schoonzoon van de president-commissaris van Weweler die toevallig op een familiefeest een enthousiast verhaal heeft gehoord over een ophanden zijnde verkoopknaller door het bedrijf, snel aandelen kocht en daarmee voor zijn vrouw een Fiat Punto verdiende. En ook de buurman van de topman van Borsumij-Wehry die over de heg iets had opgevangen, is in het verleden door justitie als verdachte van een misdrijf aangemerkt.

Ook in de VS kon tot voor kort niemand ongestraft in aandelen handelen met misbruik van voorwetenschap. Maar daar lijken buitenstaanders nu vrijuit te gaan. Een rechtbank in de VS heeft bepaald dat alleen mensen die uit hoofde van hun functie vertrouwelijke informatie hebben niet van de voorwetenschap mogen profiteren. Dit betekent dat een taxichauffeur die een dronken directeur van een beursfonds uithoort, zijn slag kan slaan.

De Amerikanen hebben al in de jaren dertig misbruik van voorwetenschap bij de handel in effecten strafbaar gesteld. Dit gebeurde niet bij wet, maar via richtlijnen die door de toezichthouder op de Amerikaanse beurs, de SEC, waren opgesteld. Volgens de oorspronkelijke richtlijnen konden alleen insiders worden vervolgd: functionarissen die de uitdrukkelijke plicht hebben om vertrouwelijke informatie voor zichzelf te houden. Hieronder vielen bijvoorbeeld de bedrijfsmanagers en interne adviseurs zoals accountants.

In een zaak tegen een redacteur van The Wall Street Journal in de jaren tachtig werd voor het eerst ook een outsider veroordeeld op grond van de zogenoemde 'misappropration theory'; de theorie van de wederrechtelijke toeëigening. Sinds die tijd nam het aantal voorkenniszaken in de VS snel toe. In 1995 bracht de SEC 45 zaken bij justitie aan. Dit jaar zijn het er al weer vijftig. Afgelopen maandag bracht de SEC een zaak aan tegen een aantal houders van een Zwitsers/Bahamaanse bankrekening die getipt waren over de fusieplannen van Gillette en Duracell en daarmee een gouden slag sloegen.

Fusies en overnames leiden in de VS herhaaldelijk tot voorkenniszaken, omdat ze bijna automatisch een koerssprong op de beurs tot gevolg hebben. Begin dit jaar besloot Microsoft het bedrijf Intuit over te nemen. De voormalig financieel directeur van Intuit had zijn vrouw op de hoogte gesteld van het overnameplan. Zij stelde haar zoon en dochter weer op de hoogte die samen met drie vrienden op voorhand een groot pakket Intuit-aandelen kochten. De zaak werd door de SEC aangebracht op grond van de misappropriation theory en uiteindelijk geschikt, waarbij de vijf boosdoeners tegen een bedrag van bijna vijfhonderdduizend dollar de aanklacht afkochten zonder overigens schuld te bekennen.

De jacht van de SEC op outsiders die met voorkennis handelen, dreigt nu te worden doorkruist. Een rechtbank in het middenwesten van de VS heeft in een nieuwe zaak de misappropriation theory verworpen. Een advocaat uit Minneapolis die in 1988 op de hoogte was van de fusie tussen de voedingsmiddelenconcerns Pillsbury en Grand Metropolitan, werd dan ook vrijgesproken

De SEC is verontrust. Klassieke insider trading - voorkenniszaken waarbij een bestuurder, manager of werknemer misbruik maakt van geheime en koersgevoelige informatie - vormt slechts de helft van de vorig jaar aangebrachte zaken. In de andere gevallen werden effectenhuizen, advocaten en andere buitenstaanders voor de rechter gedaagd.

De SEC heeft al aangekondigd beroep aan te tekenen tegen het vonnis van de rechtbank in Minneapolis. Daarnaast zal de SEC voorlopig zijn aangiftes concentreren op de rechtbanken in New York en Chicago, waar de missappriation theory nog recht overeind staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden