Ook zonder Laatste Wil komen leden aan zelfmoordpoeder

Leden van de coöperatie Laatste Wil weten zonder tussenkomst van de organisatie toch aan het omstreden zelfmoordpoeder te komen. Dat meldt Nieuwsuur. De coöperatie was eerder van plan informatie over het poeder zelf met haar leden te delen, maar kwam hierop terug toen het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek startte.

Foto ANP

Eerder meldden webshops en groothandelaren al een sterk toegenomen vraag naar het middel, waarop ze de verkoop aan particulieren op eigen initiatief stopten.  In de uitzending van Nieuwsuur kwamen verschillende leden aan het woord die het poeder zelf hebben bemachtigd. ‘Het was dom om de coöperatie zo af te remmen. Die had juist erg veel checks ingebouwd’, zegt een van hen, een vrouw van 86.

‘Ik kijk er niet van op dat leden nu zelf op zoek gaan naar een middel’, zegt Jos van Wijk, voorzitter van de coöperatie Laatste Wil. ‘Daar hebben we steeds voor gewaarschuwd.’ Hij benadrukt dat de coöperatie door het middel zelf aan de man te brengen de veiligheid voor de koper, zijn of haar omgeving en de samenleving kon organiseren. ‘Het OM heeft daar bruusk een stokje voor gestoken. Nu krijg je precies datgene wat je niet wil: dat mensen mogelijk verkeerde spullen kopen. Ze weten bijvoorbeeld niet wat ze krijgen als ze via internet bestellen. Dat is al gebeurd met middelen uit China en Mexico. Mensen kregen een zakje kalk opgestuurd waar ze 600 dollar voor hebben betaald. Ze weten niks over de kwaliteit, de werking, de bijwerking en het veilig opbergen van het middel.’

Grofvuil

De coöperatie had al kluisjes besteld ter grootte van een dik boek die open gingen met een vingerafdruk om het middel in op te bergen. ‘We hadden ook maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat er geen poeder overbleef. Nu bestelt iemand een pond of een kilo terwijl ze maar enkele grammen nodig hebben. De rest blijft zwerven. Je wilt niet dat er bijna een kilo van dat spul bij het grofvuil terechtkomt.’ Ook konden leden het middel pas bestellen als ze een half jaar lid waren en moesten ze een verklaring ondertekenen waarin ze aangaven wilsbekwaam te zijn en niet onder druk te staan.

Sinds september, de maand waarin bekend werd dat het middel bestond, is het aantal leden van Laatste Wil toegenomen tot 23 duizend. Volgens Van Wijk vormen zij de spreekbuis van nog veel meer Nederlanders die vinden dat je een einde aan je leven moet kunnen maken. ‘De meeste mensen zeggen dat ze het spul gewoon in huis willen hebben. Dat geeft rust. Ze willen het heft in eigen hand kunnen nemen bij ondraaglijk lijden of als ze dement worden. Daar willen ze de dokter niet mee lastigvallen. Ze zeggen: ‘Ik ben niet van plan het morgen, volgende week of volgend jaar te gebruiken, maar als ik eraan toe ben wil ik zeker weten dat het kan. En die zekerheid heb ik nu niet.’'

Onderzoek

Een woordvoerder van het OM benadrukt dat zelfdoding niet strafbaar is, maar hulp bij zelfdoding wel. ‘Per zelfdoding bekijken we de omstandigheden en of er mogelijk strafbare feiten zijn gepleegd.’ Als dit het geval is, start het OM een onderzoek. Dit kan ook gericht zijn op leveranciers van het poeder als die bijvoorbeeld wisten dat het middel voor zelfdoding zou worden gebruikt.

In maart startte het OM een strafrechtelijk onderzoek naar de coöperatie Laatste Wil. Aanleiding voor het onderzoek was de aankondiging van Laatste Wil dat inkopers via haar site het middel konden bestellen. Zo’n duizend mensen zouden dan over het middel kunnen beschikken.

‘Meestal moeten er voor een strafrechtelijk onderzoek eerst doden vallen’, zei een woordvoerster van het OM destijds. ‘Maar wij volgen deze organisatie al een tijd. Nu we zien dat er ernstig gevaar dreigt, willen we in een vroeg stadium ingrijpen. Wij willen niet wachten totdat leden het middel daadwerkelijk innemen en overlijden.’ Het OM verzocht de coöperatie alle activiteiten onmiddellijk te staken, iets waaraan Laatste Wil gehoor gaf. 

Het zelfmoordpoeder is oorspronkelijk bedoeld voor mensen die vinden dat hun leven voltooid is. Maar de angst bestaat dat ook jongeren met depressies of andere mensen in een opwelling besluiten het middel te gebruiken om zelfmoord te plegen. 

Het ministerie van Volksgezondheid onderzoekt momenteel of het kopen en verkopen van dergelijke middelen te reguleren valt of niet. Aanleiding is de dood van de 19-jarige Ximena, die zelfmoord pleegde met een poeder. Haar ouders verwijten de coöperatie Laatste Wil hun dochter te hebben aangezet tot suïcide. Een woordvoerder van het ministerie verwacht de Tweede Kamer na het reces te informeren over het onderzoek. Zolang dit onderzoek en het onderzoek van het OM loopt, wil het ministerie verder niet reageren.

De ouders van Ximena vinden dat de dood van hun dochter deels te wijten is aan de Coöperatie Laatste Wil. ‘Mijn dochter was nog een kind’, zegt haar moeder Caroline. ‘Ze wilde niet dood. Alles in haar hoofd had zich zo opgestapeld dat ze geen uitweg meer zag. Die was er wel. Maar de coöperatie gooide olie op het vuur.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.